Analiza · listopad 2026
Cynk w gospodarce UE-27wartość, gospodarka o obiegu zamkniętym i bezpieczeństwo dostaw
Dziesięć hut UE‑27 wytapia ok. 1 800 tys. t cynku rafinowanego, a z pyłów stalowniczych, pozostałości i złomu powstaje ok. 965 tys. t cynku wtórnego, czyli 43,8% cynku po raz pierwszy użytego. UE importuje koncentraty i eksportuje netto cynk nieobrobiony, a łańcuch wartości daje z dostawcami w UE 8,0 mld EUR wartości dodanej i ok. 100 tys. miejsc pracy.
W skrócie
8,0mld EUR
wartości dodanej brutto – łańcuch cynku z dostawcami w UE
100 463pracujących
w łańcuchu cynku i u jego dostawców w UE
965tys. t
cynku wtórnego – 185 tys. t z tlenku przewałowego, 230 tys. t z rafinerii wtórnych i 550 tys. t przetopionych bezpośrednio
43,8%
cynku po raz pierwszy użytego w UE pochodzi z materiałów wtórnych
49,5mln t
cynku w użytkowaniu – w 69% w stali ocynkowanej (110 kg na osobę)
766tys. t CO₂e
potencjalnie unikniętych emisji netto – 1 110 tys. t z przetopu i rafinacji wtórnej minus 344 tys. t drogi przewałowej
Wartości centralne dla 2024 r. Linia pod liczbą pokazuje 90-procentowe pasmo niepewności (P5–P95) na tle skali od zera. Wkład brutto, nie efekty netto; podatki to przypisanie, a nie saldo fiskalne. Tonaże to zawartość cynku, chyba że podano masę brutto.
Siedem ustaleń
8,0 mld EUR z łańcuchem dostaw
Rozszerzony łańcuch wartości cynku wytworzył w 2024 r. ok. 4,5 mld EUR wartości dodanej brutto i zatrudniał ok. 57 400 osób; z łańcuchem dostaw w UE – 8,0 mld EUR i ok. 100 500 miejsc pracy. Cynkowanie i odlewnictwo ciśnieniowe (Z5) dają 52% bezpośredniej wartości dodanej, hutnictwo cynku (Z3) – 14%.
Recykling: 620 mln EUR bezpośrednio
Zbiórka i handel złomem i pozostałościami cynku (Z1) oraz piece przewałowe i rafinerie wtórne (Z2) wytworzyły 620 mln EUR wartości dodanej i ok. 6 300 miejsc pracy, z łańcuchem dostaw – 1 170 mln EUR. Wartość dodana cynku przetapianego bezpośrednio w walcowniach mosiądzu, walcowniach cynku i u producentów stopów mieści się w działalności użytkowników metalu.
2,7 mld EUR dla finansów publicznych
Z działalnością łańcucha wiąże się ok. 2,7 mld EUR podatków i składek bez VAT, w tym 1,96 mld EUR od pracy. Wartość dodana hut (610 mln EUR) obejmuje 230 mln EUR kompensaty kosztów pośrednich emisji; bez kompensaty marża hut zeruje się przy cenie energii elektrycznej ok. 122 EUR/MWh, z kompensatą – przy ok. 154 EUR/MWh.
49,5 mln t cynku w użytkowaniu
Model dynamiczny szacuje zasób cynku na ok. 110 kg na osobę, w 69% w stali ocynkowanej. Wyroby wycofane z użytkowania uwolniły w 2024 r. ok. 1 780 tys. t cynku, w tym 267 tys. t w zastosowaniach rozpraszających; w UE odzyskano ok. 580 tys. t (38%).
0,77 mln t CO₂e netto
Przy substytucji 1:1 cynku pierwotnego o średnim śladzie europejskim (2,0 t CO₂e/t) przetop i rafinacja wtórna pozwoliły potencjalnie uniknąć 1,11 mln t CO₂e, a droga przewałowa (3,86 t/t) dodała 0,34 mln t. Znak wyniku zależy od śladu odniesienia: od −0,14 mln t wobec cynku Nyrstar wyłącznie z wsadu pierwotnego do 2,2 mln t wobec średniej światowej.
Import koncentratów, eksport metalu
Kopalnie w UE odpowiadają 24%, hutnictwo pierwotne 73%, a huty i rafinerie wtórne razem 92% cynku po raz pierwszy użytego. Koncentraty pochodzą głównie z Peru (22%), Boliwii i Meksyku. UE wyeksportowała 554 tys. t cynku nieobrobionego, a zaimportowała 224 tys. t; 54% eksportu złomu cynku trafiło do Indii.
Więcej obiegu wymaga więcej złomu
W scenariuszu wysokiego obiegu (2035) cynk wtórny rośnie do 1 168 tys. t, a bezpośrednia wartość dodana do 4,8 mld EUR; dodatkowy wsad wtórny przewyższa przyrost krajowego złomu o ok. 196 tys. t cynku, a eksport netto cynku nieobrobionego rośnie do 475 tys. t.
Od rudy do cynkowni – sześć ogniw
UE‑27 traktowana jest jako jedna gospodarka: dostawy między państwami członkowskimi są krajowe, a handlem zagranicznym jest tylko wymiana z państwami spoza UE. Model ZN‑EU obejmuje sześć segmentów – od kopalń rud polimetalicznych po cynkowanie i odlewnictwo ciśnieniowe.
Wydobycie rud cynku
Kopalnie rud polimetalicznych, głównie w SE, PT, ES, FI i IE
- mln EUR WDB
- 560
- pracujących
- 3 709
Zbiórka i handel złomem
Udział cynku w handlu odpadami i złomem oraz w odzysku surowców
- mln EUR WDB
- 370
- pracujących
- 4 530
Cynk wtórny
Siedem instalacji przewałowych (Waelz) i rafinerie wtórne
- mln EUR WDB
- 249
- pracujących
- 1 816
Hutnictwo cynku
Dziesięć hut, w tym piec Imperial Smelting
- mln EUR WDB
- 610
- pracujących
- 4 995
Blachy, pył i stopy cynku
Blachy tytanowo-cynkowe, pył do farb antykorozyjnych, stopy
- mln EUR WDB
- 363
- pracujących
- 3 027
Cynkowanie i odlewnictwo ciśnieniowe
Cynkowanie ogniowe i elektrolityczne, odlewy ze stopów cynku
- mln EUR WDB
- 2 315
- pracujących
- 39 300
Pierwsze użycie cynku
stal ocynkowana · mosiądz · odlewy · blachy · chemikalia
2 203 tys. tcynku po raz pierwszy użytego w UE, 2024
Gospodarka
Wartość dodana, miejsca pracy i podatki
Środowisko
Uniknięte emisje, droga przewałowa i odpady poflotacyjne
Strategia
Import koncentratów, eksport metalu i złomu, pokrycie pierwszego użycia
8,0 mld EUR wartości dodanej i 100 tys. miejsc pracy
Dostawcy w UE dodają 3 520 mln EUR wartości dodanej i ok. 43 100 miejsc pracy, a wydatki gospodarstw domowych – 2 080 mln EUR i ok. 27 300 miejsc pracy. Mnożnik wartości dodanej wynosi 1,79 (typ I) i 2,26 (typ II).
- Bezpośrednio
- Łańcuch dostaw w UE
- Wydatki zatrudnionych
Wartość dodana brutto, mln EUR
Pracujący
Wkład brutto przy stałych współczynnikach przepływów międzygałęziowych, a nie miejsca pracy netto. Ponad połowa bezpośredniej wartości dodanej pochodzi z cynkowania i odlewnictwa ciśnieniowego, których udziały cynku wyznaczają klucze podziału.
Podatki 2,7 mld EUR; kompensata to 38% wartości dodanej hut
Z działalnością łańcucha wiąże się ok. 2 690 mln EUR podatków i składek bez VAT: 1 260 mln EUR w segmentach, 910 mln EUR u dostawców i 520 mln EUR z wydatków gospodarstw domowych. Produkcja ołowiu, cynku i cyny (NACE 24.43) jest uprawniona do kompensaty kosztów pośrednich emisji; kwoty według firm publikują tylko niektóre państwa.
Podatki i składki według kategorii, mln EUR, 2024
Wartość dodana na pracującego, tys. EUR, 2024
ŹródłoPodatki bez VAT; szacunki modelowe – przypisanie, a nie saldo fiskalne. Bezpłatnego przydziału uprawnień do emisji (ok. 106 mln EUR) nie odjęto; kompensata kosztów pośrednich emisji (230 mln EUR) jest częścią wartości dodanej hut.
965 tys. t cynku wtórnego – trzy drogi
Piece przewałowe odzyskują cynk z pyłów stalowni elektrycznych w postaci tlenku, który huty ługują i poddają elektrolizie. Rafinerie wtórne destylują i przetapiają zgary, popioły i złom, a walcownie mosiądzu, walcownie cynku i producenci stopów przetapiają złom bezpośrednio. Żadnej z tych dróg statystyka nie wykazuje osobno.
tys. t, 2024
Krajowa podaż cynku w złomie i pozostałościach – dwie metody, tys. t
- Złom poużytkowy (model dynamiczny) · 579
- Złom technologiczny i pozostałości · 308
- Szacunek rezydualny (wsad i handel spoza UE) · 1 099
ŹródłoSzacunek rezydualny: cynk we wsadzie wtórnym (1 036 tys. t) plus eksport netto cynku w złomie, cynku twardym, popiołach i złomie mosiądzu (63 tys. t). Przewyższa szacunek oddolny o 212 tys. t (pasmo 90%: 127–345 tys. t); reszty nie przypisano żadnej pozycji.
49,5 mln t cynku – głównie w stali ocynkowanej
Dynamiczny model cynku w użytkowaniu (1960–2035) łączy przemysł z zasobem, z którego wypływa złom poużytkowy. Odzysk ze stali ocynkowanej ogranicza pył stalowniczy: cynk wraca tylko ze złomu przetapianego w piecach elektrycznych. Zasób rośnie do 50,9 mln t w 2035 r., a odzysk – do ok. 600 tys. t.
Zasób cynku w użytkowaniu w UE‑27, mln t
Zasób w użytkowaniu według grup wyrobów, mln t, 2024
Cynk wtórny: 1,21 t CO₂e wobec 2,0 t dla pierwotnego z Europy
Cynk pierwotny wytwarzany w Europie ma ślad 2,0 t CO₂e na tonę, wobec 3,5 t średnio na świecie. Przetop złomu i rafinacja wtórna mają ślad niższy, a droga przewałowa – przerób pyłu stalowniczego w piecach obrotowych z koksem, ługowanie i elektroliza – wyższy. Średnio cynk wtórny ma 1,21 t CO₂e na tonę.
Ślad węglowy tony cynku, t CO₂e (od kołyski do bramy)
Potencjalnie uniknięte emisje netto, 2024
766 tys. t CO₂e
Potencjalnie uniknięte emisje netto w wariantach, tys. t CO₂e
Czego pozwala uniknąć cynk wtórny wytworzony w UE
- Ok. 7,7 mln t odpadów poflotacyjnych i 16,9 tys. t SO₂-eq zakwaszenia rocznie.
- 880 tys. t CO₂e dzięki przetopowi bezpośredniemu i 230 tys. t dzięki rafinacji wtórnej; droga przewałowa dodaje 344 tys. t.
- Droga przewałowa przerabia ok. 840 tys. t pyłu stalowniczego – odpadu niebezpiecznego (kod 10 02 07*) – i odzyskuje z niego cynk.
Zweryfikowane emisje dziesięciu hut cynku w EU ETS wyniosły w 2024 r. 1 040 tys. t CO₂e, a siedmiu samodzielnych instalacji przewałowych – 409 tys. t. Wynik zależy bardziej od wariantu odniesienia (od −199 do 2 349 tys. t) niż od wartości przesiewowych.
Importer koncentratów, eksporter cynku nieobrobionego
UE importuje spoza UE rudy i koncentraty cynku – głównie z Peru, Boliwii i Meksyku – i eksportuje cynk nieobrobiony, głównie do Turcji, Singapuru i Egiptu. Import cynku nieobrobionego pochodzi w 45% z Norwegii, a eksport odpadów i złomu cynku trafia głównie do Indii i Tajlandii.
Saldo handlu cynkiem z państwami spoza UE według stopnia przetworzenia, mln EUR
- Złom, cynk twardy i popioły
- Pył i wyroby z cynku
- Cynk nieobrobiony
- Rudy i koncentraty
Najwięksi partnerzy spoza UE, 2024 · 1 920 tys. t
- PE420,5
- BO312,5
- MX297,2
- US247,1
- TR143,9
- AU111,8
- CA67,1
- MK53,0
Najwięksi partnerzy spoza UE, 2024 · 54 tys. t
- IN29,5
- TH15,9
- MY4,5
- UK1,2
- HK0,7
- UA0,6
- TW0,4
- TR0,3
Gdzie działa przemysł cynku w UE‑27
Kopalnie rud polimetalicznych działają w Szwecji, Portugalii, Hiszpanii, Irlandii i Grecji, a także w Finlandii i Bułgarii. Dziesięć hut cynku pracuje w dziewięciu państwach, a siedem samodzielnych instalacji przewałowych – w Niemczech, Hiszpanii, Francji, Szwecji i we Włoszech.
- Kopalnie rud cynku
- Huty cynku
- Samodzielne instalacje przewałowe
Lista instalacji
- Boliden GarpenbergGarpenberg (SE) · Kopalnie rud cynkukopalnia rud cynku, ołowiu i srebra
- BolidenBoliden (SE) · Kopalnie rud cynkukopalnie rud polimetalicznych w rejonie Boliden
- ZinkgruvanZinkgruvan (SE) · Kopalnie rud cynkukopalnia rud cynku i ołowiu, od kwietnia 2025 r. w grupie Boliden
- Neves-CorvoCastro Verde (PT) · Kopalnie rud cynkukopalnia rud miedzi i cynku, od kwietnia 2025 r. w grupie Boliden
- Almina, AljustrelAljustrel (PT) · Kopalnie rud cynkukopalnia rud polimetalicznych; bez produkcji cynku w 2024 r., odzysk cynku wznowiony w IV kwartale 2025 r.
- MATSA (Sandfire)Almonaster la Real (ES) · Kopalnie rud cynkukopalnie rud polimetalicznych
- Boliden TaraNavan (IE) · Kopalnie rud cynkukopalnia rud cynku i ołowiu; konserwacja od lipca 2023 r. do sierpnia 2024 r.
- OlympiasOlympiada (EL) · Kopalnie rud cynkukopalnia rud polimetalicznych
- Asturiana de Zinc (Glencore)San Juan de Nieva (ES) · Huty cynkuhuta cynku, 515 tys. t w 2024 r.
- Nyrstar BalenBalen (BE) · Huty cynkuhuta cynku
- Boliden KokkolaKokkola (FI) · Huty cynkuhuta cynku, 302 tys. t w 2024 r.
- Nyrstar BudelBudel-Dorplein (NL) · Huty cynkuhuta cynku; przegląd strategiczny ogłoszony 24 września 2026 r.
- Nyrstar AubyAuby (FR) · Huty cynkuhuta cynku, 150 tys. t w 2024 r.
- Nordenhamer Zinkhütte (Glencore)Nordenham (DE) · Huty cynkuhuta cynku; ponowny rozruch w lutym 2024 r.
- Glencore PortovesmePortovesme (IT) · Huty cynkuhuta cynku i ołowiu; linię cynku zatrzymano 23 grudnia 2024 r.
- KCMPlovdiv (BG) · Huty cynkuhuta cynku i ołowiu
- ZGH BolesławBukowno (PL) · Huty cynkuhuta cynku elektrolitycznego z piecami przewałowymi
- Huta Cynku Miasteczko ŚląskieMiasteczko Śląskie (PL) · Huty cynkupiec Imperial Smelting, jedyny w UE; cynk i ołów
- Befesa Zinc DuisburgDuisburg (DE) · Samodzielne instalacje przewałoweinstalacja przewałowa (pył stalowniczy)
- Befesa Zinc FreibergFreiberg (DE) · Samodzielne instalacje przewałoweinstalacja przewałowa (pył stalowniczy)
- Befesa Zinc AserAsúa-Erandio (ES) · Samodzielne instalacje przewałoweinstalacja przewałowa (pył stalowniczy)
- Befesa Zinc RecytechFouquières-lès-Lens (FR) · Samodzielne instalacje przewałoweinstalacja przewałowa (pył stalowniczy)
- Befesa Circular Alloys FranceGravelines (FR) · Samodzielne instalacje przewałoweprzerób pyłu ze stali nierdzewnej
- ScanDustLandskrona (SE) · Samodzielne instalacje przewałoweprzerób pyłu ze stali nierdzewnej
- PontenossaPonte Nossa (IT) · Samodzielne instalacje przewałoweinstalacja przewałowa (pył stalowniczy)
Kamienie milowe 2024–2026
Łańcuch wartości cynku w UE kształtują polityka surowcowa, polityka wobec złomu i odpadów, system handlu uprawnieniami do emisji z kompensatą kosztów pośrednich, ceny energii oraz światowy rynek koncentratów.
Akt w sprawie surowców krytycznych
Cynku nie ma na listach surowców strategicznych i krytycznych; są na nich german i gal, odzyskiwane z obiegów cynkowych (rozporządzenie (UE) 2024/1252).
Zatrzymanie linii cynku w Portovesme
Linię cynku zatrzymano 23 grudnia 2024 r.; w styczniu 2026 r. nadal nie pracowała.
Plan działania dla stali i metali
COM(2025) 125 obejmuje aluminium, miedź i nikiel; cynku nie wymienia.
Opłata przerobowa 80 USD
Wzorcowa opłata za koncentrat cynku najniższa od ponad 50 lat (2023: 274 USD, 2024: 165 USD za tonę suchą).
Ramy pomocy państwa CISAF
Przejściowa ulga w cenach energii elektrycznej dla odbiorców energochłonnych do 2030 r.; zasady nie wymieniają cynku.
Nadzór celny nad złomem
Monitorowanie importu i eksportu złomu żelaza, aluminium i miedzi; odpady i złom cynku (CN 7902) nie są objęte.
Kompensata kosztów pośrednich za 2024 r.
Asturiana de Zinc 66 mln EUR; łącznie dla pięciu hut cynku 170 mln EUR.
CBAM – okres docelowy
Cynk (dział 79) nie jest objęty mechanizmem; objęte są wyroby ze stali, w tym blacha ocynkowana (CN 7210).
Opłata przerobowa 85 USD
Wzorcowa opłata za koncentrat cynku na 2026 r.
Przemieszczanie odpadów
Stosowanie rozporządzenia (UE) 2024/1157; pyły ze stalowni elektrycznych wymagają uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody.
Wskaźniki EU ETS na lata 2026–2030
Brak wskaźnika produktowego dla cynku; przydział według podejść zastępczych (rozporządzenie wykonawcze (UE) 2026/1412).
Przegląd strategiczny huty Budel
Nyrstar powołuje się na koszty energii, niskie opłaty przerobowe i koszty sieciowe.
Więcej obiegu wymaga więcej złomu
Trzy rachunki „co, jeśli” w cenach 2024 r., z wydajnością pracy rosnącą o 1,0% rocznie. Odzysk złomu poużytkowego wynika z modelu dynamicznego, a handel netto cynkiem nieobrobionym domyka bilans.
Wartość dodana z łańcuchem dostaw · mln EUR
Pracujący z łańcuchem dostaw · osób
Cynk wtórny · tys. t
Metoda w skrócie
ZN‑EU stosuje zintegrowany model IGMNiR, opracowany dla metali nieżelaznych w Polsce oraz dla miedzi i aluminium w UE‑27, do cynku w UE‑27 traktowanej jako jedna gospodarka. Raport krajowy o cynku w Polsce i ZN‑EU to alternatywne perspektywy, które się nie sumują.
Zakres i alokacja
Sześć segmentów Z0–Z5 ze statystyki strukturalnej UE‑27 (SBS) z udziałami cynku; cynkowa część NACE 24.43 podzielona kluczami zatrudnienia na producentów wtórnych, huty oraz producentów blach, pyłu i stopów.
Bilans masy cynku
Produkcja hut, trzy drogi cynku wtórnego i pierwsze użycie; krajowa podaż złomu rezydualnie i oddolnie.
Cynk w użytkowaniu
Model zasobów sterowany napływem 1960–2035, pięć grup wyrobów; odzysk ze stali ocynkowanej ograniczony przez pył stalowniczy.
Gospodarka i podatki
Model input–output Leontiefa, typ I i II, na bloku UE‑27 tablicy FIGARO 2024; huty i producenci wtórni wycenieni fizycznie z rachunku kosztów.
Środowisko
Przesiewowe ślady trzech dróg cynku wtórnego wobec cynku pierwotnego; odpady poflotacyjne i zakwaszenie; emisje w EU ETS.
Strategia i niepewność
Wskaźniki pokrycia, HHI, testy warunków skrajnych; Monte Carlo 10 000 losowań z kopułą Gaussa, warianty strukturalne i scenariusze.
Ograniczenia
- Wyniki to wkład brutto przy stałych współczynnikach, a nie efekty netto polityki; podatki to przypisanie, a nie saldo fiskalne.
- Udziały cynku w górnictwie, handlu złomem, nakładaniu powłok i odlewnictwie oraz klucze zatrudnienia w NACE 24.43 to założenia niesprawdzone ze sprawozdaniami spółek; od nich zależy 52-procentowy udział Z5.
- Wolumenów trzech dróg cynku wtórnego się nie publikuje; rezydualny i oddolny szacunek krajowej podaży złomu różnią się o 212 tys. t.
- Wartości środowiskowe są przesiewowe, a nie oceny cyklu życia według ISO 14044; znak wyniku zależy od śladu wypieranego cynku pierwotnego.
Raport przygotowano z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji do przetwarzania danych, modelowania i redakcji.
Pobierz i cytuj
Pełny raport zawiera kontekst regulacyjny, bilans cynku, model dynamiczny, wszystkie parametry z zakresami i źródłami, testy kontrolne, wykaz instalacji w EU ETS i bibliografię.
IGMNiR (2026), Cynk w gospodarce UE-27: wartość, gospodarka o obiegu zamkniętym i bezpieczeństwo dostaw. Zintegrowana ocena przemysłu cynku w Unii Europejskiej (model ZN-EU), Izba Gospodarcza Metali Nieżelaznych i Recyklingu, listopad 2026.
Identyfikator przebiegu modelu: ZNEU-1.0-fc03a4ecad