# Kodeks pracy – czynniki chemiczne i CMR (art. 221, 222, 227)

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (dział X – bezpieczeństwo i higiena pracy)

- Status: Obowiązuje
- Porządek prawny: Polska
- Obszar prawa: Substancje chemiczne i zdrowie pracowników
- Dz.U. 2026 poz. 1245 (t.j.)
- Profil działalności: Górnictwo, Hutnictwo, Przetwórstwo, Recykling, Handel złomem

## Istota

Ustawowa podstawa obowiązków pracodawcy przy substancjach chemicznych i CMR: oznakowanie, spis i karty charakterystyki, substytucja, rejestry prac i pracowników, pomiary oraz NDS.

## Kluczowe obowiązki

- zakaz stosowania substancji niebezpiecznych bez aktualnego spisu, kart charakterystyki i właściwych opakowań (art. 221 § 2)
- zastępowanie substancji CMR mniej szkodliwymi lub inne środki ograniczające narażenie (art. 222 § 1)
- rejestr prac z czynnikami CMR i rejestr pracowników zatrudnionych przy tych pracach (art. 222 § 2)
- badania i pomiary czynników szkodliwych na koszt pracodawcy, rejestracja i udostępnianie wyników (art. 227 § 1 pkt 2)
- zakaz stosowania materiałów i procesów bez ustalenia ich szkodliwości (art. 220 § 1)

## Organ właściwy

Państwowa Inspekcja Pracy; Państwowa Inspekcja Sanitarna (warunki higieny pracy)

## Sankcje

Wykroczenie: grzywna od 2 000 do 60 000 zł za nieprzestrzeganie przepisów bhp (art. 283 § 1)

## Wejście w życie

01.01.1975

## Stosowanie

obowiązuje; tekst jednolity – obwieszczenie z 01.09.2026

## Terminy

- 24.09.2026: ogłoszenie tekstu jednolitego Dz.U. 2026 poz. 1245

## Akty powiązane

- [Rozporządzenie MZ – czynniki CMR w środowisku pracy (rejestry)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-cmr-rozp/)
- [Rozporządzenie w sprawie NDS i NDN (ołów 0,03 mg/m³)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-nds/)
- [Rozporządzenie MZ – badania i pomiary czynników szkodliwych](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-pomiary/)
- [Dyrektywa CMRD – czynniki rakotwórcze, mutageny, reprotoksyczne](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-cmrd/)
- [Dyrektywa 98/24/WE – czynniki chemiczne w miejscu pracy](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-cad/)

## Źródła urzędowe

- [Tekst aktu](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19740240141)
- [Tekst jednolity / skonsolidowany](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260001245)
- [Dziennik Ustaw – Dz.U. 2026 poz. 1245](https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2026/1245)

---

Stan rejestru: 22.10.2026. Decyduje urzędowy tekst aktu. IGMNiR. Na stronie: https://igmnir.org/prawo/#akt-pl-kp-chemikalia