Prawo dla przemysłu metali nieżelaznych i recyklingu

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoRecyklingHandel złomemPrzemieszczanie odpadów

Kluczowe obowiązki

• odpad po recyklingu lub odzysku traci status odpadu, gdy spełnia łącznie 4 warunki: cel, rynek, wymagania techniczne, brak szkód (art. 6 ust. 1)
• szczegółowe kryteria EoW ustala Komisja w aktach wykonawczych; w ich braku – państwo członkowskie lub decyzja indywidualna (art. 6 ust. 2–4)
• przetwarzanie odpadów wymaga zezwolenia określającego rodzaje i ilości odpadów oraz metody przetwarzania (art. 23 ust. 1)
• zakłady przetwarzania i wytwórcy odpadów niebezpiecznych prowadzą chronologiczną ewidencję ilości, rodzaju, pochodzenia i przeznaczenia odpadów (art. 35 ust. 1)
• dokumentację dotyczącą odpadów niebezpiecznych przechowuje się co najmniej 3 lata, a w transporcie – 12 miesięcy (art. 35 ust. 2)

Organ właściwy

transpozycja: Minister Klimatu i Środowiska; wykonanie w PL – organy wskazane w ustawie o odpadach (starosta, marszałek województwa, WIOŚ)

Sankcje

sankcje określa państwo członkowskie – skuteczne, proporcjonalne i odstraszające (art. 36 ust. 2); w PL – art. 194 i nast. ustawy o odpadach

Wejście w życie

12.12.2008

Stosowanie

transpozycja do 12.12.2010; zmiany: 2018/851, 2023/1542, 2025/1892 (transpozycja do 17.06.2027)

Terminy

1. 16.10.2025wejście w życie dyrektywy (UE) 2025/1892 zmieniającej WFD (tekstylia, odpady żywności)
2. 17.06.2027termin transpozycji dyrektywy (UE) 2025/1892

Akty powiązane

UENowelizacja dyrektywy ramowej o odpadach (2025)UEEuropejski wykaz odpadów (LoW)UEKryteria end-of-waste dla złomu żelaza, stali i aluminiumUEKryteria end-of-waste dla złomu miedziPLUstawa o odpadach (BDO, zezwolenia, EoW)UEAkt o gospodarce o obiegu zamkniętym (CEA) – zapowiedź

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/1892 z dnia 10 września 2025 r. zmieniająca dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów

Dotyczy: RecyklingProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• państwa członkowskie wprowadzają przepisy wykonawcze najpóźniej do 17.06.2027 (art. 2 ust. 1)
• obowiązkowy system rozszerzonej odpowiedzialności producenta dla wyrobów włókienniczych i obuwia z zał. IVc (art. 22a ust. 1 dyrektywy 2008/98/WE)
• cele ograniczenia odpadów żywności na poziomie krajowym do 31.12.2030 (art. 9a ust. 4 dyrektywy 2008/98/WE)

Organ właściwy

transpozycja: Minister Klimatu i Środowiska

Sankcje

sankcje krajowe zgodnie z art. 36 dyrektywy 2008/98/WE

Wejście w życie

16.10.2025

Stosowanie

transpozycja do 17.06.2027 (art. 2 ust. 1); cele dla odpadów żywności do 31.12.2030

Terminy

1. 26.09.2025publikacja w Dz.Urz. UE
2. 16.10.2025wejście w życie
3. 21.05.2026sprostowanie (Dz.Urz. UE L 90393), m.in. wersji PL
4. 17.06.2027termin transpozycji

Akty powiązane

UEDyrektywa ramowa w sprawie odpadów (WFD)PLUstawa o odpadach (BDO, zezwolenia, EoW)

Decyzja Komisji 2000/532/WE z dnia 3 maja 2000 r. zastępująca decyzję 94/3/WE ustanawiającą wykaz odpadów oraz decyzję Rady 94/904/WE ustanawiającą wykaz odpadów niebezpiecznych

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoRecyklingHandel złomemPrzemieszczanie odpadów

Kluczowe obowiązki

• klasyfikacja odpadów według sześciocyfrowych kodów wykazu; odpady oznaczone gwiazdką są niebezpieczne (zał. – wykaz odpadów)
• od 9.12.2026 stosowanie zmienionych kodów dla odpadów baterii i odpadów z ich przetwarzania (decyzja delegowana (UE) 2025/934, art. 1–2)
• kody wykazu są wiążące przy ewidencji i przemieszczaniu odpadów – rozporządzenie 2024/1157 odsyła do wykazu z art. 7 dyrektywy 2008/98/WE (art. 4 ust. 2 lit. d WSR)

Organ właściwy

w PL – katalog odpadów wydany na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy o odpadach (Minister Klimatu i Środowiska)

Sankcje

brak sankcji w akcie UE; w PL – art. 194 ustawy o odpadach (m.in. ewidencja niezgodna ze stanem rzeczywistym)

Wejście w życie

04.05.2000

Stosowanie

od 1.01.2002; zmiana decyzją delegowaną (UE) 2025/934 stosowana od 9.12.2026

Terminy

1. 09.06.2025wejście w życie decyzji delegowanej (UE) 2025/934
2. 09.12.2026stosowanie nowych kodów odpadów baterii (art. 2 decyzji 2025/934, data po sprostowaniu)

Akty powiązane

UEDyrektywa ramowa w sprawie odpadów (WFD)PLRozporządzenie w sprawie katalogu odpadówUERozporządzenie o przemieszczaniu odpadów (WSR)

Rozporządzenie Rady (UE) nr 333/2011 z dnia 31 marca 2011 r. ustanawiające kryteria określające, kiedy pewne rodzaje złomu przestają być odpadami na mocy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoRecyklingHandel złomem

Kluczowe obowiązki

• złom Fe/stali przestaje być odpadem po spełnieniu kryteriów wsadu, obróbki i jakości z zał. I oraz wymogów art. 5–6 (art. 3)
• złom Al przestaje być odpadem po spełnieniu kryteriów z zał. II oraz wymogów art. 5–6 (art. 4)
• materiały obce: ≤ 2% masy dla złomu Fe/stali (zał. I pkt 1.2); ≤ 5% masy lub uzysk metalu ≥ 90% dla złomu Al (zał. II pkt 1.2)
• oświadczenie o zgodności dla każdej przesyłki wg zał. III, kopia przechowywana co najmniej rok (art. 5 ust. 1–2)
• system zarządzania jakością weryfikowany co 3 lata przez akredytowaną jednostkę lub weryfikatora EMAS (art. 6 ust. 1 i 5)

Organ właściwy

kontrola: WIOŚ (Inspekcja Ochrony Środowiska); warunki utraty statusu odpadu w PL – art. 14 ustawy o odpadach

Sankcje

brak sankcji w akcie; niespełnienie kryteriów oznacza, że materiał pozostaje odpadem (art. 14 ust. 2 ustawy o odpadach) i podlega jej sankcjom

Wejście w życie

28.04.2011

Stosowanie

09.10.2011

Akty powiązane

UEDyrektywa ramowa w sprawie odpadów (WFD)UEKryteria end-of-waste dla złomu miedziPLUstawa o odpadach (BDO, zezwolenia, EoW)UEAkt o gospodarce o obiegu zamkniętym (CEA) – zapowiedź

Rozporządzenie Komisji (UE) nr 715/2013 z dnia 25 lipca 2013 r. ustanawiające kryteria określające, kiedy złom miedzi przestaje być odpadem na podstawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoRecyklingHandel złomem

Kluczowe obowiązki

• złom Cu przestaje być odpadem po spełnieniu kryteriów jakości, wsadu i obróbki z zał. I oraz wymogów art. 4–5 (art. 3)
• całkowita ilość materiałów obcych ≤ 2% masy (zał. I pkt 1.2)
• oświadczenie o zgodności dla każdej przesyłki wg zał. II, kopia przechowywana co najmniej rok (art. 4 ust. 1–2)
• system zarządzania obejmujący kontrolę przyjęcia, monitorowanie jakości i promieniowania (art. 5 ust. 1–2)
• weryfikacja systemu zarządzania co 3 lata przez akredytowaną jednostkę lub weryfikatora EMAS (art. 5 ust. 5)

Organ właściwy

kontrola: WIOŚ (Inspekcja Ochrony Środowiska)

Sankcje

brak sankcji w akcie; materiał niespełniający kryteriów pozostaje odpadem (art. 14 ust. 2 ustawy o odpadach)

Wejście w życie

15.08.2013

Stosowanie

01.01.2014

Akty powiązane

UEDyrektywa ramowa w sprawie odpadów (WFD)UEKryteria end-of-waste dla złomu żelaza, stali i aluminiumPLUstawa o odpadach (BDO, zezwolenia, EoW)UEAkt o gospodarce o obiegu zamkniętym (CEA) – zapowiedź

Akt o gospodarce o obiegu zamkniętym (Circular Economy Act) – inicjatywa ustawodawcza zapowiedziana w programie prac Komisji na 2026 r., COM(2025) 870, zał. I poz. 4

Dotyczy: RecyklingHandel złomemPrzetwórstwoProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• Treść obowiązków nie jest znana do czasu przedstawienia wniosku Komisji

Terminy

1. 06.11.2025Koniec konsultacji publicznych Komisji (od 1.08.2025)

Akty powiązane

UEDyrektywa ramowa w sprawie odpadów (WFD)UEKryteria end-of-waste dla złomu żelaza, stali i aluminiumUEKryteria end-of-waste dla złomu miedzi

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoRecyklingHandel złomemPrzemieszczanie odpadów

Kluczowe obowiązki

• utrata statusu odpadu po spełnieniu warunków art. 14 ust. 1 – kryteria UE albo warunki zezwolenia; zakaz wspólnego magazynowania z odpadami (art. 14, art. 15)
• zbieranie i przetwarzanie wymaga zezwolenia starosty, a marszałka m.in. przy > 3000 Mg odpadów magazynowanych rocznie (art. 41 ust. 1 i 3)
• zezwolenie po kontroli WIOŚ i PSP, na czas do 10 lat; od 1.01.2027 milczące przedłużenie po 60 dniach (art. 41a ust. 1–1a, art. 44 ust. 1 i 4)
• zabezpieczenie roszczeń na koszty wykonania zastępczego, utrzymywane przez okres zezwolenia (art. 48a ust. 1 i 11)
• magazynowanie do 3 lat, liczone łącznie dla kolejnych posiadaczy; wizyjny system kontroli, zapis przez miesiąc (art. 25 ust. 4, 6, 6a–6b)
• wpis do rejestru BDO, ewidencja odpadów na bieżąco, KPO przed transportem, sprawozdanie roczne do 15 marca (art. 49–51, 66 ust. 1, 69 ust. 1, 76 ust. 1)

Organ właściwy

starosta / marszałek województwa / RDOŚ (zezwolenia, rejestr BDO); WIOŚ (kontrola, kary – art. 196); PSP (kontrola ppoż.)

Sankcje

administracyjne kary pieniężne 1000–1 000 000 zł, m.in. za magazynowanie niezgodne z art. 25, brak monitoringu, brak zabezpieczenia roszczeń, wpisu do BDO, ewidencji oraz działalność bez zezwolenia lub niezgodnie z nim (art. 194 ust. 1, 3–5)

Wejście w życie

23.01.2013

Stosowanie

t.j. wg stanu na 24.08.2026 (obwieszczenie z 1.09.2026, ogł. 14.10.2026); art. 44 ust. 4–5 od 1.01.2027

Terminy

1. 31.12.2025wejście w życie zmian ustawą z 7.11.2025 (Dz.U. 2025 poz. 1812)
2. 18.02.2026wejście w życie zmian ustawą z 9.01.2026 (Dz.U. 2026 poz. 174)
3. 04.07.2026wejście w życie zmian ustawą z 29.05.2026 o zarządzaniu kryzysowym (Dz.U. 2026 poz. 815), m.in. art. 26
4. 14.10.2026ogłoszenie tekstu jednolitego (Dz.U. 2026 poz. 1328)
5. 01.01.2027milczące przedłużanie zezwoleń na zbieranie i przetwarzanie (art. 44 ust. 4–5, Dz.U. 2026 poz. 875)

Akty powiązane

UEDyrektywa ramowa w sprawie odpadów (WFD)UENowelizacja dyrektywy ramowej o odpadach (2025)UEKryteria end-of-waste dla złomu żelaza, stali i aluminiumUEKryteria end-of-waste dla złomu miedziPLRozporządzenie w sprawie katalogu odpadówPLSzczegółowe wymagania dla magazynowania odpadów

Rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoRecyklingHandel złomemPrzemieszczanie odpadów

Kluczowe obowiązki

• klasyfikacja odpadów według źródła powstawania do 20 grup, podgrup i rodzajów z sześciocyfrowym kodem (§ 2–3 i załącznik; art. 4 ust. 1 ustawy o odpadach)
• odpady wskazane w katalogu jako niebezpieczne (kod z „*”) są odpadami niebezpiecznymi, z możliwością zmiany klasyfikacji (art. 6–7 ustawy o odpadach)
• kody katalogu stosuje się w ewidencji odpadów (art. 66 ust. 1 ustawy o odpadach) oraz w zgłoszeniach SENT (§ 1 pkt 7 rozp. MF z 25.04.2022)

Organ właściwy

Minister Klimatu i Środowiska; stosowanie kontroluje WIOŚ

Sankcje

brak sankcji w rozporządzeniu; ewidencja niezgodna ze stanem rzeczywistym – kara z art. 194 ust. 1 pkt 5b ustawy o odpadach

Wejście w życie

06.01.2020

Stosowanie

06.01.2020

Terminy

1. 10.09.2026projekt nowego rozporządzenia MKiŚ w sprawie katalogu odpadów (nr 1288) w RCL
2. 09.12.2026stosowanie decyzji delegowanej (UE) 2025/934 (kody odpadów baterii)

Akty powiązane

UEEuropejski wykaz odpadów (LoW)PLUstawa o odpadach (BDO, zezwolenia, EoW)PLOdpady objęte SENT – rozporządzenie w sprawie towarów

Rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla magazynowania odpadów

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoRecyklingHandel złomem

Kluczowe obowiązki

• miejsca magazynowania wydzielone i oddzielone od produktów; oznakowanie kodami odpadów cyframi min. 20 mm (§ 5 ust. 1 i 3–4)
• złom w boksach z pionowymi ścianami lub wydzielonych sektorach, na utwardzonym podłożu, z ochroną przed dostępem osób (§ 6 ust. 1 pkt 1 lit. b, 3–4)
• złom niezanieczyszczony ropopochodnymi zwolniony z wymogu utwardzonego, szczelnego podłoża i separatorów (§ 6 ust. 3 pkt 9 i ust. 4)
• magazynowanie selektywne, z rotacją, ograniczaniem pylenia i drożnymi drogami pożarowymi (§ 7 pkt 1, 3, 4 i 6)
• odpady niebezpieczne powyżej 1 Mg w oznakowanej strefie „ODPADY NIEBEZPIECZNE” (§ 8 ust. 1 i 3)

Organ właściwy

WIOŚ (kontrola); organ wydający zezwolenie (starosta, marszałek województwa)

Sankcje

magazynowanie niezgodne z art. 25 ust. 1–6 ustawy o odpadach – kara 1000–1 000 000 zł (art. 194 ust. 1 pkt 2b i ust. 3 ustawy o odpadach)

Wejście w życie

01.01.2021

Stosowanie

01.01.2021

Akty powiązane

PLUstawa o odpadach (BDO, zezwolenia, EoW)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1157 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie przemieszczania odpadów, zmiany rozporządzeń (UE) nr 1257/2013 i (UE) 2020/1056 oraz uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1013/2006

Dotyczy: RecyklingHandel złomemPrzemieszczanie odpadówHutnictwo

Kluczowe obowiązki

• odpady z zał. III/IIIA (np. złom) – dokument z zał. VII udostępniany elektronicznie przez system z art. 27, także w transporcie (art. 18 ust. 4)
• zał. VII uzupełniony najpóźniej 2 dni robocze przed przemieszczaniem; potwierdzenie odbioru w 2 dni robocze (art. 18 ust. 5 i 8)
• pisemna umowa na odzysk między organizującym przemieszczanie a odbiorcą, z obowiązkiem odebrania odpadów (art. 18 ust. 10)
• zgłoszenia i decyzje w procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody – wyłącznie elektronicznie (art. 27 ust. 1)
• od 21.05.2027 zakaz wywozu odpadów innych niż niebezpieczne poza OECD, z wyjątkiem państw z wykazu (art. 40 ust. 1–2, art. 41)
• wywóz z UE do instalacji poddanej audytowi niezależnej strony trzeciej nie wcześniej niż 2 lata przed wywozem (art. 46 ust. 3 i 5)

Organ właściwy

GIOŚ (organ właściwy, korespondent); kontrola: WIOŚ, KAS, Straż Graniczna, ITD

Sankcje

państwo członkowskie przewiduje co najmniej grzywny, cofnięcie lub zawieszenie zezwolenia i wykluczenie z zamówień publicznych (art. 63 ust. 1–3); w PL – art. 31–33 ustawy o MPO

Wejście w życie

20.05.2024

Stosowanie

od 21.05.2026 (art. 86 ust. 2); art. 39 ust. 1 lit. d od 21.11.2026; art. 38 ust. 2 lit. b, 40, 44 ust. 2 lit. a, 46 i 47 od 21.05.2027 (art. 86 ust. 3)

Terminy

1. 20.05.2024wejście w życie (art. 86 ust. 1)
2. 21.05.2026rozpoczęcie stosowania, w tym DIWASS (art. 86 ust. 2)
3. 30.07.2026zmiana art. 44 ust. 2 lit. f rozporządzeniem (UE) 2026/1703 (zmieszane odpady komunalne)
4. 21.11.2026zakaz wywozu odpadów tworzyw B3011 poza OECD (art. 39 ust. 1 lit. d); termin przyjęcia wykazu państw (art. 41 ust. 3)
5. 21.05.2027zakaz wywozu odpadów innych niż niebezpieczne poza OECD i obowiązek audytów (art. 40, 46, 47)

Akty powiązane

UEDIWASS – elektroniczna wymiana danych o przemieszczaniuUEWykaz państw spoza OECD dopuszczonych do przywozu odpadów (projekt)UEWywóz odpadów z „zielonej listy” do państw spoza OECDPLUstawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadówPLProjekt ustawy o transgranicznym przemieszczaniu odpadówUEEuropejski wykaz odpadów (LoW)PLUstawa o systemie SENT (w zakresie odpadów)PLOdpady objęte SENT – rozporządzenie w sprawie towarów

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2025/1290 z dnia 2 lipca 2025 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia (UE) 2024/1157 w odniesieniu do wymogów interoperacyjności między systemem centralnym a innymi systemami lub oprogramowaniem oraz innych wymogów technicznych i organizacyjnych elektronicznej wymiany informacji i dokumentów

Dotyczy: RecyklingHandel złomemPrzemieszczanie odpadówHutnictwo

Kluczowe obowiązki

• dostęp do systemu centralnego wyłącznie w sposób wskazany w oświadczeniu organu krajowego (art. 5 ust. 1, art. 4 ust. 1)
• wniosek o rejestrację podmiotu lub zakładu do organu państwa siedziby; organ rozpatruje go w 5 dni roboczych (art. 7 ust. 1–2)
• uwierzytelnianie w systemie zgłoszeń, dokumentów przesyłania, potwierdzeń odbioru i zał. VII przez właściwych użytkowników (art. 14 ust. 1)
• użytkownik jest właścicielem wprowadzanych danych i dokumentów i odpowiada za nie (art. 3)

Organ właściwy

GIOŚ (rejestracja podmiotów w PL, punkt informacyjny DIWASS)

Sankcje

brak w akcie; naruszenie art. 18 rozp. 2024/1157 może stanowić nielegalne przemieszczanie – sankcje krajowe (art. 63 rozp. 2024/1157; art. 32–33 ustawy o MPO)

Wejście w życie

03.08.2025

Stosowanie

2025-08-03; wymiana elektroniczna wymagana od 21.05.2026 (art. 27 i art. 86 ust. 2 rozp. 2024/1157)

Terminy

1. 03.02.2026termin oświadczeń organów krajowych o metodzie dostępu (art. 4 ust. 1)
2. 21.05.2026obowiązkowe zgłoszenia elektroniczne w DIWASS (wg GIOŚ bez odroczenia)
3. 15.11.2026dostępność modułu zał. VII w produkcyjnym DIWASS (komunikat GIOŚ z 29.09.2026)
4. 01.01.2027zał. VII obowiązkowo w DIWASS; do 31.12.2026 GIOŚ dopuszcza dokumenty papierowe (komunikaty GIOŚ)

Akty powiązane

UERozporządzenie o przemieszczaniu odpadów (WSR)PLUstawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1418/2007 z dnia 29 listopada 2007 r. dotyczące wywozu w celu poddania odzyskowi niektórych odpadów wymienionych w załączniku III lub IIIA rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 do pewnych państw, których nie obowiązuje decyzja OECD

Dotyczy: RecyklingHandel złomemPrzemieszczanie odpadów

Kluczowe obowiązki

• wywóz odpadów z zał. III/IIIA do państwa spoza OECD podlega procedurze wskazanej w załączniku dla danego państwa i kodu (art. 1)
• kolumna a) – zakaz wywozu; kolumna b) – uprzednie pisemne zgłoszenie i zgoda (załącznik, nagłówki kolumn)
• kolumna c) – brak kontroli w państwie przeznaczenia, stosuje się ogólne wymogi informacyjne; kolumna d) – procedury krajowe (załącznik)

Organ właściwy

GIOŚ

Sankcje

wywóz sprzeczny z rozporządzeniem – nielegalne przemieszczanie; w PL kary z art. 32 ustawy o MPO (10 000–1 000 000 zł)

Wejście w życie

18.12.2007

Stosowanie

do 20.05.2027 (uchylone rozporządzeniem (UE) 2024/1157)

Terminy

1. 20.05.2027koniec obowiązywania (uchylenie przez rozporządzenie (UE) 2024/1157)

Akty powiązane

UERozporządzenie o przemieszczaniu odpadów (WSR)UEWykaz państw spoza OECD dopuszczonych do przywozu odpadów (projekt)

Projekt rozporządzenia delegowanego Komisji ustanawiającego wykaz państw spoza OECD, do których dozwolony jest wywóz z Unii określonych odpadów innych niż niebezpieczne w celu odzysku (art. 41 rozporządzenia (UE) 2024/1157)

Dotyczy: RecyklingHandel złomemPrzemieszczanie odpadów

Kluczowe obowiązki

• wywóz do państwa z wykazu tylko do instalacji z zezwoleniem krajowym na odzysk danych odpadów (art. 40 ust. 2 lit. a rozp. 2024/1157)
• zakaz kierowania do operacji przejściowych, chyba że dalszy odzysk odbywa się w państwie z wykazu (art. 40 ust. 2 lit. b rozp. 2024/1157)
• wykaz obejmuje państwo, odpady dopuszczone do wywozu i krajowe procedury kontrolne państwa przywozu (art. 41 ust. 2 rozp. 2024/1157)

Organ właściwy

Komisja Europejska (przyjęcie); w PL stosowanie – GIOŚ

Sankcje

wywóz sprzeczny z art. 40 stanowi naruszenie rozp. 2024/1157 – sankcje krajowe (art. 63)

Stosowanie

wykaz ma umożliwić wywóz poza OECD od 21.05.2027 (art. 40 ust. 2 rozp. 2024/1157)

Terminy

1. 16.10.2026koniec okresu przekazywania opinii (Have your say)
2. 21.11.2026termin przyjęcia wykazu (art. 41 ust. 3 rozp. 2024/1157)
3. 21.05.2027stosowanie zakazu z art. 40 rozp. 2024/1157

Akty powiązane

UERozporządzenie o przemieszczaniu odpadów (WSR)UEWywóz odpadów z „zielonej listy” do państw spoza OECD

Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów

Dotyczy: RecyklingHandel złomemPrzemieszczanie odpadówHutnictwo

Kluczowe obowiązki

• zgłoszenia i zezwolenia na przywóz, wywóz i tranzyt odpadów rozpatruje GIOŚ (art. 3 ust. 1, art. 4)
• gwarancja finansowa w formie gwarancji bankowej, ubezpieczeniowej albo depozytu (art. 20 ust. 1–2)
• przemieszczanie spoza UE wyłącznie przez wyznaczone przejścia graniczne (art. 30 ust. 1)
• zakaz przywozu odpadów do unieszkodliwiania w procesach D1–D12 oraz zmieszanych odpadów komunalnych (art. 11, art. 11b)
• przy nielegalnym przemieszczaniu GIOŚ nakłada decyzją obowiązek odesłania lub zagospodarowania odpadów w terminie do 30 dni (art. 25 ust. 1)

Organ właściwy

GIOŚ (organ właściwy, korespondent); WIOŚ (kary pieniężne); KAS, Straż Graniczna, ITD (kontrola)

Sankcje

kary WIOŚ: 10 000–1 000 000 zł za nielegalne przemieszczanie (art. 32 ust. 1–2), 10 000 zł za niewykonanie decyzji (art. 32 ust. 3), 5000–200 000 zł za uchybienia zgłaszającego i odbiorcy (art. 33); wykroczenia – areszt, grzywna (art. 31)

Wejście w życie

12.07.2007

Stosowanie

12.07.2007

Terminy

1. 17.05.2024ogłoszenie tekstu jednolitego (Dz.U. 2024 poz. 746)
2. 21.05.2026stosowanie rozp. (UE) 2024/1157 bez dostosowania ustawy

Akty powiązane

UERozporządzenie o przemieszczaniu odpadów (WSR)UEDIWASS – elektroniczna wymiana danych o przemieszczaniuPLProjekt ustawy o transgranicznym przemieszczaniu odpadówPLUstawa o systemie SENT (w zakresie odpadów)

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Dotyczy: RecyklingHandel złomemPrzemieszczanie odpadów

Kluczowe obowiązki

• przewóz z kraju: wysyłający przed rozpoczęciem przewozu przesyła zgłoszenie, uzyskuje numer referencyjny i przekazuje go przewoźnikowi (art. 5 ust. 1)
• przewóz z innego państwa do kraju: zgłoszenie przed wjazdem przesyła podmiot odbierający (art. 6 ust. 1)
• przewoźnik zapewnia przekazywanie danych geolokalizacyjnych przez całą trasę i wyposaża pojazd w lokalizator (art. 10a ust. 1–2)
• rozbieżność ilości, masy lub objętości do 10% uznaje się za prawidłową (art. 23)

Organ właściwy

Szef KAS (rejestr SENT, PUESC); naczelnik urzędu celno-skarbowego (kary – art. 26 ust. 2)

Sankcje

46% wartości brutto towaru, nie mniej niż 20 000 zł za brak zgłoszenia (art. 21 ust. 1); przewoźnik – 20 000 zł (art. 22 ust. 1), 10 000 zł za brak geolokalizacji (art. 22 ust. 2a)

Wejście w życie

18.04.2017

Stosowanie

odpady wskazane w rozp. MF z 25.04.2022 (Dz.U. 2024 poz. 1157 ze zm.)

Terminy

1. 28.10.2026wyłączenie z SENT 19 kodów odpadów metali (rozp. MFiG z 12.10.2026, Dz.U. 2026 poz. 1325)

Akty powiązane

PLOdpady objęte SENT – rozporządzenie w sprawie towarówPLUstawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadówUERozporządzenie o przemieszczaniu odpadów (WSR)

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Dotyczy: RecyklingHandel złomemPrzemieszczanie odpadów

Kluczowe obowiązki

• zgłoszenie do SENT odpadów objętych przepisami o przemieszczaniu odpadów, bez względu na ilość w przesyłce (§ 1 pkt 7 lit. a)
• wybrane odpady w przewozach krajowych – gdy masa brutto ≥ 1000 kg lub objętość ≥ 1000 l (§ 1 pkt 7 lit. b)
• od 28.10.2026 bez zgłoszenia przewóz odpadów o 19 kodach metali, m.in. 12 01 03, 16 01 18, 17 04 01–07, 19 10 02, 19 12 03 (§ 2 ust. 7 pkt 1 lit. d)
• przewozy rozpoczęte i niezakończone przed 28.10.2026 – na zasadach dotychczasowych (§ 2 rozp. z 12.10.2026)

Organ właściwy

Szef KAS, naczelnik urzędu celno-skarbowego

Sankcje

kary z art. 21–22 ustawy o SENT (m.in. 46% wartości brutto towaru, nie mniej niż 20 000 zł)

Wejście w życie

27.04.2022

Stosowanie

zmiana z 12.10.2026 (Dz.U. 2026 poz. 1325) – od 28.10.2026

Terminy

1. 13.10.2026ogłoszenie rozp. MFiG z 12.10.2026 (Dz.U. 2026 poz. 1325)
2. 28.10.2026wejście w życie wyłączenia 19 kodów odpadów metali (§ 3)

Akty powiązane

PLUstawa o systemie SENT (w zakresie odpadów)PLRozporządzenie w sprawie katalogu odpadówUERozporządzenie o przemieszczaniu odpadów (WSR)

Projekt ustawy o transgranicznym przemieszczaniu odpadów (UC115)

Dotyczy: RecyklingHandel złomemPrzemieszczanie odpadów

Kluczowe obowiązki

• wymiana dokumentów w systemie DIWASS zamiast doręczeń elektronicznych (opis projektu UC115)
• minimalne sankcje obejmujące cofnięcie lub zawieszenie zezwoleń oraz wyższa minimalna kara za nielegalne przemieszczanie (opis projektu UC115)
• na żądanie GIOŚ i organów kontroli – wykazanie, że przewożony materiał nie jest odpadem (opis projektu UC115)
• gwarancje finansowe tylko od instytucji nadzorowanych przez KNF lub organ nadzoru państwa członkowskiego (opis projektu UC115)

Organ właściwy

projektodawca: Minister Klimatu i Środowiska; organ wykonawczy – GIOŚ

Sankcje

projekt – kwoty nie zostały podane w opisie projektu

Stosowanie

planowane przyjęcie przez Radę Ministrów – III/IV kw. 2026 (wykaz prac legislacyjnych)

Terminy

1. 25.02.2026utworzenie projektu w RCL
2. 27.03.2026opinia Rady Legislacyjnej
3. 17.09.2026Komitet do Spraw Europejskich (ostatni datowany etap)

Akty powiązane

PLUstawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadówUERozporządzenie o przemieszczaniu odpadów (WSR)

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie emisji przemysłowych (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola), zmieniona dyrektywą (UE) 2024/1785 z dnia 24 kwietnia 2024 r.

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecyklingProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• przygotowanie i wdrożenie systemu zarządzania środowiskowego (EMS) do 1.07.2027 oraz pierwszy audyt EMS do 1.07.2027, następnie co 3 lata (art. 14a ust. 1–4)
• dopuszczalne emisje na najbardziej rygorystycznym osiągalnym poziomie z całego zakresu BAT-AEL – ocena operatora (art. 15 ust. 3)
• wiążące zakresy efektywności środowiskowej (BAT-AEPL) dla zużycia zasobów, wody, energii (art. 15 ust. 4)
• włączenie do EMS orientacyjnego planu transformacji 2030–2050 do 30.06.2030 dla działalności z pkt 1–4 zał. I, w tym metali NF (art. 27d ust. 1)
• wydobycie rud (Cu, Pb, Zn, Ni, Co, Sn, Au, Li i in.) objęte pozwoleniem – stosowanie do 1.09.2034 lub 4 lata po BAT (zał. I pkt 3.6; art. 3 ust. 4 dyr. 2024/1785)
• prawo osób poszkodowanych na zdrowiu do rekompensaty za szkody z naruszenia przepisów krajowych wykonujących IED (art. 79a)

Organ właściwy

organ właściwy do wydania pozwolenia zintegrowanego (marszałek województwa, starosta, RDOŚ – art. 378 POŚ); kontrola – WIOŚ

Sankcje

Państwa członkowskie ustanawiają sankcje skuteczne i odstraszające; dla osób prawnych przy najpoważniejszych naruszeniach maksymalna kara co najmniej 3% rocznego obrotu w UE (art. 79 ust. 2).

Wejście w życie

06.01.2011

Stosowanie

IED: od 7.01.2013; zmiany z dyrektywy 2024/1785 (w życie 4.08.2024) – transpozycja do 1.07.2026, stosowanie etapowe wg art. 3 dyrektywy 2024/1785 (2026–2036)

Terminy

1. 04.08.2024wejście w życie dyrektywy 2024/1785 (IED 2.0)
2. 30.06.2026termin przyjęcia przez KE aktu delegowanego o treści planów transformacji (art. 27d ust. 5)
3. 01.07.2026termin transpozycji dyrektywy 2024/1785 (art. 4 ust. 1)
4. 01.07.2027EMS wdrożony i pierwszy audyt EMS (art. 14a ust. 4)
5. 30.06.2028pierwsze sprawozdanie KE z przeglądu wdrażania dyrektywy
6. 30.06.2030plan transformacji w EMS dla działalności z pkt 1–4 zał. I (art. 27d ust. 1)
7. 01.09.2034najpóźniejszy termin stosowania przepisów do nowo objętych instalacji, w tym wydobycia rud (art. 3 ust. 4 dyr. 2024/1785)
8. 01.09.2036najpóźniejszy termin stosowania art. 15 ust. 3 do instalacji istniejących (art. 3 ust. 2 dyr. 2024/1785)

Akty powiązane

UEKonkluzje BAT – przemysł metali nieżelaznych (NFM)UERozporządzenie o Portalu Emisji Przemysłowych (IEPR, zastępuje E-PRTR)PLPrawo ochrony środowiska – pozwolenia zintegrowane, opłaty, karyPLProjekt nowelizacji POŚ wdrażający IED 2.0 (UC99)UEDyrektywa OOŚ (ocena oddziaływania przedsięwzięć)UEDyrektywa Seveso III (poważne awarie)UEDyrektywa o odpowiedzialności za szkody w środowisku (ELD)PLPrawo wodne – pozwolenia wodnoprawne na ścieki przemysłowe

Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2016/1032 z dnia 13 czerwca 2016 r. ustanawiająca konkluzje dotyczące najlepszych dostępnych technik (BAT) w odniesieniu do przemysłu metali nieżelaznych zgodnie z dyrektywą 2010/75/UE

Dotyczy: HutnictwoRecyklingPrzetwórstwo

Kluczowe obowiązki

• wdrożenie i przestrzeganie systemu zarządzania środowiskowego o wskazanych cechach (BAT 1)
• opracowanie i wdrożenie planu działania w sprawie rozproszonych emisji pyłów (BAT 6)
• monitorowanie emisji z kominów do powietrza co najmniej z określoną częstotliwością wg norm EN (BAT 10)
• monitorowanie emisji do wody co najmniej raz w miesiącu, pobór próbek wg ISO 5667 (BAT 16)
• produkcja miedzi – separacja składników niemetalicznych i innych metali ze złomu (BAT 20); wymogi sektorowe Al, Pb/Sn, Zn, Ni/Co (rozdz. 1.3–1.8)

Organ właściwy

organ właściwy do wydania pozwolenia zintegrowanego (marszałek województwa); kontrola – WIOŚ

Sankcje

Brak sankcji w decyzji; BAT-AEL są przenoszone do pozwolenia zintegrowanego (art. 202 ust. 2, art. 204 ust. 1 POŚ) – naruszenie skutkuje administracyjnymi karami pieniężnymi (art. 298 POŚ) i odpowiedzialnością z art. 351 POŚ.

Wejście w życie

14.06.2016

Stosowanie

od notyfikacji 14.06.2016; dostosowanie pozwoleń i instalacji w ciągu 4 lat od publikacji (do 30.06.2020) – art. 21 ust. 3 IED

Terminy

1. 30.06.2016publikacja konkluzji BAT NFM w Dz.Urz. UE
2. 30.06.2020upływ 4-letniego terminu dostosowania pozwoleń i instalacji (art. 21 ust. 3 IED)

Akty powiązane

UEDyrektywa w sprawie emisji przemysłowych (IED 2.0)PLPrawo ochrony środowiska – pozwolenia zintegrowane, opłaty, kary

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/18/UE z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie kontroli zagrożeń poważnymi awariami związanymi z substancjami niebezpiecznymi, zmieniająca, a następnie uchylająca dyrektywę Rady 96/82/WE

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoRecykling

Kluczowe obowiązki

• zgłoszenie zakładu właściwemu organowi (art. 7)
• polityka zapobiegania poważnym awariom, przegląd co najmniej raz na 5 lat (art. 8 ust. 1 i 4)
• zakład o dużym ryzyku – raport o bezpieczeństwie, przegląd co najmniej raz na 5 lat (art. 10 ust. 1 i 5)
• wewnętrzny plan operacyjno-ratowniczy; przegląd i ćwiczenia co najmniej co 3 lata (art. 12 ust. 1 i 6)
• niezwłoczne informowanie organu po poważnej awarii (art. 16)

Organ właściwy

PL: komendant wojewódzki/powiatowy PSP, WIOŚ (kontrole – art. 31 ustawy o IOŚ)

Sankcje

Sankcje skuteczne, proporcjonalne i odstraszające (art. 28); zakaz użytkowania zakładu przy poważnych uchybieniach (art. 19). Kontrole: duże ryzyko co rok, zwiększone co 3 lata (art. 20 ust. 4).

Wejście w życie

13.08.2012

Stosowanie

od 1.06.2015 (transpozycja do 31.05.2015, art. 31)

Terminy

1. 01.06.2015stosowanie dyrektywy Seveso III

Akty powiązane

PLPOŚ – zapobieganie poważnym awariom przemysłowym (Seveso)UEDyrektywa w sprawie emisji przemysłowych (IED 2.0)

Dyrektywa 2004/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecyklingPrzemieszczanie odpadów

Kluczowe obowiązki

• bezzwłoczne podjęcie działań zapobiegawczych przy bezpośrednim zagrożeniu szkodą (art. 5 ust. 1)
• informowanie organu, gdy zagrożenie nie zostało zażegnane (art. 5 ust. 2)
• przy szkodzie – niezwłoczna informacja, opanowanie zanieczyszczeń i działania zaradcze (art. 6 ust. 1)
• określenie potencjalnych środków zaradczych i przedłożenie ich organowi do zatwierdzenia (art. 7 ust. 1)
• ponoszenie kosztów działań zapobiegawczych i zaradczych (art. 8 ust. 1)

Organ właściwy

PL: regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 7 ustawy o zapobieganiu szkodom)

Sankcje

Dyrektywa nie określa kar; odzyskanie kosztów przez organ (art. 8 ust. 2). Nie przyznaje prywatnym stronom prawa do odszkodowania (art. 3 ust. 3).

Wejście w życie

30.04.2004

Stosowanie

transpozycja do 30.04.2007 (art. 19); wersja skonsolidowana 26.06.2019

Terminy

1. 30.04.2022gromadzenie przez KE danych o stosowaniu dyrektywy, następnie co 5 lat (art. 18 ust. 1)
2. 30.04.2023termin publikacji oceny dyrektywy przez KE, następnie co 5 lat (art. 18 ust. 2)

Akty powiązane

PLUstawa o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawieUEDyrektywa w sprawie emisji przemysłowych (IED 2.0)

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko, zmieniona dyrektywą 2014/52/UE

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecykling

Kluczowe obowiązki

• uzyskanie zezwolenia na inwestycję po przeprowadzeniu oceny oddziaływania (art. 2 ust. 1, art. 4)
• sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko (art. 5 ust. 1)
• wykonanie środków łagodzących i monitorowania określonych w decyzji (art. 8a ust. 4)

Organ właściwy

PL: RDOŚ, wójt/burmistrz/prezydent miasta, starosta (art. 75 ustawy OOŚ)

Sankcje

Dyrektywa wymaga sankcji krajowych; w PL m.in. wstrzymanie użytkowania obiektu przez WIOŚ (art. 365 ust. 2 POŚ).

Wejście w życie

17.02.2012

Stosowanie

zmiany z dyrektywy 2014/52/UE – transpozycja do 16.05.2017

Terminy

1. 16.05.2017termin transpozycji zmian z dyrektywy 2014/52/UE

Akty powiązane

PLUstawa OOŚ – decyzja o środowiskowych uwarunkowaniachUEDyrektywa w sprawie emisji przemysłowych (IED 2.0)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1244 z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie przekazywania danych środowiskowych z instalacji przemysłowych, ustanowienia Europejskiego Portalu Emisji Przemysłowych oraz uchylenia rozporządzenia (WE) nr 166/2006

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecykling

Kluczowe obowiązki

• coroczne przekazanie organowi danych o uwolnieniach ponad progi z zał. II, transferach odpadów i ścieków, zużyciu wody, energii i surowców (art. 6 ust. 1)
• oświadczenie w sprawozdaniu, że uwolnienia lub transfery są poniżej progów (art. 6 ust. 2)
• dane z pomiarów, a gdy niemożliwe – z obliczeń lub szacunków; wskazanie metody (art. 6 ust. 3–4)
• przechowywanie zapisów źródłowych z opisem metodyki przez 5 lat od końca roku sprawozdawczego (art. 6 ust. 8)
• zapewnienie jakości danych i niezwłoczna korekta na żądanie organu (art. 9 ust. 1–2)

Organ właściwy

właściwy organ wyznaczony przez państwo członkowskie; obecnie dla E-PRTR – WIOŚ i GIOŚ (Krajowy Rejestr, art. 236a–236b POŚ)

Sankcje

Państwa członkowskie ustanawiają sankcje skuteczne, proporcjonalne i odstraszające, obejmujące grzywny (art. 18).

Wejście w życie

22.05.2024

Stosowanie

od 1.01.2028 (art. 22); sprawozdawczość od roku sprawozdawczego 2027; za rok 2026 – nadal rozporządzenie (WE) nr 166/2006 (art. 21)

Terminy

1. 22.05.2024wejście w życie rozporządzenia
2. 31.12.2025termin przyjęcia przez KE aktu wykonawczego z wykazem surowców do raportowania (art. 6 ust. 1 akapit drugi)
3. 31.03.2027ostatnie sprawozdanie E-PRTR (za rok 2026) do WIOŚ wg art. 236b ust. 1 pkt 1 POŚ
4. 01.01.2028stosowanie rozporządzenia; uchylenie rozporządzenia (WE) nr 166/2006 (art. 20, art. 22)

Akty powiązane

UEDyrektywa w sprawie emisji przemysłowych (IED 2.0)PLPrawo ochrony środowiska – pozwolenia zintegrowane, opłaty, karyPLUstawa o systemie zarządzania emisjami (Krajowa baza KOBiZE)

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecyklingHandel złomem

Kluczowe obowiązki

• pozwolenie zintegrowane dla instalacji z rozporządzenia wydanego na podstawie art. 201 ust. 2 (art. 201 ust. 1)
• spełnianie wymagań BAT i nieprzekraczanie granicznych wielkości emisyjnych z konkluzji BAT (art. 204 ust. 1)
• niezwłoczne informowanie organu i WIOŚ o naruszeniu warunków pozwolenia zintegrowanego (art. 211 ust. 2)
• okresowe i ciągłe pomiary emisji; przekazywanie wyników organowi i WIOŚ (art. 147 ust. 1–2, art. 149 ust. 1)
• samodzielne ustalenie i wniesienie opłaty do 31 marca oraz wykaz do marszałka województwa (art. 284 ust. 1, art. 285 ust. 2, art. 286 ust. 1)
• sprawozdanie PRTR do WIOŚ do 31 marca roku następnego (art. 236b ust. 1 pkt 1)

Organ właściwy

marszałek województwa, starosta, RDOŚ (art. 378); WIOŚ – kontrole i kary (art. 298, art. 316); GIOŚ – Krajowy Rejestr PRTR (art. 236a ust. 2)

Sankcje

Administracyjne kary pieniężne WIOŚ za przekroczenie emisji gazów/pyłów i hałasu (art. 298 ust. 1); opłata podwyższona o 500% przy braku pozwolenia (art. 292); eksploatacja bez pozwolenia – areszt, ograniczenie wolności albo grzywna (art. 351); wstrzymanie instalacji (art. 365).

Wejście w życie

01.10.2001

Stosowanie

t.j. z 9.05.2025; późniejsze zmiany m.in. Dz.U. 2025 poz. 1080, 1812, 1863; 2026 poz. 176, 426, 605, 607, 635, 912, 982, 1157

Terminy

1. 31.12.2025wejście w życie art. 211a ust. 1 w nowym brzmieniu – testowanie nowej techniki do 30 miesięcy (Dz.U. 2025 poz. 1812)
2. 08.10.2026uchwalenie przez Sejm projektu deregulacyjnego z druku nr 3001 (zmiana art. 215 i art. 380)

Akty powiązane

UEDyrektywa w sprawie emisji przemysłowych (IED 2.0)UEKonkluzje BAT – przemysł metali nieżelaznych (NFM)UERozporządzenie o Portalu Emisji Przemysłowych (IEPR, zastępuje E-PRTR)PLProjekt nowelizacji POŚ wdrażający IED 2.0 (UC99)PLUstawa o systemie zarządzania emisjami (Krajowa baza KOBiZE)PLUstawa o Inspekcji Ochrony Środowiska (kontrole)PLPOŚ – zapobieganie poważnym awariom przemysłowym (Seveso)PLUstawa OOŚ – decyzja o środowiskowych uwarunkowaniachPLUstawa o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawiePLPrawo wodne – pozwolenia wodnoprawne na ścieki przemysłowe

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska, tytuł IV dział II „Poważne awarie” (art. 248–271)

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoRecykling

Kluczowe obowiązki

• zgłoszenie zakładu ZZR/ZDR właściwemu organowi PSP (art. 250 ust. 1)
• program zapobiegania awariom wdrażany przez system zarządzania bezpieczeństwem (art. 251 ust. 1–2)
• ZDR – raport o bezpieczeństwie (art. 253 ust. 1)
• ZDR – wewnętrzny plan operacyjno-ratowniczy, ćwiczenie co najmniej raz na 3 lata (art. 261 ust. 1 i 3)
• ZDR – pokrycie kosztów zewnętrznego planu operacyjno-ratowniczego (art. 261 ust. 1 pkt 3)

Organ właściwy

komendant wojewódzki/powiatowy PSP; WIOŚ (kontrole – ZZR co 3 lata, ZDR co rok, art. 31 ust. 1 ustawy o IOŚ)

Sankcje

Wykroczenia za niewypełnienie obowiązków ZZR/ZDR i uruchomienie zakładu bez wymaganych opinii (art. 354–355); odpowiedzialność cywilna na zasadzie ryzyka (art. 324).

Wejście w życie

01.10.2001

Stosowanie

przepisy dostosowane do dyrektywy 2012/18/UE

Terminy

1. 01.10.2026skierowanie do uzgodnień projektu UC146 (Seveso – POŚ i planowanie przestrzenne)

Akty powiązane

UEDyrektywa Seveso III (poważne awarie)PLPrawo ochrony środowiska – pozwolenia zintegrowane, opłaty, karyPLUstawa o Inspekcji Ochrony Środowiska (kontrole)

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecykling

Kluczowe obowiązki

• uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (art. 71 ust. 2)
• decyzja przed pozwoleniem na budowę i koncesją na wydobywanie kopalin (art. 72 ust. 1)
• ocena oddziaływania i raport dla przedsięwzięć zawsze znacząco oddziałujących lub przy stwierdzonym obowiązku (art. 59 ust. 1)
• wniosek o pozwolenie na budowę w ciągu 6 lat (10 lat przy etapowaniu) od uprawomocnienia decyzji (art. 72 ust. 3–4)

Organ właściwy

RDOŚ, wójt/burmistrz/prezydent miasta, starosta (art. 75)

Sankcje

Wstrzymanie oddania do użytkowania lub użytkowania obiektu przez WIOŚ przy braku wymagań decyzji (art. 365 ust. 2 POŚ).

Wejście w życie

15.11.2008

Stosowanie

t.j. wg stanu na 13.05.2026; późniejsze zmiany Dz.U. 2026 poz. 875 (w życie 1.01.2027), 1097, 1157

Terminy

1. 22.05.2026ogłoszenie t.j. Dz.U. 2026 poz. 670
2. 01.01.2027wejście w życie zmian z Dz.U. 2026 poz. 875 (uproszczenie procedur administracyjnych)

Akty powiązane

UEDyrektywa OOŚ (ocena oddziaływania przedsięwzięć)PLProjekt nowelizacji POŚ wdrażający IED 2.0 (UC99)PLPrawo ochrony środowiska – pozwolenia zintegrowane, opłaty, kary

Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecyklingHandel złomemPrzemieszczanie odpadów

Kluczowe obowiązki

• niezwłoczne działania zapobiegawcze przy bezpośrednim zagrożeniu szkodą (art. 9 ust. 1)
• przy szkodzie – ograniczenie szkody i działania naprawcze (art. 9 ust. 2)
• niezwłoczne zgłoszenie zagrożenia lub szkody RDOŚ i WIOŚ (art. 11 ust. 1)
• uzgodnienie z RDOŚ warunków działań naprawczych (art. 13 ust. 1)
• solidarna odpowiedzialność kilku sprawców oraz władającego powierzchnią ziemi za jego wiedzą (art. 12 ust. 1–2)

Organ właściwy

regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 7 ust. 1); WIOŚ

Sankcje

Grzywna za niepodjęcie działań zapobiegawczych lub naprawczych oraz za brak zgłoszenia (art. 28 ust. 1–2); decyzja RDOŚ nakładająca obowiązek działań (art. 15 ust. 1 pkt 2).

Wejście w życie

30.04.2007

Stosowanie

od 30.04.2007

Akty powiązane

UEDyrektywa o odpowiedzialności za szkody w środowisku (ELD)PLPrawo ochrony środowiska – pozwolenia zintegrowane, opłaty, kary

Ustawa z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecyklingProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• raport do Krajowej bazy za poprzedni rok do końca lutego (art. 7 ust. 1)
• wyjaśnienia lub korekta raportu w 14 dni od wystąpienia KOBiZE (art. 8 ust. 2–3)
• korekta raportu w 14 dni po sprawdzeniu przez WIOŚ (art. 8 ust. 5–7)
• ustalenie opłaty za emisje do powietrza na podstawie raportu do Krajowej bazy (art. 285 ust. 3 POŚ)

Organ właściwy

Krajowy ośrodek bilansowania i zarządzania emisjami (KOBiZE) w Instytucie Ochrony Środowiska (art. 3–4); WIOŚ; w sprawach CBAM – Mazowiecki WIOŚ, dyrektor IAS

Sankcje

KOBiZE może zawiadomić WIOŚ o niedokonaniu korekty (art. 8 ust. 4); kara pieniężna za niezgłoszone emisje wbudowane CBAM – Mazowiecki WIOŚ (art. 54g).

Wejście w życie

18.09.2009

Stosowanie

t.j. wg stanu na 24.03.2026; zmiana Dz.U. 2026 poz. 1157 (w życie 16.09.2026)

Terminy

1. 13.01.2026wejście w życie zmian z Dz.U. 2025 poz. 1863 (procedury krajowe CBAM)
2. 28.02.2027raport do Krajowej bazy za 2026 r. (art. 7 ust. 1)

Akty powiązane

PLPrawo ochrony środowiska – pozwolenia zintegrowane, opłaty, karyUERozporządzenie o Portalu Emisji Przemysłowych (IEPR, zastępuje E-PRTR)

Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecyklingHandel złomemPrzemieszczanie odpadów

Kluczowe obowiązki

• umożliwienie inspektorowi przeprowadzenia kontroli (art. 10)
• informowanie WIOŚ o wykonaniu zarządzenia pokontrolnego w wyznaczonym terminie (art. 12 ust. 2)
• kontrola przedsiębiorców wg rozdz. 5 Prawa przedsiębiorców, z wyłączeniami dla kontroli pozaplanowych (art. 9a)

Organ właściwy

GIOŚ, wojewódzki inspektor ochrony środowiska

Sankcje

Zarządzenia i decyzje pokontrolne, egzekucja (art. 12 ust. 1); czynności przy podejrzeniu przestępstw z art. 182, 183, 186 kk (art. 10b). Częstotliwość kontroli IED: rok – 3 lata (art. 5a ust. 4).

Wejście w życie

29.10.1991

Stosowanie

zmiany Dz.U. 2025 poz. 1863, Dz.U. 2026 poz. 1157

Terminy

1. 08.10.2026Sejm uchwalił zmiany z druku nr 3001 (zastrzeżenia do protokołu kontroli w 7 dni; właściwość WIOŚ na obszarach morskich)

Akty powiązane

PLPrawo ochrony środowiska – pozwolenia zintegrowane, opłaty, karyPLPOŚ – zapobieganie poważnym awariom przemysłowym (Seveso)PLProjekt nowelizacji POŚ wdrażający IED 2.0 (UC99)

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecykling

Kluczowe obowiązki

• pozwolenie wodnoprawne na usługi wodne, w tym wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi (art. 35 ust. 3 pkt 5, art. 389 pkt 1)
• pozwolenie na wprowadzanie do cudzej kanalizacji ścieków z substancjami szczególnie szkodliwymi (art. 34 pkt 3, art. 389 pkt 2)
• pomiary ilości pobranej wody oraz ilości i jakości ścieków, ewidencja pomiarów (art. 101 ust. 1)
• opłaty za usługi wodne za pobór wód i wprowadzanie ścieków (art. 268 ust. 1 pkt 1–2)

Organ właściwy

Wody Polskie – dyrektor RZGW, dla instalacji z art. 378 ust. 2a POŚ (art. 397 ust. 3); w instalacjach IED warunki wodne w pozwoleniu zintegrowanym

Sankcje

Korzystanie z wód z przekroczeniem warunków pozwolenia wodnoprawnego lub zintegrowanego – areszt, ograniczenie wolności albo grzywna 1000–7500 zł (art. 476 ust. 1); brak pomiarów – art. 477 pkt 4.

Wejście w życie

01.01.2018

Stosowanie

t.j. z 17.09.2026; zmiany Dz.U. 2026 poz. 1358 (w życie 3.11.2026) i poz. 1156 (w życie 1.01.2027)

Terminy

1. 03.11.2026wejście w życie zmiany Dz.U. 2026 poz. 1358
2. 31.12.2026przesunięcie obowiązku urządzeń pomiarowych z art. 36 na 1.01.2030 (art. 552 ust. 1 w brzmieniu od 31.12.2026)
3. 01.01.2027wejście w życie zmiany Dz.U. 2026 poz. 1156
4. 01.01.2030stosowanie wymogu urządzeń pomiarowych ilości wody i ścieków (art. 552 ust. 1)

Akty powiązane

PLPrawo ochrony środowiska – pozwolenia zintegrowane, opłaty, karyUEDyrektywa w sprawie emisji przemysłowych (IED 2.0)

Projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (nr wykazu UC99)

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecyklingProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• system zarządzania środowiskowego dla instalacji IED, przekazanie organowi wraz ze streszczeniem (projektowany art. 208a ust. 1 i 5 POŚ)
• audyt EMS co najmniej raz na 3 lata przez akredytowaną jednostkę (projektowany art. 208a ust. 7 POŚ)
• EMS i pierwszy audyt do 1.07.2027 dla instalacji objętych obowiązkiem przed 4.08.2024 (art. 6 ust. 1–2 projektu)
• plan transformacji 2030–2050 włączony do EMS (projektowany art. 208b ust. 1–2 POŚ)
• w wniosku – analiza możliwości dotrzymania dolnego progu BAT-AEL (projektowany art. 208 ust. 2 pkt 1 lit. h POŚ)
• odpowiedzialność na zasadzie ryzyka (art. 435 § 1 kc) za szkody z eksploatacji instalacji IED (projektowany art. 324a POŚ)

Organ właściwy

Minister Klimatu i Środowiska (projektodawca); organy pozwoleń – marszałek województwa (kat. I), starosta (kat. II), RDOŚ (tereny zamknięte) – projektowany art. 378 ust. 2ac

Sankcje

Projekt nie wprowadza kary min. 3% obrotu (art. 79 IED); uzasadnienie wskazuje, że obowiązujące sankcje administracyjne i karne są wystarczające.

Stosowanie

projektowane wejście w życie 1.07.2026 (art. 12 projektu z 10.03.2026) – termin upłynął przed uchwaleniem

Terminy

1. 16.03.2026skierowanie projektu do uzgodnień, konsultacji i opiniowania
2. 01.07.2026upływ terminu transpozycji dyrektywy 2024/1785
3. 31.12.2026planowane przyjęcie projektu przez Radę Ministrów (IV kw. 2026 wg wykazu prac)
4. 01.07.2027projektowany termin EMS i pierwszego audytu (art. 6 ust. 1–2 projektu)

Akty powiązane

UEDyrektywa w sprawie emisji przemysłowych (IED 2.0)PLPrawo ochrony środowiska – pozwolenia zintegrowane, opłaty, karyPLUstawa o Inspekcji Ochrony Środowiska (kontrole)PLUstawa OOŚ – decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach

Dyrektywa 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. ustanawiająca system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych w Unii oraz zmieniająca dyrektywę Rady 96/61/WE

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoRecykling

Kluczowe obowiązki

• eksploatacja instalacji z zał. I wyłącznie na podstawie zezwolenia na emisję gazów cieplarnianych (art. 4, art. 6)
• monitorowanie emisji i raport roczny zgodnie z rozp. wyk. (UE) 2018/2066 (art. 14 ust. 3)
• weryfikacja raportu do 31 marca; bez pozytywnej weryfikacji zakaz dalszych transferów uprawnień (art. 15)
• umorzenie uprawnień odpowiadających emisjom z poprzedniego roku do 30 września (art. 12 ust. 3)
• przydział dla towarów CBAM (aluminium) obniżany współczynnikiem CBAM: 97,5% w 2026 r. … 14% w 2033 r., od 2034 r. brak przydziału (art. 10a ust. 1a)
• obniżenie przydziału o 20% przy niewdrożeniu zaleceń audytu energetycznego o okresie zwrotu ≤ 3 lat (art. 10a ust. 1 akapit trzeci)

Organ właściwy

KOBiZE (raporty, przydział), organ właściwy do wydania pozwolenia zintegrowanego lub emisyjnego (zezwolenie), organy Inspekcji Ochrony Środowiska (kary)

Sankcje

Kara za nadmierną emisję 100 EUR/t CO2e, waloryzowana wg HICP; zapłata nie zwalnia z umorzenia; publikacja nazw naruszających (art. 16 ust. 2–4)

Wejście w życie

25.10.2003

Stosowanie

IV okres rozliczeniowy 2021–2030 (przydział 2026–2030); współczynnik CBAM od 2026 r.; umorzenie do 30 września od 2024 r.

Terminy

1. 01.01.2026początek okresu przydziału 2026–2030; współczynnik CBAM 97,5%
2. 29.06.2026publikacja zmienionych wartości wskaźników emisyjności na lata 2026–2030 (rozp. wyk. (UE) 2026/1412)
3. 30.09.2026umorzenie uprawnień za emisje 2025 r.
4. 31.03.2027zweryfikowany raport emisji za 2026 r.
5. 01.01.2028współczynnik CBAM 90%
6. 01.01.2030współczynnik CBAM 51,5%
7. 01.01.2034brak przydziału bezpłatnego dla produkcji towarów CBAM

Akty powiązane

UEPrzydział bezpłatny (rozp. del. 2019/331) i wskaźniki 2026–2030UEMonitorowanie i raportowanie emisji (rozp. wyk. 2018/2066, MRR)UEWytyczne KE – rekompensata kosztów emisji pośrednich (ETS po 2021 r.)UEPrzegląd EU ETS – wniosek COM(2026) 616UEMechanizm CBAM (rozp. 2023/956 zm. rozp. 2025/2083)PLUstawa o systemie handlu uprawnieniami do emisjiUEDyrektywa o efektywności energetycznej (2023/1791, EED)

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2019/331 z dnia 19 grudnia 2018 r. w sprawie ustanowienia przejściowych zasad dotyczących zharmonizowanego przydziału bezpłatnych uprawnień do emisji w całej Unii na podstawie art. 10a dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoRecykling

Kluczowe obowiązki

• wniosek o przydział bezpłatny z raportem danych podstawowych i planem metodyki monitorowania co 5 lat (art. 4 ust. 1–2)
• przydział pomniejszony o 20% przy niewdrożeniu zaleceń audytu energetycznego, z wyjątkami (np. zwrot > 3 lat) (art. 22a ust. 1)
• procedura wdrażania zaleceń audytu i wykazywania wyjątków – udokumentowana i utrzymywana (art. 22a ust. 2)
• plan neutralności klimatycznej dla podinstalacji powyżej 80. percentyla emisji – inaczej obniżka o 20% (art. 22b ust. 1)
• obniżka o 20% z art. 22a i 22b stosowana tylko raz w okresie przydziału (art. 22c)

Organ właściwy

KOBiZE (Krajowy ośrodek bilansowania i zarządzania emisjami), Komisja Europejska (decyzje o przydziale)

Sankcje

Brak sankcji własnych; skutkiem uchybień jest obniżenie przydziału (art. 22a–22b); kary krajowe – ustawa o systemie handlu uprawnieniami

Wejście w życie

28.02.2019

Stosowanie

okresy przydziału 2021–2025 i 2026–2030; warunkowość (art. 22a–22c) w okresie 2026–2030

Terminy

1. 30.05.2024termin wniosków o przydział na lata 2026–2030 i planów neutralności klimatycznej
2. 15.06.2026decyzja KE (UE) 2026/1312 w sprawie krajowych środków wykonawczych 2026–2030
3. 29.06.2026publikacja rozp. wyk. (UE) 2026/1412 – wskaźniki emisyjności 2026–2030

Akty powiązane

UEDyrektywa EU ETS (2003/87/WE)UEMonitorowanie i raportowanie emisji (rozp. wyk. 2018/2066, MRR)UEPrzegląd EU ETS – wniosek COM(2026) 616PLUstawa o systemie handlu uprawnieniami do emisjiUEDyrektywa o efektywności energetycznej (2023/1791, EED)PLUstawa o efektywności energetycznej – audyt przedsiębiorstwa

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2018/2066 z dnia 19 grudnia 2018 r. w sprawie monitorowania i raportowania w zakresie emisji gazów cieplarnianych na podstawie dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz zmieniające rozporządzenie Komisji (UE) nr 601/2012

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoRecykling

Kluczowe obowiązki

• plan monitorowania z dokumentami uzupełniającymi (ocena niepewności, ocena ryzyka) do zatwierdzenia (art. 12 ust. 1)
• zgłaszanie zmian planu; istotne zmiany wymagają zatwierdzenia przez właściwy organ (art. 15 ust. 1–2)
• zweryfikowany raport roczny na temat wielkości emisji do 31 marca (art. 68 ust. 1)
• raport w zakresie udoskonaleń metodyki do 30 czerwca: kat. A co 5 lat, kat. B co 3 lata, kat. C co 2 lata (art. 69 ust. 1)

Organ właściwy

organ właściwy do wydania zezwolenia (zatwierdzanie planu), KOBiZE (raporty)

Sankcje

Sankcje krajowe – ustawa o systemie handlu uprawnieniami do emisji (art. 103 ust. 3, art. 105)

Wejście w życie

01.01.2019

Stosowanie

od 2021-01-01

Terminy

1. 31.03.2027raport emisji za 2026 r.
2. 30.06.2027raporty w zakresie udoskonaleń (wg kategorii instalacji)

Akty powiązane

UEDyrektywa EU ETS (2003/87/WE)PLUstawa o systemie handlu uprawnieniami do emisjiUEPrzydział bezpłatny (rozp. del. 2019/331) i wskaźniki 2026–2030

Komunikat Komisji – Wytyczne w sprawie niektórych środków pomocy państwa w kontekście systemu handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych po 2021 r. (2020/C 317/04), zmienione komunikatami 2021/C 528/01 i C/2026/196

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoGórnictwo

Kluczowe obowiązki

• pomoc tylko dla sektorów z zał. I lub wykazanych danymi UE z ≥ 3 lat zweryfikowanymi przez niezależnego eksperta (pkt 21)
• intensywność pomocy maks. 80% (tabela 1) lub 75% (tabela 2 i sektory dodane) kosztów emisji pośrednich (pkt 27)
• warunek: wdrożenie zaleceń audytu energetycznego (zwrot ≤ 3 lat) albo inwestycje ≥ 50% kwoty pomocy (pkt 55 lit. a, c, d)
• wskaźnik emisji CO2 dla Polski na lata 2026–2030: 0,78 tCO2/MWh (zał. III)
• dostosowanie programów krajowych przez państwa członkowskie do 30.06.2026 (pkt 69 lit. a)

Organ właściwy

Komisja Europejska (zatwierdzanie programów pomocy); w PL – Prezes URE (ustawa o systemie rekompensat)

Sankcje

Pomoc niezgodna z wytycznymi podlega zwrotowi na zasadach art. 108 TFUE

Wejście w życie

25.09.2020

Stosowanie

koszty pośrednie 2021–2030; zmiany C/2026/196 – do kosztów od 1.01.2026 (nowe sektory – od kosztów 2025 r.)

Terminy

1. 01.01.2026stosowanie zaktualizowanych wskaźników emisji CO2 i obszarów geograficznych (zał. III)
2. 30.06.2026termin dostosowania programów krajowych do zmienionych wytycznych
3. 31.12.2030koniec okresu objętego wytycznymi

Akty powiązane

UEDyrektywa EU ETS (2003/87/WE)PLUstawa o systemie rekompensat dla sektorów energochłonnychUEPrzegląd EU ETS – wniosek COM(2026) 616

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/956 z dnia 10 maja 2023 r. ustanawiające mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2

Dotyczy: PrzetwórstwoProducenci wyrobówHutnictwo

Kluczowe obowiązki

• przywóz towarów CBAM wyłącznie przez upoważnionego zgłaszającego CBAM; zwolnienie de minimis do 50 t masy netto rocznie (art. 2a, art. 4, zał. VII pkt 1)
• wniosek o status przed przywozem; złożenie do 31.03.2026 pozwalało kontynuować przywóz do decyzji (art. 5 ust. 1, art. 17 ust. 7a)
• deklaracja CBAM za poprzedni rok do 30 września, pierwsza w 2027 r. za 2026 r. (art. 6 ust. 1)
• umorzenie certyfikatów CBAM do 30 września, pierwsze w 2027 r. za 2026 r. (art. 22 ust. 1)
• od 2027 r. na koniec kwartału certyfikaty na rachunku ≥ 50% emisji wbudowanych od początku roku (art. 22 ust. 2)

Organ właściwy

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (status upoważnionego zgłaszającego), KOBiZE (właściwy organ w zakresie ustawy), organy celne (PUESC)

Sankcje

Brak umorzenia – kara równa karze za nadmierną emisję w EU ETS za każdy certyfikat; przywóz bez statusu – 3–5-krotność tej kary (art. 26 ust. 1–2a)

Wejście w życie

17.05.2023

Stosowanie

okres przejściowy 1.10.2023–31.12.2025; okres definitywny od 1.01.2026; sprzedaż certyfikatów od 1.02.2027

Terminy

1. 01.01.2026początek okresu definitywnego
2. 31.03.2026termin wniosku o status upoważniający do tymczasowej kontynuacji przywozu
3. 04.01.2027publikacja ceny certyfikatów za IV kw. 2026 r. (I–III kw.: 75,36 / 75,28 / 82,32 EUR)
4. 01.02.2027rozpoczęcie sprzedaży certyfikatów CBAM
5. 30.09.2027pierwsza deklaracja CBAM i umorzenie certyfikatów za 2026 r.
6. 01.01.2028proponowane rozszerzenie na wyroby dalszego przetworzenia (COM(2025) 989)

Akty powiązane

PLPrzepisy wykonawcze CBAM (ustawa z 21.11.2025)UEDyrektywa EU ETS (2003/87/WE)UEPrzegląd EU ETS – wniosek COM(2026) 616UEAkt o przyspieszeniu przemysłowym (IAA) – wniosek

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1791 z dnia 13 września 2023 r. w sprawie efektywności energetycznej oraz zmieniająca rozporządzenie (UE) 2023/955 (wersja przekształcona)

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecyklingProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• system zarządzania energią certyfikowany niezależnie przy średnim zużyciu > 85 TJ/rok (3 lata), do 11.10.2027 (art. 11 ust. 1)
• audyt energetyczny przy zużyciu > 10 TJ/rok bez systemu zarządzania energią – pierwszy do 11.10.2026, potem co 4 lata (art. 11 ust. 2)
• plan działania na podstawie zaleceń audytu, przedstawiany zarządowi (art. 11 ust. 2 akapit czwarty)
• publikacja planów działania i wskaźnika wdrożenia zaleceń w sprawozdaniu rocznym (art. 11 ust. 2 akapit piąty)
• zwolnienie z ust. 1–2 przy umowie o poprawę efektywności lub certyfikowanym EMS z audytem wg zał. VI (art. 11 ust. 10–11)

Organ właściwy

w PL – Prezes URE (audyty energetyczne przedsiębiorstw, wg ustawy z 20.05.2016)

Sankcje

Sankcje określają państwa członkowskie (art. 32); w PL – art. 39–40 ustawy o efektywności energetycznej

Wejście w życie

10.10.2023

Stosowanie

transpozycja do 11.10.2025; pierwszy audyt do 11.10.2026; system zarządzania energią do 11.10.2027

Terminy

1. 11.10.2025termin transpozycji (art. 36 ust. 1)
2. 11.10.2026pierwszy audyt energetyczny przedsiębiorstw > 10 TJ/rok
3. 11.10.2027system zarządzania energią w przedsiębiorstwach > 85 TJ/rok

Akty powiązane

PLUstawa o efektywności energetycznej – audyt przedsiębiorstwaUEDyrektywa EU ETS (2003/87/WE)UEPrzydział bezpłatny (rozp. del. 2019/331) i wskaźniki 2026–2030

Wniosek – dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniająca dyrektywę 2003/87/WE i decyzję (UE) 2015/1814 w odniesieniu do zwiększania konkurencyjności i racjonalnej pod względem kosztów dekarbonizacji

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoRecykling

Kluczowe obowiązki

• współczynnik liniowy redukcji 3,7% w latach 2031–2035 i 1,7% od 2036 r. (art. 1 pkt 12 – zmiana art. 9)
• plan inwestycji w dekarbonizację w UE do 30.09.2029, następnie co 5 lat (projektowany art. 10a ust. 3b)
• przydział 80% rocznie, 20% po weryfikacji realizacji inwestycji; zwrot przy przeniesieniu działalności poza UE (art. 10a ust. 3c)
• współczynnik CBAM: 91,5% w 2028 r., 59% w 2030 r., 15% w latach 2034–2037, 0% od 2038 r. (art. 10a ust. 1a)
• rekompensata kosztów pośrednich – państwa dążą do wydatkowania ≤ 25% przychodów z aukcji (art. 10a ust. 6)

Organ właściwy

Parlament Europejski (ENVI, opinie ITRE, TRAN), Rada UE

Stosowanie

projektowane: okres 2031–2040; plan inwestycji w dekarbonizację do 30.09.2029

Terminy

1. 17.07.2026przyjęcie wniosku przez KE
2. 17.09.2026skierowanie do komisji ENVI (I czytanie)
3. 14.12.2026orientacyjny termin głosowania plenarnego (prognoza OEIL)
4. 30.09.2029projektowany termin planów inwestycji w dekarbonizację

Akty powiązane

UEDyrektywa EU ETS (2003/87/WE)UEPrzydział bezpłatny (rozp. del. 2019/331) i wskaźniki 2026–2030UEMechanizm CBAM (rozp. 2023/956 zm. rozp. 2025/2083)UEWytyczne KE – rekompensata kosztów emisji pośrednich (ETS po 2021 r.)

Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego ramy na rzecz przyspieszenia przemysłowego (Industrial Accelerator Act), COM(2026) 100

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• Projektowany wymóg: 25% aluminium niskoemisyjnego i pochodzącego z UE w zamówieniach publicznych i programach wsparcia od 1.01.2029 (zał. II)
• Obszary przyspieszenia dla działalności przemysłowej, w tym produkcji metali (dział NACE C24) – uproszczone wydawanie zezwoleń
• Warunki dla bezpośrednich inwestycji zagranicznych w sektorze surowców krytycznych (art. 17 wniosku)

Organ właściwy

na etapie wniosku nie wskazano organów krajowych

Stosowanie

projektowane wymogi zał. II od 1.01.2029

Terminy

1. 04.03.2026Wniosek Komisji COM(2026) 100
2. 01.12.2026Planowane głosowanie w komisjach PE (INTA, ITRE, IMCO)
3. 01.01.2029Projektowane stosowanie wymogów zał. II (aluminium, stal)

Akty powiązane

UEMechanizm CBAM (rozp. 2023/956 zm. rozp. 2025/2083)UEAkt w sprawie surowców krytycznych (CRMA)

Ustawa z dnia 12 czerwca 2015 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoRecykling

Kluczowe obowiązki

• eksploatacja instalacji dozwolona wyłącznie po uzyskaniu zezwolenia; plan monitorowania jest załącznikiem do zezwolenia (art. 51, art. 53, art. 54 ust. 2)
• wniosek o zmianę zezwolenia w ciągu 30 dni od zmian, a przy istotnej zmianie planu monitorowania – przed jej wprowadzeniem (art. 55)
• raport o wielkości emisji ze sprawozdaniem z weryfikacji do KOBiZE do 31 marca, kopia do organu zezwolenia (art. 86 ust. 1)
• raport o poziomie działalności podinstalacji ze sprawozdaniem z weryfikacji do 31 marca (art. 64 ust. 1)
• umorzenie uprawnień (rozliczenie emisji) w rejestrze Unii do 30 września (art. 92 ust. 1)
• raport w zakresie udoskonaleń metodyki monitorowania do zatwierdzenia (art. 79 ust. 1)

Organ właściwy

organ właściwy do wydania pozwolenia zintegrowanego lub emisyjnego (art. 52 ust. 2), KOBiZE, organy Inspekcji Ochrony Środowiska – WIOŚ (kary, art. 106)

Sankcje

Brak rozliczenia: 100 EUR/upr. (waloryzacja HICP) (art. 104); brak raportu w terminie 50 000 zł, 10% przy złożeniu do 15 kwietnia (art. 105); brak zezwolenia 50 000 zł (art. 102)

Wejście w życie

09.09.2015

Stosowanie

od 2015-09-09; t.j. wg stanu z obwieszczenia z 7.11.2025

Terminy

1. 30.09.2026umorzenie uprawnień za 2025 r.
2. 31.03.2027raport emisji i raport o poziomie działalności za 2026 r.
3. 30.09.2027umorzenie uprawnień za 2026 r.

Akty powiązane

UEDyrektywa EU ETS (2003/87/WE)UEMonitorowanie i raportowanie emisji (rozp. wyk. 2018/2066, MRR)UEPrzydział bezpłatny (rozp. del. 2019/331) i wskaźniki 2026–2030PLPrzepisy wykonawcze CBAM (ustawa z 21.11.2025)PLUstawa o systemie rekompensat dla sektorów energochłonnych

Ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji oraz niektórych innych ustaw

Dotyczy: PrzetwórstwoProducenci wyrobówHutnictwo

Kluczowe obowiązki

• dostęp do rejestru CBAM po rejestracji i uwierzytelnieniu na PUESC (art. 54a ust. 1–3 ustawy o systemie zarządzania emisjami)
• wniosek o status upoważnionego zgłaszającego CBAM składany przez rejestr CBAM (art. 54b ust. 3)
• do wniosku oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej o prawdziwości danych (art. 54b ust. 4)
• korekta sprawozdań CBAM z okresu przejściowego na wezwanie KOBiZE (art. 54e)

Organ właściwy

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (status – art. 54b ust. 1, rozp. MFiG Dz.U. 2026 poz. 11), KOBiZE (art. 3 ust. 2 pkt 12), Mazowiecki WIOŚ (kary)

Sankcje

Za niezłożenie lub nieprawidłowe sprawozdanie z okresu przejściowego: 10–50 EUR/t niezgłoszonych emisji, waloryzacja HICP; wymierza Mazowiecki WIOŚ (art. 54g)

Wejście w życie

13.01.2026

Stosowanie

od 2026-01-13 (art. 1 pkt 5 – od 2026-01-01)

Terminy

1. 13.01.2026wejście w życie ustawy i rozp. MFiG wyznaczającego Dyrektora IAS w Poznaniu
2. 16.04.2026ogłoszenie t.j. ustawy o systemie zarządzania emisjami (Dz.U. 2026 poz. 526)
3. 30.09.2027pierwsza deklaracja CBAM i umorzenie certyfikatów za 2026 r. (rozp. 2023/956)

Akty powiązane

UEMechanizm CBAM (rozp. 2023/956 zm. rozp. 2025/2083)PLUstawa o systemie handlu uprawnieniami do emisji

Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o systemie rekompensat dla sektorów i podsektorów energochłonnych

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwo

Kluczowe obowiązki

• wniosek do Prezesa URE do 31 marca roku następującego po roku, za który przyznaje się rekompensaty (art. 10 ust. 2)
• prowadzenie produkcji w instalacji przez 2 lata po roku przyznania rekompensat (art. 12 ust. 1)
• przedsiębiorca objęty audytem: wdrożenie zaleceń audytu (zwrot ≤ 3 lat) lub ≥ 30% energii z OZE (art. 12a ust. 1–2)
• sprawozdanie z wykonania obowiązku z art. 12a do Prezesa URE do 31 grudnia (art. 12b ust. 3)

Organ właściwy

Prezes URE (decyzje do 31 października, art. 11 ust. 1), minister właściwy do spraw gospodarki, BGK (Fundusz)

Sankcje

Kara pieniężna (Prezes URE) za nieprawdziwe dane – do dwukrotności nienależnej rekompensaty, za brak wglądu w księgi i za brak sprawozdania (art. 26)

Wejście w życie

29.08.2019

Stosowanie

rekompensaty za kolejne lata do 2030 r.; limity wydatków Funduszu na lata 2022–2031 (art. 33 ust. 1a)

Terminy

1. 31.10.2026decyzje Prezesa URE o rekompensatach za 2025 r.
2. 31.12.2026sprawozdanie z realizacji obowiązku z art. 12a
3. 31.03.2027wnioski o rekompensaty za 2026 r.

Akty powiązane

UEWytyczne KE – rekompensata kosztów emisji pośrednich (ETS po 2021 r.)PLUstawa o efektywności energetycznej – audyt przedsiębiorstwaPLUstawa o systemie handlu uprawnieniami do emisjiPLAkcyza – zwolnienie energii w procesach metalurgicznych

Ustawa z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecyklingProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• audyt energetyczny przedsiębiorstwa co 4 lata – przedsiębiorca inny niż mikro, mały lub średni (art. 36 ust. 1)
• zwolnienie przy systemie zarządzania energią (PN) lub EMAS, jeżeli w ich ramach przeprowadzono audyt (art. 36 ust. 2)
• audyt obejmuje co najmniej 90% całkowitego zużycia energii; dane przechowywane 5 lat (art. 37 ust. 2–3)
• zawiadomienie Prezesa URE o audycie w ciągu 30 dni, nie później niż do 31 grudnia roku obowiązku (art. 38 ust. 1)

Organ właściwy

Prezes URE

Sankcje

Nieprzeprowadzenie audytu – kara do 5% przychodu z poprzedniego roku podatkowego, wymierza Prezes URE (art. 39 ust. 1 pkt 7, art. 40 ust. 1 pkt 3)

Wejście w życie

01.10.2016

Stosowanie

od 2016-10-01; t.j. wg obwieszczenia z 22.05.2025

Terminy

1. 11.10.2025upływ terminu transpozycji dyrektywy (UE) 2023/1791
2. 11.10.2026termin pierwszego audytu wg art. 11 ust. 2 dyrektywy (UE) 2023/1791 (> 10 TJ)

Akty powiązane

UEDyrektywa o efektywności energetycznej (2023/1791, EED)PLUstawa o systemie rekompensat dla sektorów energochłonnychUEPrzydział bezpłatny (rozp. del. 2019/331) i wskaźniki 2026–2030

Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoRecykling

Kluczowe obowiązki

• zwolnienie energii elektrycznej do redukcji chemicznej, procesów elektrolitycznych, metalurgicznych i mineralogicznych (art. 30 ust. 7a)
• warunek: energię wykorzystuje podmiot będący podatnikiem akcyzy od tej energii (art. 30 ust. 7b pkt 1)
• podatnik składa deklaracje i wpłaca akcyzę od energii do 25. dnia miesiąca następnego (art. 24 ust. 1)
• zwolnienie wyrobów węglowych i gazowych w procesach metalurgicznych, elektrolitycznych i redukcji chemicznej (art. 31a ust. 1 pkt 7, art. 31b ust. 1 pkt 4)

Organ właściwy

naczelnik urzędu skarbowego (akcyza od energii elektrycznej), organy KAS

Sankcje

Niespełnienie warunków zwolnienia – obowiązek zapłaty akcyzy wg stawki 5,00 zł/MWh (art. 89 ust. 3); odpowiedzialność wg przepisów karnych skarbowych

Wejście w życie

01.03.2009

Stosowanie

od 2009-03-01; t.j. wg stanu na 10.03.2026

Terminy

1. 27.03.2026ogłoszenie t.j. (Dz.U. 2026 poz. 412)

Akty powiązane

PLUstawa o systemie rekompensat dla sektorów energochłonnych

Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH), utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecyklingHandel złomemProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• rejestracja substancji wytwarzanej lub importowanej w ilości ≥1 t/rok; bez rejestracji zakaz wprowadzania do obrotu (art. 5, art. 6 ust. 1)
• zwolnienie z rejestracji substancji odzyskanej, jeżeli jest taka sama jak zarejestrowana i odzyskujący ma informacje z karty charakterystyki (art. 2 ust. 7 lit. d)
• rudy, rudy wzbogacone i minerały niezmodyfikowane chemicznie zwolnione z rejestracji (art. 2 ust. 7 lit. b w zw. z zał. V pkt 7)
• dostarczenie odbiorcy karty charakterystyki dla substancji lub mieszaniny stwarzającej zagrożenie, PBT/vPvB lub SVHC (art. 31 ust. 1, zał. II)
• informacja o SVHC >0,1% wag. w wyrobie dla odbiorcy, a na żądanie konsumenta w 45 dni (art. 33 ust. 1–2)
• przestrzeganie ograniczeń zał. XVII, m.in. poz. 63 – ołów w PVC <0,1% wag. od 29.11.2024, z odstępstwami (art. 67 ust. 1)

Organ właściwy

Prezes Biura do spraw Substancji Chemicznych; nadzór: Państwowa Inspekcja Sanitarna, Inspekcja Ochrony Środowiska, Państwowa Inspekcja Pracy, Inspekcja Handlowa (art. 29 ustawy o substancjach chemicznych)

Sankcje

Kary określa państwo członkowskie (art. 126 REACH); w PL m.in. grzywna do 200 000 zł za brak rejestracji (art. 49 ust. 1), do 2 lat pozbawienia wolności za naruszenie zał. XVII (art. 36 ust. 2) – ustawa o substancjach chemicznych

Wejście w życie

01.06.2007

Stosowanie

od 1.06.2007; tytuły II, III, V–VII od 1.06.2008 (art. 141); ograniczenia zał. XVII – wg dat poszczególnych pozycji

Terminy

1. 29.11.2024zał. XVII poz. 63 ust. 15 – ołów w wyrobach z PVC <0,1% wag. (rozp. (UE) 2023/923)
2. 28.05.2026sztywny PVC z odzysku z zastosowań pkt 18 lit. a–d – wyłącznie do nowych wyrobów tych kategorii
3. 28.05.2028przegląd przez KE odstępstwa dla PVC z odzysku (zał. XVII poz. 63 ust. 18)
4. 28.05.2033koniec odstępstw: sztywny PVC z odzysku <1,5% Pb oraz separatory PVC-krzemionka w akumulatorach kwasowo-ołowiowych

Akty powiązane

UECLP – klasyfikacja, oznakowanie i pakowanie (ołów Repr. 1A)PLUstawa o substancjach chemicznych i ich mieszaninachUERozporządzenie POPs – trwałe zanieczyszczenia organiczne

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecyklingHandel złomemProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• klasyfikacja substancji i mieszanin przed wprowadzeniem do obrotu przez producenta, importera i dalszego użytkownika (art. 4 ust. 1)
• stosowanie klasyfikacji zharmonizowanej z zał. VI cz. 3 – ołów masywny 082-014-00-7: Repr. 1A, Lact., Aquatic Chronic 1, M=10 (art. 4 ust. 3)
• ołów w proszku <1 mm (082-013-00-1): Repr. 1A, Lact., Aquatic Acute 1 (M=10), Chronic 1 (M=100); SCL H360D ≥0,03% (zał. VI cz. 3)
• oznakowanie substancji stwarzających zagrożenie zgodnie z tytułem III przed wprowadzeniem do obrotu (art. 4 ust. 4, art. 17)
• miedź [powierzchnia właściwa >0,67 mm²/mg]: Aquatic Acute 1/Chronic 1; srebro masywne: Repr. 2, STOT RE 2 – od 1.05.2026 (zał. VI cz. 3)
• przechowywanie informacji użytych do klasyfikacji przez co najmniej 10 lat (art. 49 ust. 1)

Organ właściwy

Prezes Biura do spraw Substancji Chemicznych; nadzór: Państwowa Inspekcja Sanitarna, Inspekcja Handlowa (tytuły III i IV w handlu), PIP i IOŚ w zakresie właściwości (art. 29 ustawy o substancjach chemicznych)

Sankcje

W PL grzywna m.in. za wprowadzenie do obrotu bez klasyfikacji (art. 41) i bez oznakowania (art. 44) – ustawa o substancjach chemicznych; kary ustala państwo członkowskie (art. 47 CLP)

Wejście w życie

20.01.2009

Stosowanie

obowiązuje; zharmonizowane klasyfikacje (zał. VI cz. 3) wg dat ATP: 21. ATP od 1.09.2025, 22. ATP od 1.05.2026

Terminy

1. 01.09.2025stosowanie 21. ATP (rozp. del. (UE) 2024/197) – m.in. nowa klasyfikacja środowiskowa ołowiu masywnego i proszku
2. 01.05.2026stosowanie 22. ATP (rozp. del. (UE) 2024/2564) – srebro (masywne, proszek, nano) i miedź
3. 01.07.2026pierwszy etap stosowania rozp. (UE) 2024/2865 (zob. eu-clp-2024-2865)
4. 01.02.2027stosowanie 23. ATP (rozp. del. (UE) 2025/1222)

Akty powiązane

UEZmiana CLP 2024/2865 – etykiety, nowe zasady klasyfikacjiUEREACH – rejestracja, karty charakterystyki, ograniczenia, zezwoleniaUEDyrektywa CMRD – czynniki rakotwórcze, mutageny, reprotoksycznePLUstawa o substancjach chemicznych i ich mieszaninach

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/2865 z dnia 23 października 2024 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1272/2008 w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoRecyklingProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• od 1.07.2026: klasyfikacja substancji zawierających więcej niż jeden składnik wg nowych reguł (art. 5 ust. 3 CLP, art. 1 pkt 4 rozp. 2024/2865)
• od 1.07.2026: etykieta trwale przytwierdzona, czytelna, zgodna z wymogami formatu (art. 31 ust. 1 CLP, art. 1 pkt 15 lit. a–b)
• możliwość oznakowania cyfrowego obok fizycznego (art. 34a CLP, art. 1 pkt 17)
• od 1.01.2027: nowe wymogi informacji dla jednostek ds. pomocy w nagłych przypadkach (art. 45 CLP, art. 1 pkt 24 lit. b i d)
• od 1.01.2028: terminy aktualizacji etykiet, reklama i oferty sprzedaży na odległość (art. 30, 48, 48a CLP)

Organ właściwy

Prezes Biura do spraw Substancji Chemicznych; nadzór: Państwowa Inspekcja Sanitarna, Inspekcja Handlowa

Sankcje

Jak dla CLP – art. 41–48 ustawy o substancjach chemicznych (grzywna)

Wejście w życie

10.12.2024

Stosowanie

etapami: 1.07.2026, 1.01.2027, 1.01.2028 (art. 2 ust. 2–3a w brzmieniu rozp. (UE) 2025/2439)

Terminy

1. 10.12.2024wejście w życie rozp. (UE) 2024/2865
2. 01.07.2026stosowanie m.in. art. 1 pkt 3 lit. b, pkt 4–7, 12 lit. a, 13, 15 lit. a–b, 17, 18, 22, 23
3. 01.01.2027stosowanie art. 1 pkt 1, 9, 24 lit. b i d oraz zał. IV
4. 01.01.2028stosowanie art. 1 pkt 14, 15 lit. c, 26, 27 (aktualizacja etykiet, reklama, sprzedaż na odległość)

Akty powiązane

UECLP – klasyfikacja, oznakowanie i pakowanie (ołów Repr. 1A)PLUstawa o substancjach chemicznych i ich mieszaninach

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1021 z dnia 20 czerwca 2019 r. dotyczące trwałych zanieczyszczeń organicznych (wersja przekształcona)

Dotyczy: HutnictwoRecyklingHandel złomemPrzemieszczanie odpadów

Kluczowe obowiązki

• zakaz produkcji, wprowadzania do obrotu i stosowania substancji z zał. I, także w wyrobach (art. 3 ust. 1)
• unikanie zanieczyszczenia odpadów substancjami z zał. IV przez wytwórców i posiadaczy odpadów (art. 7 ust. 1)
• odpady z TZO powyżej progów zał. IV – unieszkodliwienie lub odzysk zapewniający zniszczenie TZO, wg zał. V cz. 1 (art. 7 ust. 2)
• minimalizacja uwolnień niezamierzonych (PCDD/F, PCB, HCB) z procesów termicznych – spisy i plany państw (art. 6)

Organ właściwy

Inspekcja Ochrony Środowiska (nadzór nad gospodarką odpadami)

Sankcje

Kary ustala państwo członkowskie (art. 14)

Wejście w życie

15.07.2019

Stosowanie

obowiązuje; zał. IV i V w brzmieniu rozp. (UE) 2022/2400 od 10.06.2023

Terminy

1. 10.06.2023stosowanie obniżonych progów zał. IV i V (rozp. (UE) 2022/2400), m.in. PCDD/F i PBDE
2. 30.06.2026rozp. del. (UE) 2026/1423 – wpisanie chloropiryfosu (ostatnia zmiana w EUR-Lex)

Akty powiązane

UEREACH – rejestracja, karty charakterystyki, ograniczenia, zezwolenia

Dyrektywa 2004/37/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie ochrony pracowników przed zagrożeniem dotyczącym narażenia na działanie czynników rakotwórczych, mutagenów lub substancji reprotoksycznych podczas pracy

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecykling

Kluczowe obowiązki

• zastąpienie czynnika CMR mniej szkodliwym, jeśli technicznie możliwe (art. 4 ust. 1)
• system zamknięty, a gdy niemożliwy – narażenie możliwie najniższe i nieprzekraczające OEL z zał. III (art. 5 ust. 2–4)
• OEL (mg/m³): As 0,01 (miedź od 11.07.2023), Cd 0,001 (do 11.07.2027 0,004), Ni zw. 0,05/0,01, Cr(VI) 0,005, Pb 0,03 (zał. III)
• informacja i szkolenie pracowników, okresowo i przy zmianie ryzyka (art. 11)
• nadzór zdrowotny przed narażeniem i okresowo, z możliwością kontynuacji po ustaniu narażenia (art. 14)
• przechowywanie wykazu narażonych i dokumentacji: CM ≥40 lat, reprotoksyczne ≥5 lat po ustaniu narażenia (art. 15 ust. 1–1a)

Organ właściwy

W PL: Państwowa Inspekcja Sanitarna, Państwowa Inspekcja Pracy (przez przepisy krajowe)

Sankcje

Dyrektywa – sankcje w przepisach krajowych (w PL art. 283 § 1 Kodeksu pracy: grzywna 2 000–60 000 zł)

Wejście w życie

20.05.2004

Stosowanie

przez przepisy krajowe (w PL: Kodeks pracy art. 222, rozp. MZ Dz.U. 2024 poz. 1126, NDS – Dz.U. 2018 poz. 1286 ze zm.)

Terminy

1. 18.01.2025OEL dla związków niklu: 0,01 (resp.) i 0,05 mg/m³ (wdych.) – dyr. (UE) 2022/431
2. 09.04.2026termin transpozycji dyr. (UE) 2024/869 – OEL ołowiu 0,03 mg/m³, BLV 30 µg/100 ml
3. 11.07.2026koniec przejściowego OEL berylu 0,0006 mg/m³
4. 11.07.2027koniec przejściowego OEL kadmu 0,004 mg/m³
5. 01.01.2029BLV ołowiu 15 µg/100 ml

Akty powiązane

UEDyrektywa 2024/869 – ołów (OEL, BLV) i diizocyjanianyUEDyrektywa 2022/431 – reprotoksyczne, związki niklu, ołów do CMRDUECMRD 6 – kobalt, WWA, izopren, 1,4-dioksan, dymy spawalniczeUEDyrektywa 98/24/WE – czynniki chemiczne w miejscu pracyPLKodeks pracy – czynniki chemiczne i CMR (art. 221, 222, 227)PLRozporządzenie MZ – czynniki CMR w środowisku pracy (rejestry)PLRozporządzenie w sprawie NDS i NDN (ołów 0,03 mg/m³)UECLP – klasyfikacja, oznakowanie i pakowanie (ołów Repr. 1A)

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/869 z dnia 13 marca 2024 r. w sprawie zmiany dyrektywy 2004/37/WE i dyrektywy Rady 98/24/WE w odniesieniu do wartości dopuszczalnych dla ołowiu i jego związków nieorganicznych oraz dla diizocyjanianów

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoRecyklingProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• OEL ołowiu i związków nieorganicznych 0,03 mg/m³ (frakcja wdychalna, TWA 8 h), bez wartości przejściowej (zał. III dyr. 2004/37)
• monitoring biologiczny PbB metodą AAS lub równoważną; BLV 30 µg/100 ml do 31.12.2028 (zał. IIIa pkt 1.1–1.1.1)
• od 1.01.2029 BLV 15 µg/100 ml; pracownik z PbB 15–30 z narażenia sprzed 9.04.2026 – praca przy tendencji spadkowej (zał. IIIa pkt 1.1.2)
• nadzór medyczny przy narażeniu >0,015 mg/m³ (TWA 40 h) lub PbB >9 µg/100 ml; kobiety w wieku rozrodczym >4,5 µg/100 ml (zał. IIIa pkt 1.2)
• diizocyjaniany (NCO): 0,006 mg/m³, STEL 0,012; do 31.12.2028 0,01/0,02 mg/m³ (zał. I dyr. 98/24/WE)

Organ właściwy

W PL: Państwowa Inspekcja Sanitarna, Państwowa Inspekcja Pracy; lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną

Sankcje

Przez przepisy krajowe (w PL art. 283 § 1 Kodeksu pracy)

Wejście w życie

08.04.2024

Stosowanie

transpozycja do 9.04.2026 (art. 3); BLV 30 µg/100 ml do 31.12.2028, 15 µg/100 ml od 1.01.2029

Terminy

1. 08.04.2024wejście w życie dyrektywy
2. 09.04.2026termin transpozycji; wytyczne UE w sprawie nadzoru zdrowotnego i monitoringu biologicznego (art. 18a ust. 11)
3. 31.12.2028koniec BLV 30 µg/100 ml i przejściowych wartości dla diizocyjanianów
4. 01.01.2029BLV ołowiu 15 µg/100 ml
5. 09.04.2029ocena wartości dopuszczalnych dla ołowiu przez KE (art. 18a ust. 10)

Akty powiązane

UEDyrektywa CMRD – czynniki rakotwórcze, mutageny, reprotoksyczneUEDyrektywa 98/24/WE – czynniki chemiczne w miejscu pracyPLRozporządzenie w sprawie NDS i NDN (ołów 0,03 mg/m³)PLRozporządzenie MZ – bhp przy czynnikach chemicznych (PbB 30/15)PLRozporządzenie o badaniach lekarskich pracowników (ołów – § 13a)

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/431 z dnia 9 marca 2022 r. zmieniająca dyrektywę 2004/37/WE w sprawie ochrony pracowników przed zagrożeniem dotyczącym narażenia na działanie czynników rakotwórczych lub mutagenów podczas pracy

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoRecykling

Kluczowe obowiązki

• objęcie substancji reprotoksycznych kat. 1A/1B wszystkimi obowiązkami CMRD (art. 1 pkt 1–4 – zmiana art. 1–3 dyr. 2004/37)
• związki niklu: OEL 0,01 mg/m³ (resp.) i 0,05 mg/m³ (wdych.) od 18.01.2025; do 17.01.2025 0,1 mg/m³ wdych. (zał. III)
• akrylonitryl: 1 mg/m³, STEL 4 mg/m³ od 5.04.2026; benzen 0,66 mg/m³ (0,2 ppm) od 5.04.2026 (zał. III)
• szkolenia dostosowane do nowych lub zmienionych ryzyk (art. 11 ust. 1 dyr. 2004/37 w brzmieniu dyr. 2022/431)

Organ właściwy

W PL: Państwowa Inspekcja Sanitarna, Państwowa Inspekcja Pracy

Sankcje

Przez przepisy krajowe (art. 283 § 1 Kodeksu pracy)

Wejście w życie

05.04.2022

Stosowanie

transpozycja do 5.04.2024 (art. 2); OEL niklu od 18.01.2025; akrylonitryl od 5.04.2026

Terminy

1. 05.04.2024termin transpozycji
2. 18.01.2025OEL związków niklu 0,01/0,05 mg/m³
3. 05.04.2026OEL akrylonitrylu i docelowy OEL benzenu

Akty powiązane

UEDyrektywa CMRD – czynniki rakotwórcze, mutageny, reprotoksycznePLRozporządzenie w sprawie NDS i NDN (ołów 0,03 mg/m³)

Dyrektywa Rady 98/24/WE z dnia 7 kwietnia 1998 r. w sprawie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników przed ryzykiem związanym z czynnikami chemicznymi w miejscu pracy (czternasta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG)

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecyklingHandel złomem

Kluczowe obowiązki

• ustalenie obecności niebezpiecznych czynników chemicznych i ocena ryzyka, z uwzględnieniem kart charakterystyki (art. 4)
• eliminacja lub ograniczenie ryzyka do minimum, w pierwszej kolejności przez substytucję (art. 6 ust. 1–2)
• środki na wypadek awarii i zdarzeń nagłych (art. 7)
• informowanie i szkolenie pracowników (art. 8)
• nadzór zdrowotny pracowników, gdy ocena ryzyka wykaże zagrożenie (art. 10)

Organ właściwy

W PL: Państwowa Inspekcja Pracy, Państwowa Inspekcja Sanitarna

Sankcje

Przez przepisy krajowe (art. 283 § 1 Kodeksu pracy)

Wejście w życie

25.05.1998

Stosowanie

transpozycja do 5.05.2001 (art. 14); w PL rozp. MZ z 30.12.2004 (Dz.U. 2025 poz. 836 t.j.)

Terminy

1. 08.04.2024zmiana dyr. (UE) 2024/869 – usunięcie wartości dla ołowiu (zał. I–II), wpisanie diizocyjanianów
2. 31.12.2028koniec przejściowych wartości dla diizocyjanianów (0,01/0,02 mg/m³ NCO)

Akty powiązane

UEDyrektywa 2024/869 – ołów (OEL, BLV) i diizocyjanianyPLRozporządzenie MZ – bhp przy czynnikach chemicznych (PbB 30/15)UEDyrektywa CMRD – czynniki rakotwórcze, mutageny, reprotoksycznePLKodeks pracy – czynniki chemiczne i CMR (art. 221, 222, 227)

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniająca dyrektywę 2004/37/WE w odniesieniu do dodania substancji i ustanowienia wartości dopuszczalnych w jej załącznikach I, III i IIIa (COM(2025) 418)

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoRecyklingProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• kobalt i związki nieorganiczne: 0,01 mg/m³ (wdych.) i 0,0025 mg/m³ (resp.); notacja uczulania skóry i dróg oddechowych (zał. III)
• kobalt: przez 6 lat od wejścia w życie 0,02 mg/m³ (wdych.) i 0,0042 mg/m³ (resp.) (zał. III, kolumna środków przejściowych)
• WWA (jako benzo[a]piren) 0,00007 mg/m³; przez 7 lat 0,00014 m.in. dla producentów aluminium i innych procesów metalurgii NF (zał. III)
• prace z narażeniem na dymy spawalnicze zawierające substancje CMR kat. 1A/1B jako proces rakotwórczy (zał. I pkt 9)
• izopren 8,5 mg/m³ (3 ppm); 1,4-dioksan 7,3 mg/m³, STEL 73 mg/m³ (zał. III)

Organ właściwy

W PL po transpozycji: Państwowa Inspekcja Sanitarna, Państwowa Inspekcja Pracy

Sankcje

Przez przepisy krajowe po transpozycji

Stosowanie

transpozycja 2 lata od wejścia w życie (art. 2); kobalt – wartości przejściowe 6 lat, WWA – 7 lat

Terminy

1. 18.07.2025wniosek KE COM(2025) 418
2. 06.10.2026stanowisko PE w pierwszym czytaniu (T10-0321/2026)
3. 19.10.2026przyjęcie aktu przez Radę
4. 21.10.2026podpisanie aktu; publikacja w Dz.Urz. UE oczekiwana

Akty powiązane

UEDyrektywa CMRD – czynniki rakotwórcze, mutageny, reprotoksycznePLRozporządzenie w sprawie NDS i NDN (ołów 0,03 mg/m³)PLRozporządzenie MZ – czynniki CMR w środowisku pracy (rejestry)

Ustawa z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecyklingHandel złomemProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• oznakowanie pojemników, zbiorników, rurociągów i miejsc składowania substancji stwarzających zagrożenie (art. 21 ust. 1)
• prowadzenie i bieżąca aktualizacja spisu substancji i mieszanin stwarzających zagrożenie (art. 25)
• przekazanie do ECHA informacji o SVHC >0,1% w wyrobie w formacie Agencji (art. 25a)
• wykonanie decyzji Prezesa Biura o wstrzymaniu produkcji lub obrotu przy poważnym zagrożeniu (art. 27 ust. 1)

Organ właściwy

Prezes Biura do spraw Substancji Chemicznych (art. 5, 12); nadzór: PIS, IOŚ, PIP, Inspekcja Handlowa i inne organy wymienione w art. 29

Sankcje

Grzywna do 200 000 zł za brak rejestracji (art. 49 ust. 1), do 50 000 zł za brak aktualizacji rejestracji (art. 49 ust. 2); do 2 lat pozbawienia wolności za naruszenie zał. XVII REACH (art. 36 ust. 2); do roku – zał. XIV (art. 37)

Wejście w życie

08.04.2011

Stosowanie

obowiązuje; ostatni tekst jednolity – obwieszczenie z 22.07.2022 (Dz.U. 2022 poz. 1816)

Terminy

1. 19.08.2020nowelizacja Dz.U. 2020 poz. 1337 w życie – Inspektor ds. Substancji Chemicznych zastąpiony przez Prezesa Biura
2. 29.08.2022ogłoszenie tekstu jednolitego Dz.U. 2022 poz. 1816

Akty powiązane

UEREACH – rejestracja, karty charakterystyki, ograniczenia, zezwoleniaUECLP – klasyfikacja, oznakowanie i pakowanie (ołów Repr. 1A)UEZmiana CLP 2024/2865 – etykiety, nowe zasady klasyfikacji

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (dział X – bezpieczeństwo i higiena pracy)

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecyklingHandel złomem

Kluczowe obowiązki

• zakaz stosowania substancji niebezpiecznych bez aktualnego spisu, kart charakterystyki i właściwych opakowań (art. 221 § 2)
• zastępowanie substancji CMR mniej szkodliwymi lub inne środki ograniczające narażenie (art. 222 § 1)
• rejestr prac z czynnikami CMR i rejestr pracowników zatrudnionych przy tych pracach (art. 222 § 2)
• badania i pomiary czynników szkodliwych na koszt pracodawcy, rejestracja i udostępnianie wyników (art. 227 § 1 pkt 2)
• zakaz stosowania materiałów i procesów bez ustalenia ich szkodliwości (art. 220 § 1)

Organ właściwy

Państwowa Inspekcja Pracy; Państwowa Inspekcja Sanitarna (warunki higieny pracy)

Sankcje

Wykroczenie: grzywna od 2 000 do 60 000 zł za nieprzestrzeganie przepisów bhp (art. 283 § 1)

Wejście w życie

01.01.1975

Stosowanie

obowiązuje; tekst jednolity – obwieszczenie z 1.09.2026

Terminy

1. 24.09.2026ogłoszenie tekstu jednolitego Dz.U. 2026 poz. 1245

Akty powiązane

PLRozporządzenie MZ – czynniki CMR w środowisku pracy (rejestry)PLRozporządzenie w sprawie NDS i NDN (ołów 0,03 mg/m³)PLRozporządzenie MZ – badania i pomiary czynników szkodliwychUEDyrektywa CMRD – czynniki rakotwórcze, mutageny, reprotoksyczneUEDyrektywa 98/24/WE – czynniki chemiczne w miejscu pracy

Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 czerwca 2018 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecykling

Kluczowe obowiązki

• ołów i związki nieorganiczne (jako Pb), frakcja wdychalna: NDS 0,03 mg/m³, „nieprogowa substancja reprotoksyczna” (zał. nr 1 lp. 449)
• do 8.04.2026 NDS ołowiu 0,05 mg/m³ (§ 2 ust. 1 pkt 3 rozp. Dz.U. 2026 poz. 447)
• NDS (mg/m³): arsen 0,01 (lp. 29), kadm 0,001 (lp. 319), kobalt 0,02 (lp. 328), beryl 0,0002 (lp. 47) – zał. nr 1
• związki niklu 0,05 (wdych.) i 0,01 (resp.) mg/m³ (lp. 583); nikiel metaliczny 0,25 mg/m³ (lp. 407) – zał. nr 1
• diizocyjaniany (NCO) 0,006, NDSCh 0,012 mg/m³; do 31.12.2028 0,01/0,02 (lp. 177; § 2 ust. 2 rozp. Dz.U. 2026 poz. 447)
• górnictwo podziemne i budowa tuneli – przejściowe NDS tlenku azotu do 21.08.2029 (§ 4 w brzmieniu Dz.U. 2026 poz. 1211)

Organ właściwy

Państwowa Inspekcja Pracy, Państwowa Inspekcja Sanitarna

Sankcje

Art. 283 § 1 Kodeksu pracy – grzywna od 2 000 do 60 000 zł

Wejście w życie

21.08.2018

Stosowanie

zał. nr 1 w brzmieniu Dz.U. 2026 poz. 447 od 2.04.2026; NDS ołowiu 0,03 mg/m³ od 9.04.2026

Terminy

1. 18.01.2025NDS związków niklu 0,05/0,01 mg/m³ (do 17.01.2025 0,1 mg/m³ wdych. – § 2 ust. 1 Dz.U. 2024 poz. 1017)
2. 02.04.2026wejście w życie Dz.U. 2026 poz. 447 – nowy zał. nr 1
3. 09.04.2026NDS ołowiu 0,03 mg/m³; diizocyjaniany w przeliczeniu na NCO
4. 15.09.2026Dz.U. 2026 poz. 1211 w życie (z mocą od 22.08.2026) – przedłużenie § 4 do 21.08.2029
5. 31.12.2028koniec przejściowych NDS dla diizocyjanianów (0,01/0,02 mg/m³)

Akty powiązane

UEDyrektywa 2024/869 – ołów (OEL, BLV) i diizocyjanianyUEDyrektywa 2022/431 – reprotoksyczne, związki niklu, ołów do CMRDUECMRD 6 – kobalt, WWA, izopren, 1,4-dioksan, dymy spawalniczePLKodeks pracy – czynniki chemiczne i CMR (art. 221, 222, 227)PLRozporządzenie MZ – badania i pomiary czynników szkodliwychUEDyrektywa CMRD – czynniki rakotwórcze, mutageny, reprotoksyczne

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 lipca 2024 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym, mutagennym lub reprotoksycznym w środowisku pracy

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecykling

Kluczowe obowiązki

• pomiary CMR wg przepisów art. 227 § 2 KP, metody wczesnego wykrywania narażenia przy awariach (§ 4 ust. 1)
• system zamknięty, a gdy niemożliwy – narażenie możliwie najniższe (§ 4 ust. 2–3)
• rejestr prac z CMR (procesy, substancje, stanowiska, liczba pracowników ≤0,1 NDS i pozostałych, wg płci) (§ 6 ust. 1)
• informacja do PWIS i OIP niezwłocznie po rozpoczęciu działalności i corocznie do 15 stycznia (§ 6 ust. 2, zał. nr 2)
• rejestr pracowników z PESEL (§ 7); przechowywanie: CM 40 lat, reprotoksyczne 5 lat po ustaniu narażenia (§ 8 ust. 1)
• szkolenia okresowe i informowanie o ryzyku, także o dodatkowym ryzyku palenia tytoniu (§ 11)

Organ właściwy

Państwowy wojewódzki inspektor sanitarny; okręgowy inspektor pracy; centralny rejestr – Instytut Medycyny Pracy w Łodzi (§ 6 ust. 3)

Sankcje

Art. 283 § 1 Kodeksu pracy – grzywna od 2 000 do 60 000 zł

Wejście w życie

28.07.2024

Stosowanie

od 28.07.2024 (§ 17); zastąpiło rozp. MZ z 24.07.2012 (Dz.U. 2024 poz. 156)

Terminy

1. 28.07.2024wejście w życie; rejestry z rozp. z 2012 r. stają się rejestrami nowego rozporządzenia (§ 16)
2. 15.01.2027coroczna informacja o CMR za 2026 r. do PWIS i OIP (§ 6 ust. 2)

Akty powiązane

PLKodeks pracy – czynniki chemiczne i CMR (art. 221, 222, 227)UEDyrektywa CMRD – czynniki rakotwórcze, mutageny, reprotoksycznePLRozporządzenie MZ – badania i pomiary czynników szkodliwychUECMRD 6 – kobalt, WWA, izopren, 1,4-dioksan, dymy spawalnicze

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 grudnia 2004 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoRecykling

Kluczowe obowiązki

• ustalenie obecności czynnika chemicznego stwarzającego zagrożenie oraz udokumentowana ocena ryzyka (§ 2, § 3 ust. 1)
• ponowna ocena ryzyka przy zmianie składu, procesu lub wiedzy medycznej oraz na wniosek lekarza (§ 4)
• eliminacja lub ograniczenie ryzyka do minimum (§ 6 ust. 1)
• obowiązkowy monitoring biologiczny PbB metodą AAS lub równoważną przy narażeniu na ołów (§ 13 ust. 1)
• dopuszczalne PbB: 30 µg/100 ml do 31.12.2028 (§ 13a), 15 µg/100 ml od 1.01.2029 (§ 13 ust. 2)
• zalecenie: PbB kobiet w wieku rozrodczym ≤4,5 µg/100 ml (§ 13 ust. 3 – „zaleca się”)

Organ właściwy

Państwowa Inspekcja Pracy, Państwowa Inspekcja Sanitarna

Sankcje

Art. 283 § 1 Kodeksu pracy – grzywna od 2 000 do 60 000 zł

Wejście w życie

02.02.2005

Stosowanie

§ 13a (PbB 30 µg/100 ml) od 28.05.2026 do 31.12.2028; § 13 ust. 2 (15 µg/100 ml) od 1.01.2029

Terminy

1. 27.05.2026ostatni dzień stosowania DSB ołowiu 50 µg/100 ml
2. 28.05.2026wejście w życie Dz.U. 2026 poz. 694 – PbB 30 µg/100 ml
3. 01.01.2029PbB 15 µg/100 ml (§ 2 rozp. Dz.U. 2026 poz. 694)

Akty powiązane

UEDyrektywa 98/24/WE – czynniki chemiczne w miejscu pracyUEDyrektywa 2024/869 – ołów (OEL, BLV) i diizocyjanianyPLRozporządzenie o badaniach lekarskich pracowników (ołów – § 13a)

Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoRecykling

Kluczowe obowiązki

• badania profilaktyczne przy ołowiu w powietrzu >0,015 mg/m³ (TWA 40 h) lub PbB >9 µg/100 ml (§ 13a ust. 3)
• badania profilaktyczne pracownic w wieku rozrodczym z PbB >4,5 µg/100 ml (§ 13a ust. 4)
• do 31.12.2028 PbB 30–70 µg/100 ml z narażenia sprzed 9.04.2026: regularne badania; praca przy tendencji spadkowej (§ 2 ust. 2 Dz.U. 2026 poz. 726)
• od 1.01.2029 PbB 15–30 µg/100 ml z narażenia sprzed 9.04.2026: regularne badania; praca przy tendencji spadkowej (§ 13a ust. 1–2)

Organ właściwy

Lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną; Państwowa Inspekcja Pracy

Sankcje

Art. 283 § 1 Kodeksu pracy – grzywna od 2 000 do 60 000 zł

Wejście w życie

26.07.1996

Stosowanie

§ 13a od 4.06.2026; wartość 15 µg/100 ml od 1.01.2029

Terminy

1. 17.04.2026Dz.U. 2026 poz. 456 w życie – m.in. zalecenia indywidualne, orzeczenia w postaci elektronicznej
2. 04.06.2026Dz.U. 2026 poz. 726 w życie – § 13a (ołów)
3. 01.01.2029wartość dopuszczalna PbB 15 µg/100 ml (§ 13a ust. 1)

Akty powiązane

PLRozporządzenie MZ – bhp przy czynnikach chemicznych (PbB 30/15)UEDyrektywa 2024/869 – ołów (OEL, BLV) i diizocyjaniany

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecykling

Kluczowe obowiązki

• pomiary czynnika szkodliwego nie później niż 30 dni od rozpoczęcia działalności (§ 3)
• CMR i reprotoksyczne: co 6 mies. przy >0,1–0,5 NDS, co 3 mies. przy >0,5 NDS (§ 6 ust. 1)
• inne czynniki chemiczne i pyły: co 2 lata przy >0,1–0,5 NDS, co rok przy >0,5 NDS (§ 4)
• pomiary każdorazowo po zmianie procesu, wyposażenia lub warunków pracy (§ 14)
• pomiary wyłącznie przez laboratoria akredytowane (§ 15 ust. 1); wyniki przechowywane 3 lata, rejestr i karta (§ 17–18)

Organ właściwy

Państwowa Inspekcja Sanitarna, Państwowa Inspekcja Pracy

Sankcje

Art. 283 § 1 Kodeksu pracy – grzywna od 2 000 do 60 000 zł

Wejście w życie

03.03.2011

Stosowanie

obowiązuje; od 28.07.2024 częstotliwość jak dla CMR również dla substancji reprotoksycznych (Dz.U. 2024 poz. 1110)

Terminy

1. 28.07.2024Dz.U. 2024 poz. 1110 – objęcie substancji reprotoksycznych częstotliwością § 6
2. 16.07.2025ogłoszenie tekstu jednolitego Dz.U. 2025 poz. 949

Akty powiązane

PLKodeks pracy – czynniki chemiczne i CMR (art. 221, 222, 227)PLRozporządzenie w sprawie NDS i NDN (ołów 0,03 mg/m³)PLRozporządzenie MZ – czynniki CMR w środowisku pracy (rejestry)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1252 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ustanowienia ram na potrzeby zapewnienia bezpiecznych i zrównoważonych dostaw surowców krytycznych oraz zmiany rozporządzeń (UE) nr 168/2013, (UE) 2018/858, (UE) 2018/1724 i (UE) 2019/1020

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecyklingProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• Wniosek projektodawcy o uznanie projektu wydobycia, przeróbki lub recyklingu za strategiczny – z harmonogramem pozwoleń i planem akceptacji społecznej (art. 6 i 7)
• Procedura wydawania pozwoleń dla projektów strategicznych: maks. 27 mies. (wydobycie) i 15 mies. (wyłącznie przeróbka lub recykling) (art. 11 ust. 1)
• Duże przedsiębiorstwa wskazane przez państwo członkowskie: ocena ryzyka łańcucha dostaw surowców strategicznych co najmniej co 3 lata (art. 24 ust. 1 i 2)
• Podmioty prowadzące obiekty unieszkodliwiania odpadów wydobywczych: badanie potencjału odzysku surowców krytycznych do 24.11.2026 (art. 27 ust. 1 i 3)
• Wprowadzający produkty z magnesami trwałymi > 0,2 kg: publiczna informacja o udziale Nd, Dy, Pr, Tb, B, Sm, Ni, Co z recyklingu (art. 29 ust. 1)
• Państwa członkowskie: krajowe programy obiegu zamkniętego – zbieranie i przetwarzanie odpadów, w tym złomu, z potencjałem odzysku surowców krytycznych (art. 26 ust. 1)

Organ właściwy

Komisja Europejska (uznawanie projektów strategicznych, monitorowanie); w PL krajowe organy i krajowy punkt kontaktowy mają zostać wskazane w projekcie ustawy o zapewnieniu gospodarce krajowej dostępu do surowców (UC83, wnioskodawca: Minister Klimatu i Środowiska)

Sankcje

Państwa członkowskie ustanawiają przepisy o sankcjach do 24.11.2026 – skuteczne, proporcjonalne i odstraszające (art. 47); w PL przepisy sankcyjne w projekcie UC83.

Wejście w życie

23.05.2024

Stosowanie

od 2024-05-23; art. 40 i 41 (zgodność i nadzór rynku – magnesy trwałe) od 2028-05-24 (art. 49 ust. 2)

Terminy

1. 23.05.2024wejście w życie rozporządzenia
2. 24.05.2025termin wskazania dużych przedsiębiorstw przez państwa członkowskie (art. 24 ust. 1)
3. 24.11.2026termin badania odzysku surowców krytycznych z odpadów wydobywczych (art. 27 ust. 3) oraz przepisów o sankcjach (art. 47)
4. 24.05.2027najwcześniejszy termin publikacji informacji o recyklingu w magnesach trwałych (art. 29 ust. 1)
5. 24.05.2028stosowanie art. 40 i 41; termin oceny rozporządzenia przez Komisję (art. 48 ust. 1)

Akty powiązane

PLPrawo geologiczne i górniczePLPodatek od wydobycia niektórych kopalin (miedź, srebro)UERozporządzenie bateryjneUERozporządzenie o pojazdach wycofanych z eksploatacji (ELVR)UERozporządzenie w sprawie ekoprojektu (ESPR)UEAkt o przyspieszeniu przemysłowym (IAA) – wniosek

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/821 z dnia 17 maja 2017 r. ustanawiające obowiązki w zakresie należytej staranności w łańcuchu dostaw unijnych importerów cyny, tantalu i wolframu, ich rud oraz złota pochodzących z obszarów dotkniętych konfliktami i obszarów wysokiego ryzyka

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoHandel złomem

Kluczowe obowiązki

• Przyjęcie i podanie do publicznej wiadomości polityki łańcucha dostaw zgodnej z wytycznymi OECD oraz system zarządzania i identyfikowalności (art. 4)
• Identyfikacja i ocena ryzyka w łańcuchu dostaw oraz wdrożenie strategii reagowania na ryzyko (art. 5)
• Audyt należytej staranności przeprowadzany przez niezależny podmiot zewnętrzny (art. 6 ust. 1)
• Udostępnianie wyników audytu właściwym organom i informacji nabywcom; coroczne publiczne sprawozdanie z należytej staranności (art. 7 ust. 1–3)
• Obowiązki stosuje się do importerów powyżej progów wolumenu przywozu z zał. I; nie dotyczą metali z recyklingu, z wyjątkiem art. 7 ust. 4 (art. 1 ust. 3 i 6)
• Prowadzenie dokumentacji potwierdzającej wypełnianie obowiązków, w tym wyników audytów (art. 3 ust. 1)

Organ właściwy

Szef Krajowej Administracji Skarbowej – kontrola ex post unijnych importerów (art. 2 ust. 1 pkt 8a, art. 14 ust. 1 pkt 7a i art. 94ze–94zi ustawy o KAS)

Sankcje

W rozporządzeniu – wezwanie do działań naprawczych (art. 16 ust. 3); w PL kara pieniężna 1 000–500 000 zł nakładana przez Szefa KAS (art. 94zi ust. 2 ustawy o KAS).

Wejście w życie

08.06.2017

Stosowanie

od 2017-07-09; obowiązki importerów (art. 3–7, 11, 16 ust. 3) od 2021-01-01 (art. 20 ust. 3)

Terminy

1. 01.01.2021stosowanie obowiązków należytej staranności unijnych importerów (art. 20 ust. 3)
2. 25.06.2024wejście w życie przepisów ustawy o KAS o kontroli ex post (Dz.U. 2024 poz. 850)

Akty powiązane

PLUstawa o KAS – organ dla minerałów z obszarów konfliktuUENależyta staranność w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSDDD)UERozporządzenie bateryjne

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1760 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju oraz zmieniająca dyrektywę (UE) 2019/1937 i rozporządzenie (UE) 2023/2859

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecyklingHandel złomemProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• Zakres: przedsiębiorstwa UE > 5 000 pracowników i > 1,5 mld EUR światowych przychodów netto; spoza UE – > 1,5 mld EUR przychodów w UE (art. 2 ust. 1 i 2)
• Identyfikacja skutków w oparciu o analizę ogólnych obszarów ryzyka i racjonalnie dostępne informacje, potem szczegółowa ocena (art. 8 ust. 2 lit. a i b)
• Wnioski o informacje do partnerów < 5 000 pracowników tylko, gdy informacji nie można racjonalnie uzyskać w inny sposób (art. 8 ust. 2a lit. a)
• Zapobieganie potencjalnym i usuwanie rzeczywistych negatywnych skutków, w tym plany działań i zapewnienia umowne (art. 10 i 11)
• Mechanizm powiadamiania i procedura skargowa; monitorowanie skuteczności środków; roczne sprawozdanie (art. 14–16)
• Obowiązek planu transformacji klimatycznej uchylony (uchylenie art. 22 dyrektywą 2026/470)

Organ właściwy

Organ nadzorczy wyznaczany przez państwo członkowskie (art. 24 ust. 1); termin przekazania Komisji danych organu – 26.07.2028 (art. 24 ust. 7)

Sankcje

Kary pieniężne – maksymalny limit 3% światowych przychodów netto (dla grup – skonsolidowanych) (art. 27 ust. 4); odpowiedzialność cywilna wg prawa krajowego, prawo do pełnej rekompensaty (art. 29 ust. 2).

Wejście w życie

25.07.2024

Stosowanie

transpozycja do 2028-07-26; stosowanie wobec wszystkich objętych przedsiębiorstw od 2029-07-26; sprawozdawczość (art. 16) za lata obrotowe od 2030-01-01 (art. 37 ust. 1 w brzmieniu dyrektywy 2026/470)

Terminy

1. 17.04.2025wejście w życie dyrektywy „stop-the-clock” 2025/794 (przesunięcie terminów)
2. 18.03.2026wejście w życie dyrektywy Omnibus I 2026/470 (nowe progi, uchylenie art. 22, limit kar 3%)
3. 26.07.2027termin wytycznych Komisji dot. należytej staranności i wzorcowych klauzul umownych (art. 18, art. 19 ust. 3)
4. 26.07.2028termin transpozycji (art. 37 ust. 1)
5. 26.07.2029stosowanie przepisów krajowych wobec wszystkich objętych przedsiębiorstw
6. 01.01.2030sprawozdawczość z art. 16 – za lata obrotowe od tej daty

Akty powiązane

UEDyrektywa „stop-the-clock” (CSRD/CSDDD)UEMinerały z obszarów konfliktu (3TG)UERozporządzenie bateryjne

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze

Dotyczy: Górnictwo

Kluczowe obowiązki

• Wydobywanie kopalin wymaga koncesji (art. 21 ust. 1 pkt 2); dla rud metali i innych kopalin z art. 10 ust. 1 udziela jej minister ds. środowiska (art. 22 ust. 1 pkt 2)
• Złoża rud metali (z wyjątkiem darniowych rud żelaza) i metali w stanie rodzimym są objęte własnością górniczą Skarbu Państwa (art. 10 ust. 1)
• Plan ruchu sporządza przedsiębiorca odrębnie dla każdego zakładu górniczego (art. 108 ust. 1); zatwierdza go organ nadzoru górniczego w drodze decyzji (art. 108 ust. 11)
• Opłata eksploatacyjna – iloczyn stawki z załącznika i ilości wydobytej kopaliny (art. 134); rozliczenie półroczne, wpłata na rzecz gminy i NFOŚiGW (art. 137)

Organ właściwy

Minister właściwy do spraw środowiska (koncesje); dyrektorzy okręgowych urzędów górniczych i Prezes Wyższego Urzędu Górniczego (nadzór, plan ruchu, kary)

Sankcje

Kara pieniężna nakładana przez Prezesa WUG (art. 175); opłata podwyższona za działalność bez koncesji (art. 140); wydobywanie bez koncesji – areszt albo grzywna (art. 177), przy znacznej szkodzie do 3 lat pozbawienia wolności (art. 176).

Wejście w życie

01.01.2012

Stosowanie

obowiązuje; t.j. ogłoszony 22.01.2026

Terminy

1. 29.07.2025wejście w życie nowelizacji (Dz.U. 2025 poz. 1023) – Prezes WUG organem dla rozp. (UE) 2024/1787 (metan)
2. 22.01.2026ogłoszenie tekstu jednolitego (Dz.U. 2026 poz. 69)

Akty powiązane

UEAkt w sprawie surowców krytycznych (CRMA)PLPodatek od wydobycia niektórych kopalin (miedź, srebro)

Ustawa z dnia 2 marca 2012 r. o podatku od wydobycia niektórych kopalin

Dotyczy: Górnictwo

Kluczowe obowiązki

• Podstawa opodatkowania: ilość miedzi i srebra w wyprodukowanym koncentracie, a gdy brak koncentratu – w urobku rudy (art. 6 ust. 1 i 2)
• Stawka Cu przy cenie > 15 000 zł/t: [0,033·C + (0,001·C)^2,5]·0,85, maks. 16 000 zł/t; Ag analogicznie, maks. 2 100 zł/kg (art. 7 ust. 2 i 4)
• Przejściowo: współczynnik 0,74 w 2026 r. i 0,68 w latach 2027–2028 zamiast 0,85 (art. 22b)
• Odliczenie 40% kwalifikowanych nakładów inwestycyjnych (poniesionych od 1.01.2026), limit 30% podatku za miesiąc (art. 10b ust. 1 i 6)
• Deklaracja i wpłata podatku za miesiące do 25. dnia następnego miesiąca, wyłącznie elektronicznie (art. 14 ust. 1 i 1a)

Organ właściwy

Naczelnik urzędu skarbowego i dyrektor izby administracji skarbowej (art. 11 ust. 1); minister właściwy do spraw finansów publicznych – obwieszczenia średnich cen do 15. dnia miesiąca (art. 8 ust. 1)

Sankcje

Ustawa nie przewiduje sankcji szczególnych; zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej i Kodeksu karnego skarbowego.

Wejście w życie

18.04.2012

Stosowanie

obowiązuje; nowelizacja Dz.U. 2025 poz. 1804 stosowana od 2026-01-01

Terminy

1. 01.01.2026wejście w życie nowelizacji Dz.U. 2025 poz. 1804: odliczenie nakładów (art. 10b, 10c), współczynnik 0,74 (art. 22b), uchylenie art. 8a
2. 02.04.2026ogłoszenie tekstu jednolitego (Dz.U. 2026 poz. 454)
3. 01.01.2027współczynnik 0,68 we wzorze stawki dla miedzi i srebra (do 31.12.2028)
4. 01.01.2029powrót do współczynnika 0,85; nakłady z lat 2026–2028 odliczane po raz pierwszy od podatku za styczeń 2029 r. (art. 5 ust. 2 nowelizacji)

Akty powiązane

PLPrawo geologiczne i górniczeUEAkt w sprawie surowców krytycznych (CRMA)

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (w zakresie wykonywania rozporządzenia (UE) 2017/821)

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoHandel złomem

Kluczowe obowiązki

• Przedłożenie w 30 dni od wezwania dokumentów potwierdzających spełnienie obowiązków z art. 4–7 rozp. 2017/821 (art. 94ze)
• Przy naruszeniu: plan działań naprawczych w 30 dni, wdrożenie w 90 dni, dokumenty potwierdzające wdrożenie w 15 dni (art. 94zf ust. 1 i 2)
• Szef KAS wykonuje zadania z rozp. 2017/821, w tym kontrolę ex post (art. 2 ust. 1 pkt 8a, art. 14 ust. 1 pkt 7a)

Organ właściwy

Szef Krajowej Administracji Skarbowej

Sankcje

Kara pieniężna od 1 000 do 500 000 zł za nieprzedstawienie dokumentów lub planu albo niewdrożenie działań naprawczych, w drodze decyzji Szefa KAS (art. 94zi ust. 1 i 2).

Wejście w życie

01.03.2017

Stosowanie

przepisy dot. rozp. 2017/821 od 2024-06-25 (Dz.U. 2024 poz. 850)

Terminy

1. 25.06.2024wejście w życie ustawy z 9.05.2024 (Dz.U. 2024 poz. 850) – kontrola ex post importerów 3TG
2. 18.08.2025ogłoszenie tekstu jednolitego (Dz.U. 2025 poz. 1131)

Akty powiązane

UEMinerały z obszarów konfliktu (3TG)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1542 z dnia 12 lipca 2023 r. w sprawie baterii i zużytych baterii, zmieniające dyrektywę 2008/98/WE i rozporządzenie (UE) 2019/1020 oraz uchylające dyrektywę 2006/66/WE

Dotyczy: HutnictwoRecyklingProducenci wyrobówPrzemieszczanie odpadów

Kluczowe obowiązki

• Od 18.08.2031 minimalna zawartość z recyklingu w materiale czynnym: 16% Co, 85% Pb, 6% Li, 6% Ni; od 18.08.2036: 26%, 85%, 12%, 15% (art. 8 ust. 2 i 3)
• Należyta staranność dot. Co, grafitu naturalnego, Li, Ni – stosowanie odroczone do 18.08.2027 (art. 48 ust. 1 w brzmieniu rozp. 2025/1561)
• Recykling: wydajność – kwasowo-ołowiowe 75% do 2025 r. i 80% do 2030 r., litowe 65% i 70% (art. 71 ust. 2, zał. XII cz. B)
• Odzysk materiałów: Co, Cu, Pb, Ni – 90% do końca 2027 r. i 95% do końca 2031 r.; Li – 50% i 80% (art. 71 ust. 2, zał. XII cz. C)
• Paszport baterii dla baterii LMT, przemysłowych > 2 kWh i do pojazdów elektrycznych od 18.02.2027 (art. 77 ust. 1)
• Rozszerzona odpowiedzialność producenta – rejestracja i finansowanie zbierania i przetwarzania zużytych baterii (art. 55 i 56)

Organ właściwy

W PL: organ nadzoru rynku i organ właściwy ds. zużytych baterii mają zostać wskazane w projekcie ustawy o bateriach i zużytych bateriach (UC107); do tego czasu – ustawa o bateriach i akumulatorach (marszałek województwa, WIOŚ)

Sankcje

Państwa członkowskie miały ustanowić przepisy o karach do 18.08.2025 (art. 93); w PL – kary z ustawy o bateriach i akumulatorach do czasu wejścia w życie nowej ustawy.

Wejście w życie

17.08.2023

Stosowanie

od 2024-02-18, z etapowaniem: należyta staranność od 2027-08-18, paszport baterii od 2027-02-18, zawartość z recyklingu od 2031-08-18

Terminy

1. 18.02.2024rozpoczęcie stosowania rozporządzenia
2. 31.12.2025cele wydajności recyklingu (kwasowo-ołowiowe 75%, litowe 65%)
3. 26.07.2026termin wytycznych Komisji dot. należytej staranności (art. 48 ust. 5 po zmianie)
4. 18.02.2027paszport baterii (art. 77)
5. 18.08.2027obowiązki należytej staranności (art. 48 ust. 1 po zmianie rozp. 2025/1561)
6. 31.12.2027cele odzysku materiałów: Co, Cu, Pb, Ni 90%, Li 50%
7. 18.08.2031minimalna zawartość Co, Pb, Li, Ni z recyklingu (art. 8 ust. 2)
8. 31.12.2031cele odzysku materiałów: Co, Cu, Pb, Ni 95%, Li 80%

Akty powiązane

PLUstawa o bateriach i akumulatorachUERozporządzenie o pojazdach wycofanych z eksploatacji (ELVR)UEAkt w sprawie surowców krytycznych (CRMA)UENależyta staranność w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSDDD)UEMinerały z obszarów konfliktu (3TG)UERozporządzenie w sprawie ekoprojektu (ESPR)

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/19/UE z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (WEEE)

Dotyczy: RecyklingHandel złomemProducenci wyrobówPrzemieszczanie odpadów

Kluczowe obowiązki

• Minimalny poziom zbierania 65% średniej masy EEE wprowadzonego w 3 poprzednich latach albo 85% wytworzonego WEEE (art. 7 ust. 1 akapit drugi)
• Właściwe przetwarzanie: usunięcie płynów i selektywne przetwarzanie wg zał. VII; zakłady przetwarzania z zezwoleniem (art. 8 ust. 2, art. 9)
• Osiągnięcie celów odzysku oraz przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wg kategorii (art. 11 ust. 1, zał. V)
• Finansowanie przez producentów zbierania, przetwarzania i odzysku WEEE z gospodarstw domowych (art. 12 ust. 1 w brzmieniu dyr. 2024/884)
• Rejestracja producentów w rejestrze krajowym i sprawozdawczość (art. 16)

Organ właściwy

W PL: marszałek województwa (rejestr BDO), wojewódzki inspektor ochrony środowiska, minister właściwy do spraw klimatu – wg ustawy o ZSEE

Sankcje

Państwa członkowskie ustanawiają skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje (art. 22).

Wejście w życie

13.08.2012

Stosowanie

obowiązuje; zmiana dyr. (UE) 2024/884 – transpozycja do 2025-10-09

Terminy

1. 09.10.2025termin transpozycji dyrektywy (UE) 2024/884 (art. 2)
2. 31.12.2026termin oceny Komisji i ewentualnego wniosku zmieniającego (art. 24a)

Akty powiązane

PLUstawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznymUEDyrektywa RoHS (ograniczenie substancji niebezpiecznych w EEE)

Dyrektywa 2000/53/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji

Dotyczy: RecyklingHandel złomemProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• Zakaz ołowiu, rtęci, kadmu i chromu sześciowartościowego w materiałach i częściach pojazdów, z wyłączeniami z zał. II (art. 4 ust. 2) – stosowany do 31.08.2032
• Przetwarzanie w zakładach z zezwoleniem, w tym usuwanie substancji niebezpiecznych przed dalszym przetwarzaniem (art. 6 ust. 3)
• Cele ponownego użycia i odzysku 95% oraz ponownego użycia i recyklingu 85% średniej masy pojazdu (art. 7 ust. 2)

Organ właściwy

W PL – wg ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (marszałek województwa, WIOŚ)

Sankcje

Wg przepisów krajowych – ustawa o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.

Wejście w życie

21.10.2000

Stosowanie

do 2028-08-31; traci moc z dniem 2028-09-01, wybrane przepisy stosowane przejściowo do 2029–2032 (art. 57 rozp. 2026/1738)

Terminy

1. 13.08.2026pkt 5a, 5b ppkt (i)–(ii) i 16 zał. II przestają mieć zastosowanie (art. 57 ust. 1 lit. a rozp. 2026/1738)
2. 01.09.2028dyrektywa traci moc
3. 31.08.2032koniec stosowania art. 4 ust. 2 i zał. II

Akty powiązane

UERozporządzenie o pojazdach wycofanych z eksploatacji (ELVR)PLUstawa o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z dnia 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, zmiany rozporządzenia (UE) 2019/1020 i dyrektywy (UE) 2019/904 oraz uchylenia dyrektywy 94/62/WE

Dotyczy: PrzetwórstwoRecyklingProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• Wszystkie opakowania zdatne do recyklingu; od 1.01.2030 tylko klasy A–C, od 1.01.2038 – A lub B (art. 6 ust. 1–3)
• Zharmonizowana etykieta o składzie materiałowym od 12.08.2028 lub 24 mies. od aktu wykonawczego (art. 12 ust. 1)
• Rozszerzona odpowiedzialność producenta za opakowania udostępniane po raz pierwszy w państwie członkowskim (art. 45 ust. 1)
• Systemy kaucyjne: selektywna zbiórka min. 90% metalowych pojemników i butelek z tworzyw do 3 l do 1.01.2029 (art. 50 ust. 1)
• Cele recyklingu odpadów opakowaniowych z aluminium: 50% do 31.12.2025 i 60% do 31.12.2030 (art. 52 ust. 1 lit. b i d)

Organ właściwy

W PL: minister właściwy do spraw klimatu, marszałek województwa (rejestr BDO, opłata produktowa), wojewódzki inspektor ochrony środowiska; krajowe organy dla PPWR – projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100)

Sankcje

Państwa członkowskie ustanawiają przepisy o karach do 12.02.2027; za naruszenia art. 24–29 – administracyjne kary pieniężne (art. 68 ust. 1 i 2).

Wejście w życie

11.02.2025

Stosowanie

od 2026-08-12 (art. 71); art. 67 ust. 5 od 2029-02-12; wymogi projektowe etapowo 2028–2038

Terminy

1. 12.08.2026rozpoczęcie stosowania rozporządzenia
2. 12.02.2027termin przepisów krajowych o karach (art. 68 ust. 1)
3. 12.08.2028zharmonizowane etykietowanie opakowań (art. 12 ust. 1)
4. 01.01.2029systemy kaucyjne – 90% zbiórki puszek i butelek do 3 l (art. 50 ust. 1)
5. 01.01.2030opakowania wyłącznie w klasach zdatności do recyklingu A–C (art. 6 ust. 3)
6. 31.12.2030cel recyklingu opakowań z aluminium 60% (art. 52 ust. 1 lit. d)

Akty powiązane

PLUstawa o gospodarce opakowaniami (system kaucyjny)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1781 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia ram ustalania wymogów ekoprojektu w odniesieniu do zrównoważonych produktów oraz zmiany dyrektywy (UE) 2020/1828 i rozporządzenia (UE) 2023/1542 i uchylenia dyrektywy 2009/125/WE

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• Wymogi ekoprojektu ustalane w aktach delegowanych dla grup produktów, m.in. zawartość z recyklingu i zdatność do recyklingu (art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 1)
• Wprowadzenie do obrotu wyłącznie z cyfrowym paszportem produktu, gdy wymaga go akt delegowany (art. 9 ust. 1)
• Pierwszy plan prac do 19.04.2025 z priorytetem: żelazo i stal, aluminium (art. 18 ust. 5 lit. a i b)
• Od 19.07.2026 zakaz niszczenia niesprzedanych produktów konsumpcyjnych z zał. VII (duże przedsiębiorstwa) (art. 25 ust. 1)
• Coroczne ujawnianie liczby i masy niesprzedanych produktów konsumpcyjnych, których się pozbyto (art. 24 ust. 1)

Organ właściwy

Komisja Europejska (akty delegowane); w PL organy nadzoru rynku wg ustawy o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku

Sankcje

Państwa członkowskie ustanawiają skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje (art. 74 ust. 1).

Wejście w życie

18.07.2024

Stosowanie

od 2024-07-18; wymogi produktowe – od dat w aktach delegowanych (art. 4); zakaz niszczenia niesprzedanych produktów z zał. VII od 2026-07-19

Terminy

1. 16.04.2025przyjęcie planu prac ESPR i etykietowania energetycznego 2025–2030, COM(2025) 187
2. 19.07.2026zakaz niszczenia niesprzedanej odzieży i obuwia (zał. VII) – duże przedsiębiorstwa (art. 25 ust. 1)
3. 19.07.2030zakaz niszczenia – średnie przedsiębiorstwa (art. 25 ust. 1)

Akty powiązane

UEAkt w sprawie surowców krytycznych (CRMA)UERozporządzenie o pojazdach wycofanych z eksploatacji (ELVR)UERozporządzenie bateryjne

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/65/UE z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie ograniczenia stosowania niektórych niebezpiecznych substancji w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• EEE wprowadzany do obrotu nie może zawierać substancji z zał. II ponad maksymalne stężenia (Pb 0,1%, Cd 0,01% masowo) (art. 4 ust. 1)
• Stop miedzi do 4% Pb – wyłączenie 6c wygasa 30.06.2027 (zał. III pkt 6c w brzmieniu dyr. del. 2025/2364)
• Aluminium do 0,4% Pb – wyłączenie 6b wygasa 11.06.2027; 6b-I (Pb z recyklingu złomu Al) – 11.12.2026 dla kat. 1–7 i 10 (zał. III)
• Stal do obróbki skrawaniem i galwanizowana do 0,35% Pb – wyłączenie 6a wygasa 11.12.2026; 6a-I i 6a-II – 30.06.2027 (zał. III)

Organ właściwy

W PL – organy nadzoru rynku (m.in. inspekcja ochrony środowiska) wg przepisów krajowych wdrażających dyrektywę

Sankcje

Państwa członkowskie ustanawiają sankcje (art. 23).

Wejście w życie

21.07.2011

Stosowanie

obowiązuje; nowe brzmienie wyłączeń 6a–6c (dyr. del. (UE) 2025/2364) stosowane od 2026-07-01

Terminy

1. 01.07.2026stosowanie nowych wyłączeń dla ołowiu w stali, aluminium i miedzi (dyr. del. 2025/2364, art. 2)
2. 11.12.2026wygaśnięcie wyłączeń 6a i 6b-I (kat. 1–7, 10)
3. 11.06.2027wygaśnięcie wyłączeń 6b i 6b-II (kat. 1–7, 10)
4. 30.06.2027wygaśnięcie wyłączeń 6a-I, 6a-II, 6b-III i 6c (stop miedzi do 4% Pb)

Akty powiązane

UEDyrektywa WEEE (zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny)PLUstawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/1738 z dnia 8 lipca 2026 r. w sprawie wymogów w zakresie obiegu zamkniętego w odniesieniu do projektowania pojazdów oraz gospodarowania pojazdami wycofanymi z eksploatacji, zmieniające rozporządzenia (UE) nr 168/2013, (UE) 2018/858, (UE) 2019/1020 i (UE) 2023/1542 oraz uchylające dyrektywy 2000/53/WE i 2005/64/WE

Dotyczy: RecyklingHandel złomemPrzetwórstwoProducenci wyrobówPrzemieszczanie odpadów

Kluczowe obowiązki

• Od 1.09.2029 przyjmowanie do strzępienia tylko pojazdów oczyszczonych z substancji szkodliwych i po demontażu części, ze świadectwem złomowania (art. 27 ust. 1)
• Od 1.09.2029 obowiązkowe usuwanie części i komponentów z zał. VIII cz. C przed strzępieniem lub zgnieceniem (art. 29 ust. 1)
• Akt delegowany o minimalnym udziale aluminium z recyklingu w pojazdach do 30.09.2028; ocena wykonalności do 30.09.2027 (art. 6 ust. 8)
• Nowe typy pojazdów od 1.09.2032: min. 15% tworzyw z recyklingu odpadów pokonsumenckich, od 1.09.2036 – 25% (art. 6 ust. 1)
• Od 1.09.2029 rozszerzona odpowiedzialność producenta pojazdów (art. 16 ust. 1); cele 95% odzysku i 85% recyklingu od 1.01.2030 (art. 33 ust. 1)
• Od 1.09.2029 zakaz składowania frakcji po strzępieniu przekraczających wartości graniczne z zał. VIII cz. G (art. 34)

Organ właściwy

Organ właściwy ds. gospodarowania pojazdami wycofanymi z eksploatacji oraz organ ds. wywozu pojazdów używanych – wyznaczane przez państwo członkowskie (art. 14 i 38)

Sankcje

Państwa członkowskie określą przepisy o karach do 1.09.2029 – skuteczne, proporcjonalne i odstraszające (art. 49).

Wejście w życie

13.08.2026

Stosowanie

od 2028-09-01 (art. 59 ust. 2); wybrane przepisy od 2026-09-14, art. 53 od 2026-08-13, art. 55 od 2032-09-01

Terminy

1. 13.08.2026wejście w życie; stosowanie art. 53 (zmiana zał. I rozp. 2023/1542)
2. 30.09.2027ocena wykonalności minimalnego udziału stali i aluminium z recyklingu (art. 6 ust. 7 i 8)
3. 01.09.2028rozpoczęcie stosowania; dyrektywa 2000/53/WE traci moc (art. 57 ust. 1)
4. 30.09.2028akty delegowane: minimalny udział stali i aluminium z recyklingu (art. 6 ust. 7 i 8)
5. 01.09.2029EPR, wymogi strzępienia i demontażu, zakaz składowania frakcji (art. 16, 27, 29, 34); termin przepisów o karach (art. 49)
6. 14.08.2030materiał z recyklingu z zakładów w państwach trzecich zaliczany do celów (art. 6 ust. 4)
7. 01.09.203215% tworzyw z recyklingu w nowych typach pojazdów (art. 6 ust. 1)

Akty powiązane

UEDyrektywa 2000/53/WE o pojazdach wycofanych z eksploatacjiPLUstawa o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacjiUERozporządzenie bateryjneUEAkt w sprawie surowców krytycznych (CRMA)UERozporządzenie w sprawie ekoprojektu (ESPR)

Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym

Dotyczy: RecyklingHandel złomemProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• Wprowadzający sprzęt: minimalny roczny poziom zbierania 65% średniorocznej masy sprzętu wprowadzonego do obrotu (art. 20 ust. 1 pkt 2)
• Wprowadzający sprzęt: poziomy odzysku i przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wg grup sprzętu, np. 85% i 80% dla grup 1 i 4 (art. 21 ust. 1 i 2)
• Organizacja i finansowanie odbierania i przetwarzania zużytego sprzętu z gospodarstw domowych (art. 18 ust. 1)
• Dystrybutor: nieodpłatny odbiór zużytego sprzętu tego samego rodzaju w punkcie sprzedaży i miejscu dostawy (art. 37 ust. 1 i 2)
• Zakład przetwarzania i recykler: zaświadczenia o zużytym sprzęcie i potwierdzające recykling w BDO (art. 53 ust. 1, art. 55 ust. 1)

Organ właściwy

Marszałek województwa (rejestr BDO, zabezpieczenie finansowe), wojewódzki inspektor ochrony środowiska (kary – art. 93 ust. 1), wojewódzki inspektor inspekcji handlowej (art. 93 ust. 2), minister właściwy do spraw klimatu

Sankcje

Administracyjne kary pieniężne od 10 000 do 1 000 000 zł zależnie od naruszenia (art. 91–92); wymierza WIOŚ lub WIIH (art. 93).

Wejście w życie

01.01.2016

Stosowanie

obowiązuje

Terminy

1. 15.04.2024ogłoszenie tekstu jednolitego (Dz.U. 2024 poz. 573)
2. 18.02.2027wejście w życie zmiany wynikającej z ustawy z 23.01.2026 (Dz.U. 2026 poz. 176)

Akty powiązane

UEDyrektywa WEEE (zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny)UEDyrektywa RoHS (ograniczenie substancji niebezpiecznych w EEE)

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach

Dotyczy: HutnictwoRecyklingProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• Wprowadzający: organizacja i finansowanie zbierania, przetwarzania, recyklingu i unieszkodliwiania zużytych baterii (art. 27 ust. 1)
• Wprowadzający baterie przenośne: osiąganie poziomów zbierania wg rozporządzenia (art. 33 ust. 1)
• Recykling: wydajność min. 65% masy dla zużytych baterii kwasowo-ołowiowych, z recyklingiem ołowiu w najwyższym możliwym stopniu (art. 15 ust. 1 pkt 1)
• Ewidencja rodzaju i masy wprowadzanych baterii oraz sprawozdanie (art. 34 ust. 1 i 2)

Organ właściwy

Marszałek województwa (rejestr BDO, sprawozdania), wojewódzki inspektor ochrony środowiska (kary – art. 103 ust. 1)

Sankcje

Kary pieniężne od 500 zł do 1 000 000 zł zależnie od naruszenia (art. 97–102); wymierza WIOŚ (art. 103 ust. 1).

Wejście w życie

12.06.2009

Stosowanie

obowiązuje w zakresie niesprzecznym z rozporządzeniem (UE) 2023/1542; do uchylenia przez nową ustawę

Terminy

1. 23.06.2025ogłoszenie tekstu jednolitego (Dz.U. 2025 poz. 809)

Akty powiązane

UERozporządzenie bateryjne

Ustawa z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji

Dotyczy: RecyklingHandel złomemProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• Wprowadzający pojazd: sieć zbierania – co najmniej 3 stacje demontażu lub punkty zbierania w każdym województwie, w tym 1 stacja (art. 11 ust. 1)
• Stacja demontażu: przyjęcie każdego pojazdu wycofanego z eksploatacji z cechami identyfikacyjnymi (art. 23 ust. 1)
• Stacja demontażu: poziom odzysku 95% i recyklingu 85% masy przyjętych pojazdów rocznie (art. 28 ust. 1)
• Prowadzący strzępiarkę: bezpieczne rozdrabnianie odpadów z pojazdów; wpis do rejestru BDO (art. 37 ust. 1 i 1a)

Organ właściwy

Marszałek województwa (decyzje dla stacji demontażu – art. 40 ust. 1), starosta (punkty zbierania), wojewódzki inspektor ochrony środowiska (kary)

Sankcje

Kara pieniężna od 15 000 do 500 000 zł za demontaż poza stacją demontażu (art. 53a ust. 1), wymierza WIOŚ; wykroczenia (art. 44–53).

Wejście w życie

14.03.2005

Stosowanie

obowiązuje; od 2028-09-01 wymaga dostosowania do rozp. (UE) 2026/1738

Terminy

1. 20.11.2020ogłoszenie tekstu jednolitego (Dz.U. 2020 poz. 2056)
2. 01.09.2028rozpoczęcie stosowania rozp. (UE) 2026/1738 – konieczność dostosowania ustawy

Akty powiązane

UERozporządzenie o pojazdach wycofanych z eksploatacji (ELVR)UEDyrektywa 2000/53/WE o pojazdach wycofanych z eksploatacji

Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi

Dotyczy: PrzetwórstwoRecyklingProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• Wprowadzający produkty w opakowaniach: recykling odpadów opakowaniowych; dla aluminium poziom 60% w 2030 r. (art. 17 ust. 1, zał. nr 1 poz. 3)
• Wprowadzający napoje: selektywne zbieranie puszek metalowych do 1 l w systemie kaucyjnym – 77% w latach 2025–2028, 90% od 2029 r. (art. 21a ust. 1, zał. nr 1a)
• Jednostki handlu: uczestnictwo w systemie kaucyjnym – pobieranie, a w sklepach > 200 m² także zwrot kaucji i zbieranie opakowań (art. 44 ust. 1 i 2)
• Opłata produktowa przy nieosiągnięciu poziomów; rozliczenie na koniec roku (art. 34 ust. 1 i 2)
• Szklane butelki wielokrotnego użytku: przystąpienie do systemu podmiotu reprezentującego dobrowolne do 31.12.2028 (art. 40h ust. 2a)

Organ właściwy

Minister właściwy do spraw klimatu (zezwolenia dla podmiotów reprezentujących), marszałek województwa (rejestr BDO, opłata produktowa – art. 37), wojewódzki inspektor ochrony środowiska (kary – art. 58 ust. 1), WIIH (art. 58 ust. 2)

Sankcje

Kary pieniężne od 10 000 do 1 000 000 zł zależnie od naruszenia (art. 56–57); wymierza WIOŚ lub WIIH (art. 58).

Wejście w życie

01.01.2014

Stosowanie

obowiązuje; system kaucyjny od 2025-10-01

Terminy

1. 01.10.2025uruchomienie systemu kaucyjnego (art. 8 pkt 15ba ustawy; art. 10 ustawy z 21.11.2024, Dz.U. 2024 poz. 1911)
2. 18.02.2026wejście w życie ustawy z 9.01.2026 (Dz.U. 2026 poz. 174) – szklane butelki wielokrotnego użytku poza systemem
3. 08.05.2026ogłoszenie tekstu jednolitego (Dz.U. 2026 poz. 619)
4. 12.08.2026stosowanie rozp. (UE) 2025/40 (PPWR) – pierwszeństwo przepisów bezpośrednio stosowanych
5. 01.01.2029poziom selektywnego zbierania w systemie kaucyjnym 90%

Akty powiązane

UERozporządzenie w sprawie opakowań (PPWR)

Rozporządzenie Rady (UE) nr 833/2014 z dnia 31 lipca 2014 r. dotyczące środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecyklingHandel złomemProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• Zakaz zakupu, przywozu i przekazywania do UE towarów z zał. XXI pochodzących z Rosji lub z niej wywożonych, m.in. CN 7408, 7601, 7604–7608 (art. 3i ust. 1)
• Od 24.04.2026 zakaz obejmuje także CN 7401–7404, 7406, 7503–7505, 7602, 7603, 7610, 7612, 8102, 8104, 8105 (art. 3i ust. 1, zał. XXI; rozp. 2026/506)
• Od 24.07.2026 zakaz obejmuje rudy i koncentraty Cu, Ni, Pb i metali szlachetnych (CN 2603, 2604, 2607, 2616) oraz cynk CN 7901 (zał. XXI; rozp. 2026/1848)
• Umowy sprzed 24.04.2026: wykonanie do 25.07.2026, CN 7403 19 do 25.01.2027; umowy sprzed 24.07.2026 (rudy, CN 7901) – do 25.10.2026 (art. 3i ust. 3be–3bg)
• Al nieobrobione CN 7601: umowy sprzed 25.02.2025 wykonywane od 26.02 do 31.12.2026 łącznie do 50 000 t (art. 3i ust. 3ch)
• Zakaz przywozu wyrobów z żelaza i stali z zał. XVII, także przetworzonych w państwie trzecim z rosyjskiego wsadu; dowód pochodzenia wsadu (art. 3g ust. 1 lit. a, d)

Organ właściwy

Właściwe organy wskazane w zał. I (dla PL: MSZ – gov.pl/web/dyplomacja/sankcje-miedzynarodowe); kontrola celna – KAS (naczelnicy urzędów celno-skarbowych)

Sankcje

Art. 8 rozporządzenia – sankcje określa państwo członkowskie; w PL art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z 13.04.2022 (m.in. naruszenie art. 3g ust. 1, art. 3i ust. 1 lub 2) – pozbawienie wolności nie krótsze niż 3 lata.

Wejście w życie

01.08.2014

Stosowanie

2014-08-01; zakazy dot. metali etapami: 19.12.2023 (drut Cu, półwyroby Al), 25.02.2025 (Al nieobrobione), 24.04.2026 (Cu nieobrobiona, złom Cu/Al, Ni), 24.07.2026 (rudy, Zn)

Terminy

1. 25.02.2025Wejście w życie rozp. 2025/395 (16. pakiet) – aluminium nieobrobione CN 7601 w zał. XXI
2. 24.04.2026Wejście w życie rozp. 2026/506 (20. pakiet) – kamień miedziowy, Cu nierafinowana i rafinowana, złom Cu, Al, Ni w zał. XXI
3. 24.07.2026Wejście w życie rozp. 2026/1848 (21. pakiet) – rudy Cu, Ni, Pb, metali szlachetnych i cynk CN 7901
4. 25.07.2026Koniec wykonywania umów sprzed 24.04.2026 (art. 3i ust. 3be)
5. 25.10.2026Koniec wykonywania umów sprzed 24.07.2026 – rudy i CN 7901 (art. 3i ust. 3bg)
6. 31.12.2026Koniec okresu przejściowego dla CN 7601 – limit 50 000 t (art. 3i ust. 3ch)
7. 25.01.2027Koniec wykonywania umów sprzed 24.04.2026 dla CN 7403 19 (art. 3i ust. 3bf)
8. 01.10.2028Zakaz przywozu wyrobów stalowych przetworzonych z rosyjskich CN 7207 12 10 i 7224 90 (art. 3g ust. 1 lit. d)

Akty powiązane

UESankcje wobec Białorusi (rozp. 765/2006)PLUstawa o przeciwdziałaniu wspieraniu agresji na UkrainęUEKontrola wywozu produktów podwójnego zastosowania (rozp. 2021/821)

Rozporządzenie Rady (WE) nr 765/2006 z dnia 18 maja 2006 r. dotyczące środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecyklingHandel złomemProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• Zakaz zakupu, przywozu i przekazywania do UE towarów z zał. XXVII pochodzących z Białorusi lub z niej wywożonych (art. 1ra ust. 1)
• Zał. XXVII obejmuje m.in. CN 7401–7404, 7406, 7408, 7503–7505, 7601–7608, 7610, 7612, 7801, 7901 oraz rudy CN 2603, 2604, 2607, 2616
• Umowy sprzed 24.04.2026 dot. CN 7403, 7404, 7406 i 7610 – wykonanie do 25.07.2026 (art. 1ra ust. 9e)
• Zakaz przywozu, zakupu i transportu wyrobów z żelaza i stali z zał. XII pochodzących z Białorusi (art. 1q ust. 1)

Organ właściwy

Właściwe organy państw członkowskich (dla PL – wykaz na stronie MSZ); kontrola celna – KAS

Sankcje

Art. 8 rozporządzenia; w PL art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z 13.04.2022 (m.in. naruszenie art. 1q ust. 1, art. 1ra ust. 1 lub 2) – pozbawienie wolności nie krótsze niż 3 lata.

Wejście w życie

20.05.2006

Stosowanie

2006-05-20; zakazy dot. metali rozszerzone 24.04.2026 i 24.07.2026

Terminy

1. 24.04.2026Wejście w życie rozp. 2026/513 – rozszerzenie zał. XXVII o Cu nieobrobioną, złom Cu i Al, Ni
2. 24.07.2026Wejście w życie rozp. 2026/1846 – rudy Cu, Ni, Pb, metali szlachetnych i cynk CN 7901
3. 25.07.2026Koniec wykonywania umów sprzed 24.04.2026 (art. 1ra ust. 9e)

Akty powiązane

UESankcje gospodarcze wobec Rosji (rozp. 833/2014)PLUstawa o przeciwdziałaniu wspieraniu agresji na Ukrainę

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/821 z dnia 20 maja 2021 r. ustanawiające unijny system kontroli wywozu, pośrednictwa, pomocy technicznej, tranzytu i transferu produktów podwójnego zastosowania (wersja przekształcona)

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• Zezwolenie na wywóz produktów z zał. I, m.in. poz. 1C002 (stopy metali), 1C202 (stopy Al), 1C230 (Be), 1C231 (Hf), 1C234 (Zr), 1C241 (Re) (art. 3 ust. 1)
• Zezwolenie na wywóz produktów spoza zał. I po powiadomieniu przez organ o przeznaczeniu do broni masowego rażenia lub celów wojskowych (art. 4 ust. 1)
• Prowadzenie rejestrów transakcji (faktury, deklaracje, dokumenty przewozowe, końcowy użytkownik) (art. 27 ust. 1)
• Przechowywanie rejestrów co najmniej 5 lat od końca roku wywozu; transfery wewnątrzunijne – 3 lata (art. 27 ust. 3 i 4)

Organ właściwy

Minister właściwy do spraw gospodarki – organ kontroli obrotu (art. 3 pkt 10 ustawy z 29.11.2000)

Sankcje

Art. 25 ust. 1 – sankcje ustala państwo członkowskie; w PL art. 33 ust. 1 ustawy z 29.11.2000 (pozbawienie wolności od roku do lat 10) i art. 37 (kara pieniężna do 200 000 zł).

Wejście w życie

09.09.2021

Stosowanie

2021-09-09; zał. I w brzmieniu rozp. del. 2026/1405 od 21.09.2026

Terminy

1. 14.11.2025Publikacja rozp. del. 2025/2003 – aktualizacja zał. I
2. 21.09.2026Wejście w życie rozp. del. 2026/1405 – aktualizacja zał. I

Akty powiązane

PLUstawa o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznymUEMonitorowanie inwestycji zagranicznych – nowe rozp. 2026/1386UESankcje gospodarcze wobec Rosji (rozp. 833/2014)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/452 z dnia 19 marca 2019 r. ustanawiające ramy monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Unii

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecykling

Kluczowe obowiązki

• Przy ocenie BIZ uwzględnia się m.in. wpływ na dostawy krytycznych czynników produkcji, w tym energii i surowców (art. 4 ust. 1 lit. c)
• Udostępnienie informacji o strukturze własności inwestora, wartości inwestycji, produktach i źródłach finansowania (art. 9 ust. 2)
• Państwo członkowskie zgłasza monitorowane BIZ Komisji i innym państwom członkowskim (art. 6 ust. 1)

Organ właściwy

Punkt kontaktowy – art. 14a ustawy z 24.07.2015 o kontroli niektórych inwestycji

Sankcje

Brak sankcji w rozporządzeniu; sankcje krajowe – art. 15–16b ustawy z 24.07.2015.

Wejście w życie

10.04.2019

Stosowanie

2020-10-11; uchylane z dniem 17.01.2028 (rozp. 2026/1386)

Terminy

1. 11.10.2020Rozpoczęcie stosowania
2. 17.01.2028Uchylenie i zastąpienie przez rozp. 2026/1386 (z zachowaniem spraw w toku – art. 30 rozp. 2026/1386)

Akty powiązane

UEMonitorowanie inwestycji zagranicznych – nowe rozp. 2026/1386PLUstawa o kontroli niektórych inwestycji

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2560 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie subsydiów zagranicznych zakłócających rynek wewnętrzny

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecykling

Kluczowe obowiązki

• Zgłoszenie koncentracji, gdy podmiot z siedzibą w UE ma obrót w UE ≥ 500 mln EUR, a wkłady państw trzecich > 50 mln EUR w 3 lata (art. 20 ust. 3, art. 21)
• Zgłoszenie wkładów w zamówieniu publicznym o wartości ≥ 250 mln EUR, gdy wkłady ≥ 4 mln EUR na państwo trzecie (art. 28 ust. 1, art. 29)
• Zakaz dokonania zgłoszonej koncentracji przed decyzją Komisji lub upływem terminu (art. 24)

Organ właściwy

Komisja Europejska

Sankcje

Grzywna do 10% łącznego obrotu za brak zgłoszenia lub obejście (art. 26 ust. 3, art. 33 ust. 3); do 1% za informacje nieprawdziwe (art. 26 ust. 2, art. 33 ust. 2).

Wejście w życie

12.01.2023

Stosowanie

2023-07-12; obowiązki zgłoszeń od 12.10.2023

Terminy

1. 12.10.2023Obowiązek zgłoszeń (art. 21 i 29)
2. 14.07.2026Sprawozdanie Komisji z przeglądu – COM(2026) 368 (art. 52 ust. 2)

Akty powiązane

UEMonitorowanie inwestycji zagranicznych – nowe rozp. 2026/1386

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/1386 z dnia 17 czerwca 2026 r. w sprawie monitorowania inwestycji zagranicznych w Unii oraz uchylenia rozporządzenia (UE) 2019/452

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecyklingProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• Uprzednie zezwolenie na inwestycję zagraniczną w podmiot prowadzący wydobycie, przeróbkę, recykling lub odzysk surowców strategicznych CRMA (art. 4 ust. 15 lit. e)
• Uprzednie zezwolenie także przy podmiotach wytwarzających produkty podwójnego zastosowania z zał. I rozp. 2021/821 (art. 4 ust. 15 lit. a)
• Zgłoszenie inwestycji objętej uprzednim zezwoleniem i jej monitorowanie przed ukończeniem (art. 4 ust. 9)
• Kontrola z urzędu inwestycji niepodlegających zezwoleniu – co najmniej 15 miesięcy, maks. 5 lat po ukończeniu (art. 4 ust. 4)

Organ właściwy

Organ monitorujący wyznaczony w prawie krajowym (obecnie w PL – organy kontroli z ustawy z 24.07.2015)

Sankcje

Państwa członkowskie zapewniają skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje za brak zawiadomienia lub nieprzestrzeganie środków łagodzących (art. 4 ust. 11).

Wejście w życie

16.07.2026

Stosowanie

2028-01-17 (art. 3 ust. 2, art. 15 ust. 2, art. 18 ust. 1–6 i 9–12, art. 27–29 – od 16.07.2026)

Terminy

1. 16.07.2026Wejście w życie; stosowanie wybranych przepisów (art. 31)
2. 17.01.2028Rozpoczęcie stosowania; uchylenie rozp. 2019/452

Akty powiązane

UERamy monitorowania BIZ (rozp. 2019/452)PLUstawa o kontroli niektórych inwestycjiUEKontrola wywozu produktów podwójnego zastosowania (rozp. 2021/821)UESubsydia zagraniczne zakłócające rynek wewnętrzny (FSR)

Ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. o kontroli niektórych inwestycji

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecykling

Kluczowe obowiązki

• Uprzednie zawiadomienie o zamiarze nabycia istotnego uczestnictwa lub dominacji w podmiocie z wykazu RM (art. 1 pkt 1, art. 3 ust. 1 pkt 5)
• Inwestor spoza UE/EOG: uprzednie zawiadomienie o nabyciu ≥ 20% głosów lub dominacji w podmiocie objętym ochroną (art. 12c ust. 1, art. 12e, art. 12f ust. 1)
• Ochroną objęte m.in. spółki publiczne, wydobycie i przerób rud metali na potrzeby obronne oraz produkcja renu (art. 12d ust. 1, ust. 3 pkt 14–15)
• Próg: przychód w PL > 10 mln EUR w jednym z dwóch lat obrotowych przed zgłoszeniem (art. 12d ust. 4)

Organ właściwy

Minister właściwy do spraw aktywów państwowych, MON, minister ds. gospodarki morskiej (art. 3 ust. 1 pkt 6); dla art. 12a–12k – minister właściwy do spraw gospodarki

Sankcje

Art. 15 ust. 1 – grzywna do 100 mln zł lub pozbawienie wolności od 6 mies. do 5 lat; art. 16a ust. 1 – grzywna do 50 mln zł lub pozbawienie wolności od 6 mies. do 5 lat.

Wejście w życie

01.10.2015

Stosowanie

2015-10-01; art. 12a–12k – od 24.07.2025 organ: minister właściwy do spraw gospodarki

Terminy

1. 24.07.2025Wejście w życie ustawy z 9.07.2025 (Dz.U. 2025 poz. 973) – zmiana organu kontroli z Prezesa UOKiK na ministra ds. gospodarki
2. 15.01.2026Ogłoszenie tekstu jednolitego (Dz.U. 2026 poz. 47)
3. 17.01.2028Stosowanie rozp. (UE) 2026/1386 – potrzeba dostosowania ustawy

Akty powiązane

UERamy monitorowania BIZ (rozp. 2019/452)UEMonitorowanie inwestycji zagranicznych – nowe rozp. 2026/1386

Ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoRecyklingHandel złomemPrzemieszczanie odpadówProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• Zamrożenie środków i zakaz ich udostępniania osobom z listy prowadzonej przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych (art. 1, art. 2 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 1)
• Niezwłoczne przekazywanie informacji o zamrożonych środkach (art. 6 ust. 1 pkt 2)
• Wykluczenie z zamówień publicznych wykonawców powiązanych z osobami z listy (art. 7 ust. 1)
• Przestrzeganie zakazów przywozu z rozp. 833/2014 (m.in. art. 3g, 3i) i 765/2006 (m.in. art. 1q, 1ra) pod rygorem karnym (art. 15 ust. 1)

Organ właściwy

Minister właściwy do spraw wewnętrznych (lista – art. 2–3); Szef KAS i naczelnicy urzędów celno-skarbowych (art. 5, art. 6 ust. 2)

Sankcje

Kara pieniężna do 20 mln zł – naczelnik urzędu celno-skarbowego (art. 6 ust. 2); naruszenie zakazów unijnych – pozbawienie wolności nie krótsze niż 3 lata (art. 15 ust. 1).

Wejście w życie

16.04.2022

Stosowanie

16.04.2022

Terminy

1. 26.02.2025Wejście w życie nowelizacji z 9.01.2025 (Dz.U. 2025 poz. 172)
2. 21.10.2026Sprawozdanie komisji o projekcie ustawy o środkach ograniczających (druk nr 3251)

Akty powiązane

UESankcje gospodarcze wobec Rosji (rozp. 833/2014)UESankcje wobec Białorusi (rozp. 765/2006)

Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• Uzyskanie zezwolenia indywidualnego lub globalnego albo korzystanie z krajowego zezwolenia generalnego na wywóz (art. 7 ust. 1)
• Prowadzenie ewidencji obrotu towarami o znaczeniu strategicznym i przechowywanie dokumentów przez 5 lat (art. 25 ust. 1 i 3)
• Roczna informacja o obrocie na zezwoleniach generalnych do końca I kwartału – w nowym brzmieniu po raz pierwszy za 2026 r. (art. 26 ust. 1)
• Wywóz, przywóz i tranzyt towarów o znaczeniu strategicznym przez wyznaczone urzędy celno-skarbowe (art. 20 ust. 1)

Organ właściwy

Minister właściwy do spraw gospodarki – organ kontroli obrotu (art. 3 pkt 10); organy opiniujące (art. 3 pkt 11)

Sankcje

Obrót bez zezwolenia – pozbawienie wolności od roku do lat 10 (art. 33 ust. 1); kara pieniężna dla osoby prawnej do 200 000 zł (art. 37).

Wejście w życie

01.01.2001

Stosowanie

2001-01-01; nowelizacja z 13.03.2026 od 22.04.2026

Terminy

1. 22.04.2026Wejście w życie ustawy z 13.03.2026 (Dz.U. 2026 poz. 471)
2. 31.03.2027Pierwsza roczna informacja wg nowego art. 26 ust. 1 (za 2026 r.)

Akty powiązane

UEKontrola wywozu produktów podwójnego zastosowania (rozp. 2021/821)

Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoRecyklingHandel złomem

Kluczowe obowiązki

• Państwo członkowskie może uznać nabywcę za podatnika przy dostawach złomu, odpadów i towarów z zał. VI (art. 199 ust. 1 lit. d)
• Do 31.12.2026 – opcja odwrotnego obciążenia dla metali surowych i półwyrobów metalowych, w tym szlachetnych (art. 199a ust. 1 lit. j)
• Stosowanie art. 199a ust. 1 lit. c–j wymaga obowiązków sprawozdawczych dla dostawców (art. 199a ust. 1b)

Organ właściwy

Państwa członkowskie (w PL – Minister Finansów, KAS)

Sankcje

Określa prawo krajowe.

Wejście w życie

01.01.2007

Stosowanie

art. 199 – bezterminowo; art. 199a – do 31.12.2026

Terminy

1. 01.10.2026Wniosek COM(2026) 515 – przedłużenie art. 199a i mechanizmu szybkiego reagowania (art. 199b)
2. 31.12.2026Wygaśnięcie opcji z art. 199a w obecnym brzmieniu

Akty powiązane

PLUstawa o VAT – podzielona płatność i solidarna odpowiedzialnośćUEVAT w epoce cyfrowej – ViDA (dyrektywa 2025/516)

Dyrektywa Rady (UE) 2025/516 z dnia 11 marca 2025 r. zmieniająca dyrektywę 2006/112/WE w odniesieniu do przepisów dotyczących VAT w epoce cyfrowej

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoRecyklingHandel złomemProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• Państwa członkowskie mogą stosować krajowe obowiązkowe e-fakturowanie od 14.04.2025 (art. 6 ust. 1)
• Transpozycja art. 5 (e-faktura, sprawozdawczość cyfrowa) do 30.06.2030, stosowanie od 1.07.2030 (art. 6 ust. 5)
• Systemy krajowe istniejące przed 1.01.2024 – dostosowanie do 1.01.2035 (art. 6 ust. 5 akapit drugi)

Organ właściwy

Państwa członkowskie (w PL – Minister Finansów, KAS)

Sankcje

Określa prawo krajowe.

Wejście w życie

14.04.2025

Stosowanie

etapami: 14.04.2025, 1.01.2027, 1.07.2028, 1.07.2029, 1.07.2030 (art. 6)

Terminy

1. 01.01.2027Stosowanie przepisów wykonujących art. 2
2. 01.07.2028Stosowanie przepisów wykonujących art. 3
3. 01.07.2029Stosowanie przepisów wykonujących art. 4
4. 01.07.2030E-fakturowanie i raportowanie transakcji wewnątrzunijnych (art. 5)
5. 01.01.2035Dostosowanie systemów krajowych istniejących przed 2024 r.

Akty powiązane

PLKrajowy System e-Faktur (KSeF)UEDyrektywa VAT – odwrotne obciążenie złomu i metali (art. 199, 199a)

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Dotyczy: HutnictwoPrzetwórstwoRecyklingHandel złomemProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• Obowiązkowa podzielona płatność (MPP) przy fakturze > 15 000 zł brutto za towary z zał. nr 15 (art. 108a ust. 1a)
• Adnotacja „mechanizm podzielonej płatności” na fakturze > 15 000 zł za towary z zał. nr 15 (art. 106e ust. 1 pkt 18a)
• Obowiązek przyjęcia przez dostawcę zapłaty w MPP (art. 108a ust. 1b)
• Solidarna odpowiedzialność nabywcy towarów z zał. nr 15 za VAT dostawcy – wyłączona przy zapłacie w MPP i fakturze > 15 000 zł (art. 105a ust. 1, ust. 3 pkt 5–6)

Organ właściwy

Naczelnik urzędu skarbowego, naczelnik urzędu celno-skarbowego (KAS)

Sankcje

Dodatkowe zobowiązanie 30% VAT za zapłatę z naruszeniem MPP (art. 108a ust. 7) oraz za brak adnotacji na fakturze (art. 106e ust. 12); odpowiedzialność karnoskarbowa.

Wejście w życie

20.04.2004

Stosowanie

2004-05-01; obowiązkowy MPP od 1.11.2019

Terminy

1. 28.09.2026Ogłoszenie tekstu jednolitego (Dz.U. 2026 poz. 1263)
2. 01.01.2027Art. 108a w brzmieniu ustawy z 16.06.2023 stosuje się do płatności od tej daty (art. 17 tej ustawy)

Akty powiązane

UEDyrektywa VAT – odwrotne obciążenie złomu i metali (art. 199, 199a)PLKrajowy System e-Faktur (KSeF)

Ustawa z dnia 16 czerwca 2023 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (KSeF) – w brzmieniu ustawy z dnia 5 sierpnia 2025 r.

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecyklingHandel złomemPrzemieszczanie odpadówProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• Wystawianie faktur ustrukturyzowanych przy użyciu KSeF od 1.02.2026 (art. 106ga ust. 1 ustawy o VAT)
• Sprzedaż w 2024 r. ≤ 200 mln zł brutto – faktury poza KSeF dopuszczalne do 31.03.2026 (art. 145l ustawy z 16.06.2023)
• Sprzedaż fakturowana ≤ 10 000 zł brutto miesięcznie – faktury poza KSeF do 31.12.2026 (art. 145m ust. 1 ustawy z 16.06.2023)
• Faktury z kas rejestrujących i paragony uznane za faktury – dopuszczalne do 31.12.2026 (art. 145n ust. 1 ustawy z 16.06.2023)

Organ właściwy

Szef KAS (KSeF), naczelnicy urzędów skarbowych

Sankcje

Kary pieniężne za naruszenia obowiązków KSeF – art. 106ni ustawy o VAT, stosowane od 1.01.2027 (art. 23 pkt 4 ustawy z 16.06.2023).

Wejście w życie

01.02.2026

Stosowanie

1.02.2026 (sprzedaż w 2024 > 200 mln zł); 1.04.2026 (pozostali); 1.01.2027 (sprzedaż ≤ 10 000 zł/mies.)

Terminy

1. 01.02.2026Obowiązek KSeF – podatnicy ze sprzedażą w 2024 r. > 200 mln zł
2. 01.04.2026Obowiązek KSeF – pozostali podatnicy
3. 01.01.2027Obowiązek KSeF – podatnicy ze sprzedażą ≤ 10 000 zł/mies.; kary z art. 106ni

Akty powiązane

PLUstawa o VAT – podzielona płatność i solidarna odpowiedzialnośćUEVAT w epoce cyfrowej – ViDA (dyrektywa 2025/516)

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/794 z dnia 14 kwietnia 2025 r. w sprawie zmiany dyrektyw (UE) 2022/2464 i (UE) 2024/1760 w odniesieniu do dat, od których państwa członkowskie mają stosować niektóre wymogi dotyczące sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju i niektóre wymogi w zakresie należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecyklingProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• CSRD: sprawozdawczość dużych jednostek (druga fala) za lata obrotowe od 1.01.2027 (art. 1 lit. a ppkt (i))
• CSRD: sprawozdawczość notowanych MŚP (trzecia fala) za lata obrotowe od 1.01.2028 (art. 1 lit. a ppkt (ii))
• CSDDD: transpozycja przesunięta na 26.07.2027, a stosowanie pierwszej grupy na 26.07.2028 (art. 2) – zastąpione dyr. 2026/470 (26.07.2028 / 26.07.2029)

Organ właściwy

W PL – sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju: ustawa o rachunkowości (Minister Finansów); CSDDD – organ niewyznaczony

Sankcje

Brak przepisów sankcyjnych w dyrektywie (akt zmieniający terminy).

Wejście w życie

17.04.2025

Stosowanie

transpozycja do 2025-12-31 (art. 3); terminy CSDDD z art. 2 zastąpione następnie dyrektywą 2026/470

Terminy

1. 17.04.2025wejście w życie
2. 31.12.2025termin transpozycji (art. 3 ust. 1)
3. 01.01.2027początek lat obrotowych objętych CSRD dla drugiej fali (po przesunięciu)

Akty powiązane

UENależyta staranność w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSDDD)

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2464 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) nr 537/2014, dyrektywy 2004/109/WE, dyrektywy 2006/43/WE oraz dyrektywy 2013/34/UE w odniesieniu do sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecyklingProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• I grupa (dotychczasowe NFRD) – sprawozdawczość za lata obrotowe 2024–2026 (art. 5 ust. 2 akapit pierwszy lit. a)
• Od lat obrotowych 2027 – jednostki i grupy > 1000 pracowników oraz > 450 mln EUR przychodów netto (art. 5 ust. 2 akapit pierwszy lit. b)
• Opcja zwolnienia jednostek I grupy poniżej nowych progów za lata 2025–2026 (art. 5 ust. 2 akapit piąty)
• Stop-the-clock: odroczenie o 2 lata obowiązków II i III grupy (dyr. 2025/794, art. 1)

Organ właściwy

W PL – sąd rejestrowy (KRS), KNF dla emitentów, PANA dla nadzoru nad atestacją

Sankcje

Określa prawo krajowe (w PL art. 77 i 79 ustawy o rachunkowości).

Wejście w życie

05.01.2023

Stosowanie

lata obrotowe 2024–2026 – I grupa; od 1.01.2027 – jednostki > 1000 pracowników i > 450 mln EUR przychodów netto

Terminy

1. 17.04.2025Wejście w życie dyr. 2025/794 (stop-the-clock)
2. 01.01.2027Początek lat obrotowych z nowym zakresem podmiotowym
3. 19.03.2027Termin transpozycji art. 1–3 dyr. 2026/470

Akty powiązane

UEOmnibus I – zmiana zakresu CSRD i CSDDD (dyrektywa 2026/470)UEEuropejskie standardy sprawozdawczości (ESRS)UETaksonomia UE (rozp. 2020/852) i uproszczenie 2026/73PLUstawa o rachunkowości – sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 z dnia 18 czerwca 2020 r. w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje, zmieniające rozporządzenie (UE) 2019/2088

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecyklingProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• Ujawnienie, w jaki sposób i w jakim zakresie działalność wiąże się z działalnością zrównoważoną środowiskowo (art. 8 ust. 1)
• Ujawnienie udziału obrotu oraz nakładów CapEx i OpEx zgodnych z taksonomią (art. 8 ust. 2)
• Możliwość pominięcia oceny działalności < 10% mianownika KPI obrotu, CapEx lub OpEx (art. 2 ust. 1a–1c rozp. del. 2021/2178 – zm. rozp. 2026/73)

Organ właściwy

W PL – w ramach sprawozdawczości wg ustawy o rachunkowości (KRS, KNF dla emitentów)

Sankcje

Określa prawo krajowe (w PL art. 77 ustawy o rachunkowości).

Wejście w życie

12.07.2020

Stosowanie

2022-01-01; rozp. del. 2026/73 – od 1.01.2026 (za rok 2025 dopuszczalne dotychczasowe brzmienie)

Terminy

1. 01.01.2026Stosowanie rozp. del. 2026/73 (uproszczone ujawnienia i DNSH)
2. 28.01.2026Wejście w życie rozp. del. 2026/73

Akty powiązane

UESprawozdawczość zrównoważonego rozwoju – CSRDUEEuropejskie standardy sprawozdawczości (ESRS)PLUstawa o rachunkowości – sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2023/2772 z dnia 31 lipca 2023 r. uzupełniające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE w odniesieniu do standardów sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecyklingProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• Sprawozdawczość wg standardów z zał. I do rozp. 2023/2772 (art. 1)
• Za lata obrotowe 2026 – wybór: dotychczasowe ESRS (wg rozp. 2025/1416) albo ESRS uproszczone (art. 2 ust. 1 rozp. del. 2026/1563)
• Od lat obrotowych 2027 – obowiązkowo ESRS uproszczone (art. 1 i 3 rozp. del. 2026/1563)
• Limit informacji z łańcucha wartości – wyłącznie punkty danych z zał. II rozp. del. 2026/1560 (art. 3)

Organ właściwy

W PL – biegli rewidenci (atestacja), PANA, KNF dla emitentów

Sankcje

Określa prawo krajowe.

Wejście w życie

25.12.2023

Stosowanie

2024-01-01; uproszczone ESRS (rozp. del. 2026/1563) – lata obrotowe od 1.01.2027

Terminy

1. 13.11.2025Wejście w życie rozp. del. 2025/1416
2. 24.09.2026Wejście w życie rozp. del. 2026/1560 (standard dobrowolny)
3. 10.11.2026Wejście w życie rozp. del. 2026/1563 (uproszczone ESRS)
4. 01.01.2027Stosowanie uproszczonych ESRS i limitu łańcucha wartości

Akty powiązane

UESprawozdawczość zrównoważonego rozwoju – CSRDUEOmnibus I – zmiana zakresu CSRD i CSDDD (dyrektywa 2026/470)PLUstawa o rachunkowości – sprawozdawczość zrównoważonego rozwojuUETaksonomia UE (rozp. 2020/852) i uproszczenie 2026/73

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/470 z dnia 24 lutego 2026 r. w sprawie zmiany dyrektyw 2006/43/WE, 2013/34/UE, (UE) 2022/2464 i (UE) 2024/1760 w odniesieniu do niektórych wymogów dotyczących sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju i niektórych wymogów w zakresie należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecyklingProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• Obowiązek sprawozdawczy tylko przy przychodach netto > 450 mln EUR i średnim zatrudnieniu > 1000 (art. 3 pkt 1 lit. a ppkt ii)
• Jednostki z państw trzecich: próg obrotu w UE ze 150 do 450 mln EUR; jednostka zależna lub oddział – 200 mln EUR (art. 2 pkt 13 – art. 40a ust. 1 dyr. 2013/34/UE)
• Limit żądań informacji od dostawców ≤ 1000 pracowników – standard dobrowolny z art. 29ca dyr. 2013/34/UE (art. 2; rozp. del. 2026/1560)
• Transpozycja przepisów dot. sprawozdawczości do 19.03.2027 (art. 5 ust. 1)

Organ właściwy

Państwa członkowskie (w PL – Minister Finansów i Gospodarki)

Sankcje

Określa prawo krajowe.

Wejście w życie

18.03.2026

Stosowanie

lata obrotowe od 1.01.2027; transpozycja art. 1–3 do 19.03.2027, art. 4 (CSDDD) do 26.07.2028

Terminy

1. 18.03.2026Wejście w życie
2. 19.03.2027Termin transpozycji art. 1–3
3. 26.07.2028Termin transpozycji art. 4 (CSDDD)
4. 30.04.2029Sprawozdanie Komisji z przeglądu (art. 6 ust. 1 dyr. 2022/2464 w nowym brzmieniu)

Akty powiązane

UESprawozdawczość zrównoważonego rozwoju – CSRDUEEuropejskie standardy sprawozdawczości (ESRS)PLUstawa o rachunkowości – sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju

Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości

Dotyczy: GórnictwoHutnictwoPrzetwórstwoRecyklingProducenci wyrobów

Kluczowe obowiązki

• Sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju w wyodrębnionej części sprawozdania z działalności – jednostki duże i emitenci MŚP (art. 63r ust. 1)
• Sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju grupy kapitałowej – jednostka dominująca dużej grupy (art. 63x ust. 1)
• Sporządzenie sprawozdania z działalności w jednolitym europejskim formacie elektronicznym (art. 63zc)
• Za lata 2025–2026 możliwość niewykonywania obowiązków przy ≤ 1000 etatów lub ≤ 1,9 mld zł przychodów – decyzja kierownika jednostki (art. 84a)
• II grupa – lata obrotowe po 31.12.2026; III grupa – po 31.12.2027 (art. 14 ust. 5 pkt 2–3 ustawy z 6.12.2024 w brzmieniu z 9.07.2025)

Organ właściwy

Sąd rejestrowy (KRS), KNF (emitenci), PANA (nadzór nad atestacją)

Sankcje

Grzywna lub pozbawienie wolności do lat 2 za niesporządzenie sprawozdania z działalności lub nierzetelne dane (art. 77 pkt 2); grzywna za niepoddanie atestacji (art. 79 pkt 1a).

Wejście w życie

01.01.1995

Stosowanie

rozdz. 6c od 1.01.2025; I grupa – lata obrotowe od 2024; pozostałe duże jednostki – lata obrotowe od 2027

Terminy

1. 12.08.2025Wejście w życie ustawy z 9.07.2025 (Dz.U. 2025 poz. 1020) – stop-the-clock
2. 14.03.2026Wejście w życie ustawy z 27.02.2026 (Dz.U. 2026 poz. 333) – art. 84a
3. 20.10.2026Przyjęcie przez Radę Ministrów projektu UC155 (wdrożenie dyr. 2026/470)
4. 01.01.2027Początek lat obrotowych II grupy (w obecnym brzmieniu)

Akty powiązane

UESprawozdawczość zrównoważonego rozwoju – CSRDUEOmnibus I – zmiana zakresu CSRD i CSDDD (dyrektywa 2026/470)UEEuropejskie standardy sprawozdawczości (ESRS)UETaksonomia UE (rozp. 2020/852) i uproszczenie 2026/73