# Dyrektywa CMRD – czynniki rakotwórcze, mutageny, reprotoksyczne

Dyrektywa 2004/37/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie ochrony pracowników przed zagrożeniem dotyczącym narażenia na działanie czynników rakotwórczych, mutagenów lub substancji reprotoksycznych podczas pracy

- Status: Zmiany w toku
- Porządek prawny: Unia Europejska
- Obszar prawa: Substancje chemiczne i zdrowie pracowników
- Dz.Urz. UE L 158 z 30.4.2004, s. 50, ze zm.
- Profil działalności: Górnictwo, Hutnictwo, Przetwórstwo, Recykling

## Istota

Podstawowy akt ochrony pracowników narażonych na arsen, kadm, związki niklu, Cr(VI), beryl i ołów; wiążące OEL (zał. III), BLV dla ołowiu (zał. IIIa), rejestry i nadzór zdrowotny.

## Kluczowe obowiązki

- zastąpienie czynnika CMR mniej szkodliwym, jeśli technicznie możliwe (art. 4 ust. 1)
- system zamknięty, a gdy niemożliwy – narażenie możliwie najniższe i nieprzekraczające OEL z zał. III (art. 5 ust. 2–4)
- OEL (mg/m³): As 0,01 (miedź od 11.07.2023), Cd 0,001 (do 11.07.2027 0,004), Ni zw. 0,05/0,01, Cr(VI) 0,005, Pb 0,03 (zał. III)
- informacja i szkolenie pracowników, okresowo i przy zmianie ryzyka (art. 11)
- nadzór zdrowotny przed narażeniem i okresowo, z możliwością kontynuacji po ustaniu narażenia (art. 14)
- przechowywanie wykazu narażonych i dokumentacji: CM ≥40 lat, reprotoksyczne ≥5 lat po ustaniu narażenia (art. 15 ust. 1–1a)

## Organ właściwy

W PL: Państwowa Inspekcja Sanitarna, Państwowa Inspekcja Pracy (przez przepisy krajowe)

## Sankcje

Dyrektywa – sankcje w przepisach krajowych (w PL art. 283 § 1 Kodeksu pracy: grzywna 2 000–60 000 zł)

## Wejście w życie

20.05.2004

## Stosowanie

przez przepisy krajowe (w PL: Kodeks pracy art. 222, rozp. MZ Dz.U. 2024 poz. 1126, NDS – Dz.U. 2018 poz. 1286 ze zm.)

## Terminy

- 18.01.2025: OEL dla związków niklu: 0,01 (resp.) i 0,05 mg/m³ (wdych.) – dyr. (UE) 2022/431
- 09.04.2026: termin transpozycji dyr. (UE) 2024/869 – OEL ołowiu 0,03 mg/m³, BLV 30 µg/100 ml
- 11.07.2026: koniec przejściowego OEL berylu 0,0006 mg/m³
- 11.07.2027: koniec przejściowego OEL kadmu 0,004 mg/m³
- 01.01.2029: BLV ołowiu 15 µg/100 ml

## Zmiany w toku

Szósta zmiana (CMRD 6) – COM(2025) 418, 2025/0232(COD): kobalt i jego związki nieorganiczne, WWA, izopren, 1,4-dioksan, dymy spawalnicze; przyjęta przez Radę 19.10.2026, podpisana 21.10.2026, oczekuje na publikację (zob. eu-cmrd6).

## Akty powiązane

- [Dyrektywa 2024/869 – ołów (OEL, BLV) i diizocyjaniany](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-cmrd-2024-869/)
- [Dyrektywa 2022/431 – reprotoksyczne, związki niklu, ołów do CMRD](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-cmrd-2022-431/)
- [CMRD 6 – kobalt, WWA, izopren, 1,4-dioksan, dymy spawalnicze](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-cmrd6/)
- [Dyrektywa 98/24/WE – czynniki chemiczne w miejscu pracy](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-cad/)
- [Kodeks pracy – czynniki chemiczne i CMR (art. 221, 222, 227)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-kp-chemikalia/)
- [Rozporządzenie MZ – czynniki CMR w środowisku pracy (rejestry)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-cmr-rozp/)
- [Rozporządzenie w sprawie NDS i NDN (ołów 0,03 mg/m³)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-nds/)
- [CLP – klasyfikacja, oznakowanie i pakowanie (ołów Repr. 1A)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-clp/)

## Źródła urzędowe

- [Tekst aktu](https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2004/37/oj)
- [Tekst jednolity / skonsolidowany](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:02004L0037-20240408)
- [PE – Legislative Observatory, procedura 2025/0232(COD)](https://oeil.europarl.europa.eu/oeil/en/procedure-file?reference=2025/0232(COD))

---

Stan rejestru: 22.10.2026. Decyduje urzędowy tekst aktu. IGMNiR. Na stronie: https://igmnir.org/prawo/#akt-eu-cmrd