Analiza · listopad 2026
Cynk w gospodarce Polskiwartość, gospodarka o obiegu zamkniętym i bezpieczeństwo dostaw
Polska od 2020 r. nie ma kopalni cynku, a mimo to pozostaje jednym z większych producentów cynku w UE – ok. 70% cynku z polskich hut pochodzi z materiałów wtórnych. Łańcuch wartości cynku z ocynkowniami i dostawcami daje 404 mln EUR wartości dodanej i 10,4 tys. miejsc pracy.
W skrócie
404mln EUR
wartości dodanej brutto – łańcuch cynku z ocynkowniami i krajowymi dostawcami
10 353pracujących
w łańcuchu cynku i u jego polskich dostawców
136mln EUR
podatków i składek rocznie (584 mln zł, bez VAT); huty ujęły 30 mln EUR rekompensat i pomocy związanych z kosztami energii
70%
cynku z polskich hut pochodzi z materiałów wtórnych – tlenków z pyłów stalowniczych, pozostałości i złomu
131tys. t
niebezpiecznych pyłów stalowniczych przerobionych w piecach przewałowych w Bukownie
108mln EUR
nadwyżki w handlu cynkiem nieobrobionym w 2024 r. – Polska jest eksporterem netto cynku
Wartości centralne dla 2024 r. Linia pod liczbą pokazuje 90-procentowe pasmo niepewności (P5–P95) na tle skali od zera. Wkład brutto, nie efekty netto; podatki to przypisanie, a nie saldo fiskalne.
Siedem wniosków
404 mln EUR wartości dodanej
Pięć segmentów łańcucha wytwarza bezpośrednio 219 mln EUR wartości dodanej brutto, z krajowymi dostawcami – 404 mln EUR, a z wydatkami zatrudnionych – 486 mln EUR. Ponad połowa przypada na cynkowanie stali; obie huty wytwarzają 65 mln EUR, z czego 51 mln EUR przypisano cynkowi wtórnemu.
10,4 tys. miejsc pracy, huty przy niskich marżach
Bezpośrednio w łańcuchu pracuje ok. 6 750 osób, a z dostawcami – ok. 10 350. Bez rekompensat kosztów emisji pośrednich i pomocy z tytułu cen energii (129,8 mln zł) łączna EBITDA obu hut wyniosłaby 7,4 mln zł zamiast 137,2 mln zł.
Huty cynku wśród najsilniej opartych na recyklingu w Europie
Z materiałów wtórnych odzyskano w 2024 r. ok. 110 tys. t cynku – ok. 70% produkcji i 94% krajowego zużycia pozornego. Huta w Miasteczku Śląskim od końca 2023 r. stosuje wyłącznie wsad wtórny.
Węzeł europejskiego obiegu pozostałości
Materiały cynkonośne powstające w Polsce pokrywają tylko ok. 27% wsadu wtórnego. Ok. 86 tys. t cynku pochodzi spoza kraju, głównie jako koncentraty tlenkowe z państw UE.
Wyższy ślad węglowy, wartość w odpadach niebezpiecznych
Przesiewowo cynk wtórny z polskich hut ma ślad ok. 6,7 t CO₂e na tonę wobec 3,5 t dla średniego światowego cynku pierwotnego – recykling nie obniża tu emisji. Jego wartość środowiskowa to przerób ok. 131 tys. t niebezpiecznych pyłów stalowniczych i potencjalnie uniknięte 1,3 mln t odpadów flotacyjnych rocznie.
Eksporter netto cynku bez własnej kopalni
Produkcja cynku odpowiada 134% zużycia pozornego, a nadwyżka w handlu cynkiem nieobrobionym wynosi 108 mln EUR. Wsad pierwotny to importowany koncentrat; 3,9 mln t cynku w krajowych złożach pozostaje niezagospodarowane.
Koszty energii decydują o przyszłości
W scenariuszu centrum przerobu pozostałości (2035) wartość dodana z dostawcami rośnie o ok. 62 mln EUR. Wysokie koszty energii (2030) obniżyłyby ją o ok. 49 mln EUR, a produkcję cynku – do 132 tys. t.
Od pyłu stalowniczego do stali ocynkowanej – pięć ogniw
Model ZN-PL obejmuje zbiórkę i handel pozostałościami cynkonośnymi, cynk wtórny i pierwotny z dwóch hut, półwyroby, tlenek i odlewy oraz cynkowanie stali – największego odbiorcę cynku.
Zbiórka i handel
Złom i pozostałości cynkonośne
- mln EUR WDB
- 11
- pracujących
- 181
Cynk wtórny
Piece przewałowe, Imperial Smelting, elektroliza tlenków
- mln EUR WDB
- 51
- pracujących
- 1 279
Cynk pierwotny
Elektroliza cynku z koncentratu (ZGH Bolesław)
- mln EUR WDB
- 15
- pracujących
- 676
Półwyroby, tlenek, odlewy
Blachy cynkowo-tytanowe, pył cynkowy, tlenek cynku
- mln EUR WDB
- 20
- pracujących
- 785
Cynkowanie stali
Ocynkownie ogniowe i elektrolityczne
- mln EUR WDB
- 122
- pracujących
- 3 804
Cynk i stopy cynku
ocynkownie · odlewnie · eksport
+108 mln EURnadwyżka w handlu cynkiem nieobrobionym, 2024
Gospodarka
Wartość dodana, miejsca pracy, podatki i wsparcie
Środowisko
Odpady niebezpieczne, emisje, odpady flotacyjne
Strategia
Pokrycie zużycia, handel, zależność od wsadu
404 mln EUR wartości dodanej i 10,4 tys. miejsc pracy
Zakupy u polskich dostawców – energii, koksu, materiałów, usług i transportu – dodają 186 mln EUR wartości dodanej i ok. 3 650 miejsc pracy, a wydatki zatrudnionych – 82 mln EUR i ok. 1 800 miejsc pracy.
- Bezpośrednio
- Łańcuch dostaw
- Wydatki zatrudnionych
Wartość dodana brutto, mln EUR
Pracujący
Wkład brutto przy stałych współczynnikach przepływów międzygałęziowych, a nie miejsca pracy netto. Wyniki zależą od zakresu: bez cynkowania (Z1–Z4) bezpośrednia wartość dodana wynosi 97 mln EUR.
Podatki 136 mln EUR, wsparcie 30 mln EUR
Podatki i składki związane z łańcuchem, jego dostawcami i wydatkami gospodarstw domowych szacuje się na 136 mln EUR rocznie. Huty ujęły 129,8 mln zł rekompensat kosztów emisji pośrednich i pomocy z tytułu cen energii – bez nich ich wynik byłby bliski zeru.
Podatki i składki według rodzaju, mln EUR, 2024
Wynik obu hut a wsparcie, mln zł, 2024
ŹródłoPodatki bez VAT; 8 mln EUR ujęły huty, resztę oszacowano modelowo – to przypisanie, a nie saldo fiskalne netto. Rekompensaty to dotacja do produkcji (ESA 2010 D.39), poza wartością dodaną.
Cynk z pozostałości – w większości spoza Polski
Huty przerobiły w 2024 r. ok. 118 tys. t cynku we wsadzie wtórnym. Tylko ok. 32 tys. t pochodziło z materiałów powstających w Polsce; resztę stanowiły głównie importowane koncentraty tlenkowe.
tys. t Zn, 2024
× cynk wtórny / wsad wtórny ≈ 0,93
Wyższy ślad węglowy, zagospodarowanie odpadów niebezpiecznych
Przesiewowe inwentarze dwóch polskich dróg wtórnych dają ok. 6,7 t CO₂e na tonę cynku – więcej niż średni światowy cynk pierwotny (3,5 t). Wartość środowiskowa recyklingu cynku leży gdzie indziej: w przerobie odpadów niebezpiecznych i potencjalnym uniknięciu wydobycia.
Ślad węglowy tony cynku, t CO₂e (od kołyski do bramy)
Pyły stalownicze przerobione w Bukownie, 2024
131 tys. t
Zmiana emisji w wariantach, tys. t CO₂e (wartość ujemna – emisje wyższe niż przy cynku pierwotnym)
Co daje recykling cynku
- Przerób ok. 131 tys. t niebezpiecznych pyłów stalowniczych rocznie – ich alternatywą byłaby stabilizacja i składowanie lub odzysk w innym miejscu.
- Potencjalnie uniknięte ok. 1,32 mln t odpadów flotacyjnych rocznie u producentów cynku pierwotnego za granicą.
- Aby bilans emisji był zerowy, ślad drogi wtórnej musiałby spaść o 47%; energia niskoemisyjna i reduktory zmniejszają lukę, ale jej nie zamykają.
Wyższy ślad wynika z procesu Waelz i niskoprocentowych pozostałości, a nie wyłącznie z polskich zakładów. Zweryfikowane emisje obu instalacji w EU ETS wyniosły w 2024 r. 574 tys. t CO₂.
Eksporter cynku, importer koncentratów i półwyrobów
Polska sprzedaje cynk nieobrobiony i stopy cynku – głównie do Niemiec, Słowacji i Czech – a kupuje rudy i koncentraty, półwyroby i tlenek cynku.
Saldo handlu cynkiem według stopnia przetworzenia, mln EUR
- Cynk nieobrobiony
- Rudy i koncentraty
- Półwyroby i proszki
- Tlenek cynku
Najwięksi partnerzy, 2025 · 73 tys. t
- DE18,2
- SK13,0
- CZ10,7
- AT9,3
- UA3,5
- FR2,4
- RS2,3
- IT2,2
Najwięksi partnerzy, 2025 · 180 tys. t
- TR27,8
- UK22,2
- DE19,7
- RS18,4
- ME17,9
- MK15,6
- BA15,1
- FI10,0
Gdzie działa przemysł cynku
Obie huty działają w Małopolsce i na Śląsku – w Bukownie i Miasteczku Śląskim. Pyły do pieców przewałowych pochodzą m.in. ze stalowni elektrycznych w Zawierciu, Ostrowcu Świętokrzyskim, Warszawie i Gliwicach, a cynk trafia do ocynkowni w całym kraju.
- Huty cynku
- Odzysk z pozostałości
- Kopalnia (zamknięta)
- Półwyroby i tlenek
- Cynkowanie
- Stalownie elektryczne – źródło pyłów
Lista zakładów
- ZGH Bolesław – huta cynkuBukowno · Huty cynkuPrażenie, ługowanie i elektroliza cynku; stopy cynku, tlenek cynku, kwas siarkowySkala: 79,1 tys. t Zn; 89,3 tys. t H₂SO₄
- Huta Cynku Miasteczko ŚląskieMiasteczko Śląskie · Huty cynkuPiec szybowy Imperial Smelting na tlenkach wtórnych; rektyfikacja cynku; ołów i kadmSkala: 74,7 tys. t Zn; 14,8 tys. t Pb
- ZGH Bolesław – piece przewałoweBukowno · Odzysk z pozostałościOdzysk tlenku cynku z pyłów stalowniczych i szlamów cynkonośnychSkala: 46,3 tys. t surowego tlenku Waelz (s.m.)
- ZM Silesia – zakład w OławieOława · Odzysk z pozostałościPrzerób twardego cynku (zgaru dolnego) i innych pozostałości z cynkowaniaSkala: Pozostałości z cynkowania
- Kopalnia Olkusz-Pomorzany (zamknięta)Olkusz · Kopalnia (zamknięta)Dawna kopalnia rud cynku i ołowiu ZGH BolesławSkala: Wydobycie zakończone 31.12.2020
- Boltech (grupa ZGH)Bukowno · Półwyroby i tlenekWyroby cynkowe, pył cynkowy, stopy odlewnicze, anodySkala: 5,8 tys. t wyrobów cynkowych; 3,1 tys. t pyłu cynkowego
- ZM Silesia (grupa Boryszew)Katowice · Półwyroby i tlenekBlachy i taśmy cynkowo-tytanowe, anody i drut cynkowy, tlenek cynkuSkala: Blacha cynkowo-tytanowa
- Seppeler Ocynkownia ŚląskKluczbork · CynkowanieCynkowanie ogniowe (także Świdnica, Częstochowa, Chrzanów)Skala: Cztery zakłady
- Mostostal SiedlceSiedlce · CynkowanieKonstrukcje stalowe i cynkowanie ognioweSkala: Ocynkownia
- ArcelorMittal Poland – linie powlekaniaŚwiętochłowice · CynkowanieCiągłe cynkowanie taśm stalowych (także Dąbrowa Górnicza); największy odbiorca grupy cynkowejSkala: 11,6% przychodów grupy Stalprodukt
- CMC PolandZawiercie · Stalownie elektryczne – źródło pyłówStal z elektrycznych pieców łukowych; źródło pyłów cynkonośnychSkala: Stalownia elektryczna
- Celsa Huta OstrowiecOstrowiec Świętokrzyski · Stalownie elektryczne – źródło pyłówStal z elektrycznych pieców łukowych; źródło pyłów cynkonośnychSkala: Stalownia elektryczna
- ArcelorMittal WarszawaWarszawa · Stalownie elektryczne – źródło pyłówStal z elektrycznych pieców łukowych; źródło pyłów cynkonośnychSkala: Stalownia elektryczna
- Cognor – Ferrostal ŁabędyGliwice · Stalownie elektryczne – źródło pyłówStal z elektrycznych pieców łukowych; źródło pyłów cynkonośnychSkala: Stalownia elektryczna
Kamienie milowe 2025–2030
Dla energochłonnego hutnictwa cynku najważniejsze są koszty energii i rekompensaty kosztów emisji pośrednich, a dla wsadu – przepisy o przemieszczaniu odpadów.
Plan działania UE w zakresie stali i metali
Koszty energii i dostępność złomu dla hutnictwa.
Nadzór celny nad złomem metali
Obejmuje złom żelaza, aluminium i miedzi – bez cynku.
Rekompensaty za koszty 2024 r.
129,1 mln zł dla produkcji ołowiu, cynku i cyny (PKD 24.43).
Bezpłatny przydział uprawnień 2026–2030
Druga część IV okresu EU ETS; cynk poza CBAM.
Rozporządzenie (UE) 2024/1157 stosowane
Nowe zasady przemieszczania odpadów, w tym pyłów stalowniczych.
Złoża Zawiercie
Postępowanie w sprawie uznania złóż rud cynku i ołowiu za strategiczne.
Projekty strategiczne CRMA (2. lista)
Brak projektu cynkowego w Polsce; cynk nie jest surowcem krytycznym.
Nowe zasady wywozu poza OECD
Wywóz odpadów innych niż niebezpieczne do państw spoza OECD.
Wskaźniki CRMA 2030
Cynk poza listą; gal i german – surowce strategiczne.
Koniec krajowego systemu rekompensat
System obejmuje lata 2021–2030.
Wzrost zależy od pozostałości i cen energii
Trzy rachunki „co, jeśli” w cenach 2024 r., z rosnącą wydajnością pracy. Produkcję ograniczają zdolności obu hut – ok. 165 tys. t, w tym ok. 125 tys. t z wsadu wtórnego.
Wartość dodana z łańcuchem dostaw · mln EUR
Pracujący z łańcuchem dostaw · osób
Cynk wtórny · tys. t
Co wzmocni ten łańcuch
Raport wskazuje pięć kierunków, bez przesądzania o rozwiązaniach legislacyjnych.
- Koszty energii – utrzymać kwalifikowalność produkcji cynku do rekompensat kosztów emisji pośrednich po 2030 r. i przewidywalne długoterminowe dostawy energii elektrycznej.
- Przerób pozostałości – uznać przerób pyłów stalowniczych i innych pozostałości cynkonośnych za usługę odzysku dla przemysłu stalowego i ocynkowni i utrzymać sprawne procedury ich przemieszczania w UE.
- Dekarbonizacja drogi wtórnej – wspierać zastępowanie koksu i energii z paliw kopalnych w piecach przewałowych i piecu szybowym oraz energię odnawialną.
- Produkty uboczne i surowce – ocenić odzysk germanu, galu i indu z wsadu cynkowego oraz zakończyć ocenę strategicznego statusu złóż w rejonie Zawiercia.
- Metodyka – opracować zharmonizowaną ocenę cyklu życia cynku z pyłów stalowniczych i dynamiczny model przepływów cynku w Polsce.
Metoda w skrócie
ZN-PL wykorzystuje architekturę zintegrowanych modeli Izby i dostosowuje ją do cynku – od bilansu masy metalu we wsadzie po efekty w gospodarce, podatki i wsparcie publiczne.
Zakres i alokacja
Pięć segmentów Z1–Z5; obie huty na podstawie sprawozdań finansowych, ZGH podzielony według udziału tlenków we wsadzie.
Bilans masy cynku
Cynk wtórny, wsad wtórny i podaż krajowa z pyłów, szlamów i pozostałości; zużycie pozorne z handlu CN 7901.
Gospodarka i podatki
Model input–output Leontiefa, typ I i II, na tablicy FIGARO 2024; rekompensaty poza wartością dodaną.
Środowisko
Przesiewowe inwentarze dróg Waelz–elektroliza i Imperial Smelting wobec cynku pierwotnego (IZA); odpady flotacyjne, pyły.
Strategia
Wskaźniki pokrycia, salda handlowe, koncentracja importu, marża przetwórcza, szoki kosztowe.
Niepewność
Monte Carlo 10 000 losowań z kopułą Gaussa; analiza wrażliwości, warianty strukturalne i scenariusze.
Ograniczenia
- Wyniki to wkład brutto przy stałych współczynnikach, a nie efekty netto polityki; podatki to przypisanie, a nie saldo fiskalne.
- Przepływy pyłów stalowniczych i koncentratów tlenkowych nie są publikowane – podaż krajowa to szacunek oddolny.
- Ślad cynku wtórnego opiera się na przesiewowych inwentarzach; innych kategorii wpływu niż zmiana klimatu nie oceniano.
- Ceny cynku, opłaty przerobowe i ceny energii istotnie zmieniają wyniki; marże hut w 2024 r. były niskie.
Raport przygotowano z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji do przetwarzania danych, modelowania i redakcji tekstu.
Pobierz i cytuj
Pełny raport zawiera kontekst regulacyjny, metodykę, wszystkie parametry z zakresami i źródłami, testy kontrolne, wykaz instalacji i bibliografię.
IGMNiR (2026), Cynk w gospodarce Polski: wartość, gospodarka o obiegu zamkniętym i bezpieczeństwo dostaw. Zintegrowana ocena przemysłu cynku w Polsce (model ZN-PL), Izba Gospodarcza Metali Nieżelaznych i Recyklingu, listopad 2026.
Identyfikator przebiegu modelu: ZNPL-1.2-ca67c181e2