# Prawo: rejestr aktów (IGMNiR)

Akty prawa UE i Polski ważne dla metali nieżelaznych i recyklingu: obowiązki, terminy, organy i źródła urzędowe.

Stan rejestru: 22.10.2026. Decyduje urzędowy tekst aktu. Na stronie: https://igmnir.org/prawo/

## Odpady i utrata statusu odpadu

- [Dyrektywa ramowa w sprawie odpadów (WFD)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-wfd/) (EU, Zmiany w toku): Ramy gospodarki odpadami w UE: definicja odpadu, hierarchia postępowania, warunki utraty statusu odpadu (end-of-waste), zezwolenia na przetwarzanie i ewidencja. Podstawa kryteriów EoW dla złomu Fe, Al i Cu.
- [Nowelizacja dyrektywy ramowej o odpadach (2025)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-wfd-2025-1892/) (EU, Obowiązuje): Nowelizacja WFD (procedura 2023/0234/COD) dotycząca wyrobów włókienniczych i odpadów żywności; bez nowych obowiązków bezpośrednio dla gospodarki złomem metali, istotna jako zmiana aktu bazowego dla krajowej ustawy o odpadach.
- [Europejski wykaz odpadów (LoW)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-low/) (EU, Zmiany w toku): Wykaz kodów odpadów (rozdziały 10 – odpady z procesów termicznych, 12, 16, 17 04, 19 10, 19 12) wiążący dla klasyfikacji, ewidencji i przemieszczania odpadów. Od 09.12.2026 nowe kody dla odpadów baterii (decyzja 2025/934).
- [Kryteria end-of-waste dla złomu żelaza, stali i aluminium](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-eow-333-2011/) (EU, Obowiązuje): Kryteria, po spełnieniu których złom żelaza i stali oraz złom aluminium i jego stopów przestaje być odpadem przy przekazaniu przez producenta kolejnemu posiadaczowi. Akt nie był zmieniany.
- [Kryteria end-of-waste dla złomu miedzi](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-eow-715-2013/) (EU, Obowiązuje): Kryteria utraty statusu odpadu dla złomu miedzi (w tym stopów miedzi). Jedyne – obok rozp. 333/2011 – unijne kryteria EoW dla metali; dla Zn, Pb, Sn, Ni brak kryteriów UE. Akt nie był zmieniany.
- [Akt w sprawie gospodarki o obiegu zamkniętym (CEA) – zapowiedź](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-cea/) (EU, Projekt): Zapowiedziana inicjatywa Komisji (podstawa: art. 114 TFUE) dotycząca jednolitego rynku surowców wtórnych; wniosek nie został jeszcze przedstawiony.
- [Ustawa o odpadach (BDO, zezwolenia, EoW)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-ustawa-odpady/) (PL, Zmiany w toku): Podstawowy akt krajowy: zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie, utrata statusu odpadu, magazynowanie z monitoringiem wizyjnym, zabezpieczenie roszczeń, rejestr i ewidencja w BDO oraz kary administracyjne.
- [Rozporządzenie w sprawie katalogu odpadów](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-katalog-odpadow/) (PL, Zmiany w toku): Krajowy katalog odpadów (odpowiednik decyzji 2000/532/WE), stosowany do klasyfikacji, ewidencji w BDO, zezwoleń, SENT i przemieszczania odpadów. Akt nie był zmieniany; w toku projekt nowego rozporządzenia.
- [Szczegółowe wymagania dla magazynowania odpadów](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-magazynowanie-odpadow/) (PL, Obowiązuje): Wymagania techniczne dla miejsc magazynowania odpadów, w tym złomu metali: wydzielenie, oznakowanie kodami, boksy, podłoże, zabezpieczenia i strefa odpadów niebezpiecznych. Wydane na podstawie art. 25 ust. 7 i 8 ustawy o odpadach.

## Transgraniczne przemieszczanie odpadów

- [Rozporządzenie o przemieszczaniu odpadów (WSR)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-wsr/) (EU, Zmiany w toku): Procedury przemieszczania odpadów w UE i wywozu poza UE, obowiązkowa wymiana elektroniczna (DIWASS), ograniczenia wywozu do państw, do których nie ma zastosowania decyzja OECD, i audyty instalacji odbiorczych. Konwencja bazylejska i decyzja OECD stanowią tło reżimu.
- [DIWASS – elektroniczna wymiana danych o przemieszczaniu](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-wsr-2025-1290/) (EU, Obowiązuje): Zasady dostępu do systemu centralnego DIWASS (GUI, API, eFTI), rejestracji podmiotów i uwierzytelniania dokumentów w przemieszczaniu odpadów, w tym dokumentu z zał. VII dla złomu z „zielonej listy”.
- [Wywóz odpadów z „zielonej listy” do państw spoza OECD](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-1418-2007/) (EU, Obowiązuje): Tabela stanowisk państw spoza OECD wobec przywozu odpadów z „zielonej listy” (m.in. złom metali): zakaz, procedura zgłoszenia i zgody albo brak kontroli. Obowiązuje przejściowo do zastąpienia wykazem z art. 41 WSR.
- [Wykaz państw spoza OECD dopuszczonych do przywozu odpadów (projekt)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-wsr-wykaz-art41/) (EU, Projekt): Akt delegowany określający państwa spoza OECD i rodzaje odpadów (w tym złomu metali), których wywóz z UE pozostanie dozwolony po 21.05.2027. Poza wykazem wywóz odpadów innych niż niebezpieczne poza OECD będzie zakazany.
- [Rozporządzenie delegowane C(2026) 7390 – zielony wykaz (BEU06–BEU12, EU49)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-wsr-zielony-wykaz/) (EU, Przyjęty): Siedem nowych pozycji zielonego wykazu dla przemieszczania w obrębie Unii, w tym odpady aluminium i stali z budownictwa, robót budowlanych i rozbiórek (BEU07), przetworzone e-odpady (BEU09), magnesy trwałe (BEU10) i metale z pojazdów wycofanych z eksploatacji (BEU11). Skreślenie GC010 i GC020, nowa pozycja EU49 w załączniku IV.
- [Ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-ustawa-mpo/) (PL, Zmiany w toku): Krajowe przepisy wykonawcze do unijnego reżimu przemieszczania odpadów: GIOŚ jako organ właściwy, zezwolenia, gwarancja finansowa, nielegalne przemieszczanie i kary. Treść odsyła nadal do rozp. 1013/2006 – nie dostosowano jej do rozp. (UE) 2024/1157.
- [Ustawa o systemie SENT (w zakresie odpadów)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-sent-ustawa/) (PL, Obowiązuje): Obowiązek zgłoszenia przewozu w rejestrze SENT dla odpadów objętych przepisami o przemieszczaniu odpadów oraz niektórych odpadów krajowych; od 28.10.2026 wyłączenie 19 kodów odpadów metali.
- [Odpady objęte SENT – rozporządzenie w sprawie towarów](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-sent-rozp-towary/) (PL, Obowiązuje): Określa odpady objęte SENT: odpady podlegające przepisom o przemieszczaniu odpadów bez względu na ilość oraz wybrane odpady w przewozach krajowych. Od 28.10.2026 wyłączone 19 kodów odpadów metali, m.in. 17 04 01–17 04 07, 19 12 03.
- [Projekt ustawy o transgranicznym przemieszczaniu odpadów](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-projekt-utpo/) (PL, Projekt): Projekt MKiŚ zastępujący ustawę z 2007 r. i dostosowujący prawo krajowe do rozp. (UE) 2024/1157: DIWASS zamiast doręczeń elektronicznych, wyższe minimalne sankcje, nowe uprawnienia GIOŚ.

## Emisje przemysłowe i pozwolenia

- [Dyrektywa w sprawie emisji przemysłowych (IED 2.0)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-ied/) (EU, Zmiany w toku): Pozwolenie zintegrowane oparte na konkluzjach BAT dla hut miedzi, cynku, ołowiu, aluminium, metali szlachetnych, przetopu złomu NF (pkt 2.5 zał. I); od zmiany 2024 r. także wydobycie i wzbogacanie rud metali (pkt 3.6) i produkcja baterii.
- [Konkluzje BAT – przemysł metali nieżelaznych (NFM)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-bat-nfm/) (EU, Obowiązuje): Wiążące poziomy emisji (BAT-AEL) i techniki dla produkcji Cu, Al (z tlenkiem glinu i anodami), Pb/Sn, Zn/Cd, metali szlachetnych, żelazostopów, Ni/Co oraz węgla i grafitu, z surowców pierwotnych i wtórnych.
- [Dyrektywa Seveso III (poważne awarie)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-seveso/) (EU, Obowiązuje): Zakłady magazynujące lub stosujące substancje niebezpieczne ponad progi z zał. I (kategorie zagrożeń i substancje wymienione z nazwy) mają obowiązki zakładu o zwiększonym lub dużym ryzyku.
- [Dyrektywa o odpowiedzialności za szkody w środowisku (ELD)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-eld/) (EU, Obowiązuje): Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za szkody w wodach, glebie, gatunkach i siedliskach dla działalności z zał. III (m.in. instalacje IED, gospodarowanie odpadami, przemieszczanie odpadów).
- [Dyrektywa OOŚ (ocena oddziaływania przedsięwzięć)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-eia/) (EU, Zmiany w toku): Huty metali NF z rud, koncentratów lub surowców wtórnych (zał. I pkt 4 lit. b) i kopalnie odkrywkowe > 25 ha (zał. I pkt 19) wymagają oceny OOŚ; topienie metali NF – zał. II pkt 4 lit. d (screening).
- [Rozporządzenie o Portalu Emisji Przemysłowych (IEPR, zastępuje E-PRTR)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-iepr/) (EU, Stosowany od 01.01.2028): Coroczne raportowanie uwolnień zanieczyszczeń, transferów odpadów i ścieków oraz – nowość – zużycia wody, energii i surowców przez instalacje z zał. I; dane publikowane w unijnym portalu.
- [Prawo ochrony środowiska – pozwolenia zintegrowane, opłaty, kary](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-pos/) (PL, Zmiany w toku): Podstawowa ustawa dla instalacji metali NF: pozwolenie zintegrowane (transpozycja IED), pomiary emisji, opłaty za korzystanie ze środowiska, administracyjne kary pieniężne, Krajowy Rejestr PRTR.
- [POŚ – zapobieganie poważnym awariom przemysłowym (Seveso)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-pos-awarie/) (PL, Zmiany w toku): Zakład o zwiększonym albo dużym ryzyku (ZZR/ZDR) wg ilości substancji niebezpiecznych – zgłoszenie, program zapobiegania awariom, raport o bezpieczeństwie, plany ratownicze.
- [Ustawa OOŚ – decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-oos/) (PL, Zmiany w toku): Nowa lub rozbudowywana huta, kopalnia, zakład przetwarzania odpadów wymaga decyzji środowiskowej przed pozwoleniem na budowę lub koncesją na wydobywanie kopalin.
- [Ustawa o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-szkody/) (PL, Obowiązuje): Transpozycja ELD: eksploatacja instalacji z pozwoleniem zintegrowanym lub emisyjnym, gospodarowanie odpadami i ich transport to działalność stwarzająca ryzyko szkody (odpowiedzialność bez winy).
- [Ustawa o systemie zarządzania emisjami (Krajowa baza KOBiZE)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-kobize/) (PL, Obowiązuje): Każdy podmiot, którego działalność powoduje emisje, raportuje roczne emisje do Krajowej bazy prowadzonej przez KOBiZE; raport jest podstawą opłaty za korzystanie ze środowiska. Ustawa obejmuje też krajowe procedury CBAM.
- [Ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska (kontrole)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-ios/) (PL, Zmiany w toku): WIOŚ kontroluje przestrzeganie przepisów i decyzji (pozwolenia, pomiary emisji); instalacje IED kontrolowane co 1–3 lata, zakłady Seveso co rok lub co 3 lata.
- [Prawo wodne – pozwolenia wodnoprawne na ścieki przemysłowe](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-prawo-wodne/) (PL, Zmiany w toku): Odprowadzanie ścieków przemysłowych do wód lub ziemi oraz wprowadzanie ścieków z substancjami szczególnie szkodliwymi do cudzej kanalizacji wymaga pozwolenia wodnoprawnego i opłat za usługi wodne.
- [Projekt nowelizacji POŚ wdrażający IED 2.0 (UC99)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-projekt-ied2/) (PL, Projekt): Transpozycja dyrektywy 2024/1785: EMS, plan transformacji, BAT-AEPL, odstępstwa w kryzysie, odszkodowania, nowe instalacje (wydobycie rud Cu, Pb, Zn, Ni i in., baterie ≥ 15 000 t/rok).

## Klimat, CO₂ i energia

- [Dyrektywa EU ETS (2003/87/WE)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-ets/) (EU, Zmiany w toku): Obejmuje produkcję pierwotnego aluminium i tlenku glinu (CO2, PFC), wtórnego aluminium i produkcję lub obróbkę metali nieżelaznych przy mocy jednostek spalania >20 MW oraz prażenie i spiekanie rud metali. Określa przydział bezpłatny, umarzanie uprawnień i kary.
- [Przydział bezpłatny (rozp. del. 2019/331) i wskaźniki 2026–2030](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-ets-far/) (EU, Zmiany w toku): Określa wnioski o przydział, podział na podinstalacje i wskaźniki emisyjności (m.in. aluminium, anoda wstępnie spieczona, ciepło, paliwo). Na lata 2026–2030: aluminium 1,423 upr./t, anoda 0,290 upr./t, ciepło 31,2 upr./TJ, paliwo 28,1 upr./TJ.
- [Monitorowanie i raportowanie emisji (rozp. wyk. 2018/2066, MRR)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-ets-mrr/) (EU, Obowiązuje): Szczegółowe metodyki monitorowania emisji; dla metali nieżelaznych – zał. IV sekcja 6, dla aluminium pierwotnego – sekcje 7 (CO2, bilans masowy) i 8 (PFC z efektów anodowych).
- [Wytyczne KE – rekompensata kosztów emisji pośrednich (ETS po 2021 r.)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-ets-pomoc-kp/) (EU, Obowiązuje): Warunki pomocy państwa za koszty CO2 w cenach energii. Tabela 1 (80%): NACE 24.42 aluminium, 24.43 Pb/Zn/Sn, 24.44 miedź, 24.45 pozostałe metale nieżelazne; tabela 2 (75%): m.in. 07.29 górnictwo rud metali nieżelaznych, 24.31, 24.34 drut.
- [Mechanizm CBAM (rozp. 2023/956 zm. rozp. 2025/2083)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-cbam/) (EU, Zmiany w toku): Import aluminium (CN 7601, 7603–7614, 7616; bez złomu 7602) wymaga statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM i rozliczenia emisji wbudowanych certyfikatami. Miedź, cynk i ołów – poza zakresem.
- [Dyrektywa o efektywności energetycznej (2023/1791, EED)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-eed/) (EU, Obowiązuje): Kryterium obowiązków przedsiębiorstw staje się zużycie energii, a nie wielkość: > 85 TJ/rok – certyfikowany system zarządzania energią, > 10 TJ/rok – audyt energetyczny co 4 lata i plan działania.
- [Przegląd EU ETS – wniosek COM(2026) 616](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-ets-przeglad/) (EU, Projekt): Wniosek kształtuje ETS po 2030 r.: współczynnik liniowy, warunkowy przydział bezpłatny, wolniejsze wycofywanie przydziału dla sektorów CBAM (w tym aluminium) i kontynuację rekompensat kosztów pośrednich.
- [Akt w sprawie przyspieszenia rozwoju przemysłu (IAA) – wniosek](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-iaa/) (EU, Projekt): Wniosek tworzy rynki wiodące dla wyrobów niskoemisyjnych i pochodzących z UE; aluminium jest jedynym metalem nieżelaznym wymienionym w wymogach zał. II.
- [Ustawa o systemie handlu uprawnieniami do emisji](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-ets/) (PL, Obowiązuje): Wdraża EU ETS w Polsce: zezwolenia na emisję, plany monitorowania, raporty, umarzanie uprawnień i administracyjne kary pieniężne dla instalacji metali nieżelaznych (zał. 1 lp. 7–9).
- [Przepisy wykonawcze CBAM (ustawa z 21.11.2025)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-cbam/) (PL, Obowiązuje): Dodaje do ustawy o systemie zarządzania emisjami rozdz. 9a–9b: dostęp do rejestru CBAM przez PUESC, tryb przyznania statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM oraz kary za sprawozdania z okresu przejściowego.
- [Ustawa o systemie rekompensat dla sektorów energochłonnych](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-rekompensaty/) (PL, Zmiany w toku): Rekompensata kosztów CO2 w cenach energii elektrycznej dla m.in. PKD 24.42 aluminium, 24.43 Pb/Zn/Sn, 24.44 miedź, 24.45 pozostałe metale nieżelazne; ustawa stosuje intensywność 0,75 i wskaźnik 0,81 tCO2/MWh.
- [Ustawa o efektywności energetycznej – audyt przedsiębiorstwa](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-efektywnosc/) (PL, Zmiany w toku): Obowiązuje audyt energetyczny przedsiębiorstwa co 4 lata dla przedsiębiorców innych niż MŚP. Dyrektywa 2023/1791 (progi 10 TJ i 85 TJ) nie została jeszcze transponowana – projekt UC77.
- [Akcyza – zwolnienie energii w procesach metalurgicznych](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-akcyza-energia/) (PL, Obowiązuje): Zwalnia z akcyzy energię elektryczną zużywaną do redukcji chemicznej, w procesach elektrolitycznych, metalurgicznych i mineralogicznych oraz wyroby węglowe i gazowe w tych procesach (stawka na energię elektryczną 5,00 zł/MWh).

## Substancje chemiczne i zdrowie pracowników

- [REACH – rejestracja, karty charakterystyki, ograniczenia, zezwolenia](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-reach/) (EU, Zmiany w toku): Huta lub przetwórca wytwarzający albo importujący metale, stopy i związki ≥1 t/rok rejestruje je w ECHA; dostawca przekazuje karty charakterystyki, a ograniczenia zał. XVII dotyczą m.in. ołowiu, kadmu, niklu i arsenu.
- [CLP – klasyfikacja, oznakowanie i pakowanie (ołów Repr. 1A)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-clp/) (EU, Zmiany w toku): Wyznacza klasyfikację metali masywnych i proszków oraz koncentratów; ołów masywny (≥1 mm) ma zharmonizowaną klasyfikację Repr. 1A, Lact., Aquatic Chronic 1, co przenosi się na oznakowanie, karty charakterystyki i przepisy BHP.
- [Zmiana CLP 2024/2865 – etykiety, nowe zasady klasyfikacji](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-clp-2024-2865/) (EU, Zmiany w toku): Zmienia zasady klasyfikacji (m.in. substancje wieloskładnikowe), wymogi formatu etykiet, oznakowanie cyfrowe, reklamę i sprzedaż na odległość; daty stosowania przesunięto rozporządzeniem (UE) 2025/2439.
- [Rozporządzenie POPs – trwałe zanieczyszczenia organiczne](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-pops/) (EU, Obowiązuje): Dotyczy recyklingu złomu kablowego, elektroodpadów i pozostałości z rozdrabniania (m.in. PBDE, PCDD/F): odpady z TZO powyżej progów zał. IV muszą zostać zniszczone lub nieodwracalnie przekształcone.
- [Dyrektywa CMRD – czynniki rakotwórcze, mutageny, reprotoksyczne](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-cmrd/) (EU, Zmiany w toku): Podstawowy akt ochrony pracowników narażonych na arsen, kadm, związki niklu, Cr(VI), beryl i ołów; wiążące OEL (zał. III), BLV dla ołowiu (zał. IIIa), rejestry i nadzór zdrowotny.
- [Dyrektywa 2024/869 – ołów (OEL, BLV) i diizocyjaniany](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-cmrd-2024-869/) (EU, Obowiązuje): Obniża OEL ołowiu z 0,15 do 0,03 mg/m³ (nieprogowa substancja reprotoksyczna) i wiążącą BLV z 70 do 30, a od 2029 r. do 15 µg/100 ml; dotyczy hut i rafinacji ołowiu, recyklingu akumulatorów, odlewni stopów Cu i Pb.
- [Dyrektywa 2022/431 – reprotoksyczne, związki niklu, ołów do CMRD](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-cmrd-2022-431/) (EU, Obowiązuje): Rozszerza CMRD na substancje reprotoksyczne (m.in. ołów), wprowadza OEL dla związków niklu, akrylonitrylu i benzenu oraz przenosi wartości dla ołowiu z dyrektywy 98/24/WE do zał. III i IIIa CMRD.
- [Dyrektywa 98/24/WE – czynniki chemiczne w miejscu pracy](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-cad/) (EU, Obowiązuje): Ogólne ramy oceny ryzyka chemicznego w każdym zakładzie; od 2024 r. wartości dla ołowiu przeniesione do CMRD, a w zał. I pozostają wiążące wartości dla diizocyjanianów.
- [CMRD 6 – kobalt, WWA, izopren, 1,4-dioksan, dymy spawalnicze](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-cmrd6/) (EU, Przyjęty): Wprowadza OEL dla kobaltu i jego związków nieorganicznych (m.in. rafinacja Ni/Co, recykling baterii) oraz WWA z okresem przejściowym m.in. dla producentów aluminium i innych procesów metalurgii metali nieżelaznych.
- [Ustawa o substancjach chemicznych i ich mieszaninach](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-ustawa-chemikalia/) (PL, Obowiązuje): Wyznacza organy i sankcje karne za naruszenie REACH i CLP w Polsce oraz nakłada krajowe obowiązki, m.in. spis substancji stwarzających zagrożenie i oznakowanie zbiorników.
- [Kodeks pracy – czynniki chemiczne i CMR (art. 221, 222, 227)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-kp-chemikalia/) (PL, Obowiązuje): Ustawowa podstawa obowiązków pracodawcy przy substancjach chemicznych i CMR: oznakowanie, spis i karty charakterystyki, substytucja, rejestry prac i pracowników, pomiary oraz NDS.
- [Rozporządzenie w sprawie NDS i NDN (ołów 0,03 mg/m³)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-nds/) (PL, Obowiązuje): Ustala wiążące w PL wartości NDS; transponuje dyrektywę 2024/869 w zakresie ołowiu i diizocyjanianów (Dz.U. 2026 poz. 447) oraz dyrektywę 2022/431 w zakresie związków niklu (Dz.U. 2024 poz. 1017).
- [Rozporządzenie MZ – czynniki CMR w środowisku pracy (rejestry)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-cmr-rozp/) (PL, Obowiązuje): Obejmuje substancje reprotoksyczne (m.in. ołów) i wymaga rejestrów prac i pracowników narażonych na CMR, corocznej informacji dla PIS i PIP oraz przechowywania rejestrów do 40 lat.
- [Rozporządzenie MZ – bhp przy czynnikach chemicznych (PbB 30/15)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-bhp-czynniki-chemiczne/) (PL, Obowiązuje): Transponuje dyrektywę 98/24/WE i w zakresie biologicznej wartości dopuszczalnej dla ołowiu dyrektywę 2024/869: obowiązkowy monitoring PbB, wartość 30, a od 2029 r. 15 µg/100 ml.
- [Rozporządzenie o badaniach lekarskich pracowników (ołów – § 13a)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-badania-lekarskie/) (PL, Obowiązuje): Wyznacza progi badań profilaktycznych przy narażeniu na ołów zgodne z dyrektywą 2024/869 oraz przepis przejściowy dla pracowników z PbB podwyższonym przed 09.04.2026.
- [Rozporządzenie MZ – badania i pomiary czynników szkodliwych](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-pomiary/) (PL, Obowiązuje): Określa częstotliwość pomiarów stężeń w powietrzu na stanowiskach pracy, w tym ołowiu, arsenu, kadmu i związków niklu, oraz wymagania wobec laboratoriów i dokumentacji.

## Surowce, wydobycie i łańcuch dostaw

- [Akt w sprawie surowców krytycznych (CRMA)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-crma/) (EU, Zmiany w toku): Ramy bezpieczeństwa dostaw surowców strategicznych i krytycznych – m.in. miedzi, boksytu/tlenku glinu/aluminium, niklu i kobaltu (zał. I): projekty strategiczne, monitorowanie łańcuchów dostaw, gotowość dużych przedsiębiorstw, odzysk z odpadów wydobywczych.
- [Minerały z obszarów konfliktu (3TG)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-mineraly-konfliktowe/) (EU, Obowiązuje): Należyta staranność w łańcuchu dostaw unijnych importerów rud i koncentratów oraz metali zawierających cynę, tantal, wolfram i złoto (zał. I) powyżej progów rocznego wolumenu przywozu; metale pochodzące z recyklingu są wyłączone (art. 1 ust. 6).
- [Należyta staranność w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSDDD)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-csddd/) (EU, Stosowany od 26.07.2029): Obowiązek identyfikowania i przeciwdziałania negatywnym skutkom dla praw człowieka i środowiska w działalności własnej, spółek zależnych i łańcuchu działalności. Po pakiecie Omnibus I (dyr. 2026/470) – tylko największe przedsiębiorstwa.
- [Prawo geologiczne i górnicze](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-pgg/) (PL, Zmiany w toku): Koncesjonowanie poszukiwania, rozpoznawania i wydobywania kopalin (złoża rud metali objęte własnością górniczą), ruch zakładu górniczego, opłata eksploatacyjna, nadzór górniczy.
- [Podatek od wydobycia niektórych kopalin (miedź, srebro)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-podatek-kopaliny/) (PL, Obowiązuje): Podatek od ilości miedzi i srebra w wyprodukowanym koncentracie (lub urobku), ze stawką zależną od średniej ceny metalu (LME, LBMA, kurs NBP); od 2026 r. obniżone współczynniki i odliczenie nakładów inwestycyjnych.
- [Ustawa o KAS – organ dla minerałów z obszarów konfliktu](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-kas-mineraly/) (PL, Obowiązuje): Wskazanie Szefa KAS jako organu wykonującego zadania z rozporządzenia 2017/821 (3TG) oraz procedura kontroli ex post unijnych importerów i kary pieniężne.

## Wyroby i odpowiedzialność producenta

- [Rozporządzenie bateryjne](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-baterie/) (EU, Zmiany w toku): Wymogi dla baterii w całym cyklu życia: minimalna zawartość Co, Pb, Li, Ni z recyklingu, należyta staranność w łańcuchu surowców, paszport baterii, EPR oraz cele wydajności recyklingu i odzysku Cu, Pb, Li, Ni, Co.
- [Dyrektywa WEEE (zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-weee/) (EU, Zmiany w toku): Zbieranie, przetwarzanie i odzysk ZSEE – istotnego strumienia złomu metali nieżelaznych (Cu, Al, metale szlachetne); rozszerzona odpowiedzialność producentów sprzętu.
- [Dyrektywa 2000/53/WE o pojazdach wycofanych z eksploatacji](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-elv-dyr/) (EU, Zmiany w toku): Dotychczasowe ramy zbierania i przetwarzania pojazdów wycofanych z eksploatacji, celów odzysku i recyklingu oraz zakazu Pb, Hg, Cd i Cr(VI) w materiałach pojazdów (zał. II – wyłączenia, m.in. ołów w stopach Al i Cu).
- [Rozporządzenie w sprawie opakowań (PPWR)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-ppwr/) (EU, Zmiany w toku): Bezpośrednio stosowane wymogi dla opakowań (w tym aluminiowych i stalowych): zdatność do recyklingu, etykietowanie, EPR, systemy kaucyjne dla puszek i butelek, cele recyklingu aluminium.
- [Rozporządzenie w sprawie ekoprojektu (ESPR)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-espr/) (EU, Obowiązuje): Ramy wymogów ekoprojektu (trwałość, zawartość z recyklingu, ślad węglowy, cyfrowy paszport produktu). Żelazo i stal oraz aluminium – grupy priorytetowe pierwszego planu prac.
- [Dyrektywa RoHS (ograniczenie substancji niebezpiecznych w EEE)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-rohs/) (EU, Obowiązuje): Limity ołowiu (0,1%) i kadmu (0,01%) w materiałach jednorodnych EEE; wyłączenia dla ołowiu jako pierwiastka stopowego w stali, aluminium i stopach miedzi (zał. III pkt 6).
- [Rozporządzenie o pojazdach wycofanych z eksploatacji (ELVR)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-elv/) (EU, Stosowany od 01.09.2028): Zastępuje dyrektywę 2000/53/WE: projektowanie pojazdów pod recykling, zawartość tworzyw z recyklingu, ocena udziału stali i aluminium z recyklingu, EPR, wymogi demontażu przed strzępieniem i kontrola wywozu pojazdów używanych.
- [Ustawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-zsee/) (PL, Zmiany w toku): Transpozycja dyrektywy WEEE: obowiązki wprowadzających sprzęt, dystrybutorów, zbierających, zakładów przetwarzania i recyklerów, w tym poziomy zbierania i odzysku oraz zaświadczenia w BDO.
- [Ustawa o bateriach i akumulatorach](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-baterie/) (PL, Zmiany w toku): Krajowe przepisy o wprowadzaniu baterii i akumulatorów, zbieraniu, przetwarzaniu i recyklingu (m.in. kwasowo-ołowiowych), wdrażające uchyloną dyrektywę 2006/66/WE.
- [Ustawa o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-pojazdy/) (PL, Obowiązuje): Transpozycja dyrektywy 2000/53/WE: sieć zbierania, stacje demontażu, strzępiarki, poziomy odzysku i recyklingu oraz świadectwa demontażu.
- [Ustawa o gospodarce opakowaniami (system kaucyjny)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-opakowania/) (PL, Zmiany w toku): Obowiązki wprowadzających produkty w opakowaniach (recykling, opłata produktowa) oraz system kaucyjny obejmujący m.in. puszki metalowe do 1 l – istotne dla producentów taśmy i blachy aluminiowej oraz recyklerów.

## Handel, sankcje i kontrola inwestycji

- [Sankcje gospodarcze wobec Rosji (rozp. 833/2014)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-sankcje-rosja/) (EU, Zmiany w toku): Zakaz przywozu z Rosji m.in. miedzi (kamień, anody, katody, złom, drut), aluminium (nieobrobione, złom, półwyroby), niklu, cynku, rud Cu/Ni/Pb oraz wyrobów stalowych. Najnowsza zmiana: rozp. 2026/1848 (21. pakiet, w życiu od 24.07.2026).
- [Sankcje wobec Białorusi (rozp. 765/2006)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-sankcje-bialorus/) (EU, Zmiany w toku): Wykaz towarów objętych zakazem przywozu z Białorusi odpowiada zakresowi „metalowemu” sankcji wobec Rosji (Cu, Al, Ni, Pb, Zn, złom, rudy); odrębny zakaz dla wyrobów stalowych.
- [Kontrola wywozu produktów podwójnego zastosowania (rozp. 2021/821)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-dual-use/) (EU, Obowiązuje): Wywóz z UE niektórych stopów i metali (m.in. stopy Al o wysokiej wytrzymałości, beryl, hafn, cyrkon, ren, stale maraging) wymaga zezwolenia; kontrola obejmuje też pośrednictwo i pomoc techniczną.
- [Ramy monitorowania BIZ (rozp. 2019/452)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-fdi-2019/) (EU, Obowiązuje): Mechanizm współpracy państw członkowskich i Komisji przy monitorowaniu BIZ spoza UE; wśród kryteriów oceny – dostawy krytycznych czynników produkcji, w tym surowców.
- [Subsydia zagraniczne zakłócające rynek wewnętrzny (FSR)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-fsr/) (EU, Obowiązuje): Uprzednie zgłoszenie Komisji koncentracji i ofert w dużych zamówieniach publicznych przez podmioty otrzymujące wkłady finansowe od państw trzecich.
- [Monitorowanie inwestycji zagranicznych – nowe rozp. (UE) 2026/1386](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-fdi-2026/) (EU, Stosowany od 17.01.2028): Obowiązkowy krajowy mechanizm monitorowania z wymogiem uprzedniego zezwolenia m.in. na inwestycje w podmioty wydobywające, przetwarzające lub odzyskujące surowce strategiczne CRMA.
- [Ustawa o kontroli niektórych inwestycji](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-kontrola-inwestycji/) (PL, Obowiązuje): Dwa reżimy: kontrola nabyć w podmiotach z wykazu RM oraz kontrola nabyć przez inwestorów spoza UE/EOG w podmiotach objętych ochroną (art. 12a–12k), m.in. spółkach publicznych.
- [Ustawa o przeciwdziałaniu wspieraniu agresji na Ukrainę](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-ustawa-sankcyjna/) (PL, Zmiany w toku): Krajowa lista sankcyjna MSWiA, zamrożenie środków, kary pieniężne KAS oraz odpowiedzialność karna za naruszenie zakazów rozp. 833/2014 i 765/2006, w tym zakazów przywozu metali.
- [Ustawa o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-obrot-strategiczny/) (PL, Obowiązuje): Przepisy krajowe do rozp. 2021/821: zezwolenia na wywóz produktów podwójnego zastosowania (np. stopów metali z kat. 1C), ewidencja i roczna sprawozdawczość obrotu.

## Podatki w obrocie złomem i metalami

- [Dyrektywa VAT – odwrotne obciążenie złomu i metali (art. 199, 199a)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-vat-odwrotne/) (EU, Zmiany w toku): Fakultatywne odwrotne obciążenie przy dostawach złomu i odpadów (art. 199) oraz metali surowych i półwyrobów (art. 199a – czasowo). Polska obecnie z tych opcji nie korzysta (art. 17 ust. 1 pkt 7 ustawy o VAT uchylony).
- [VAT w epoce cyfrowej – ViDA (dyrektywa 2025/516)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-vida/) (EU, Obowiązuje): Obowiązkowe e-fakturowanie i cyfrowa sprawozdawczość dla transakcji wewnątrzunijnych B2B od 01.07.2030; krajowe systemy e-faktur (np. KSeF) dopuszczalne bez derogacji.
- [Ustawa o VAT – podzielona płatność i solidarna odpowiedzialność](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-vat-mpp/) (PL, Zmiany w toku): Zał. nr 15 obejmuje m.in. Al, Pb, Zn, Sn, Cu i Ni nieobrobione, pręty i druty Cu (poz. 46–55), odpady i złom metali nieszlachetnych (poz. 56) oraz surowce wtórne metalowe (poz. 87). Kaucja gwarancyjna (art. 105b–105d) uchylona.
- [Krajowy System e-Faktur (KSeF)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-vat-ksef/) (PL, Zmiany w toku): Obowiązek wystawiania faktur ustrukturyzowanych w KSeF z okresami przejściowymi zależnymi od wartości sprzedaży; kary pieniężne od 01.01.2027.

## Sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju

- [Dyrektywa „stop-the-clock” (CSRD/CSDDD)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-stop-the-clock/) (EU, Obowiązuje): Przesunięcie o 2 lata sprawozdawczości CSRD dla tzw. drugiej i trzeciej fali oraz o rok terminów CSDDD; dla CSDDD terminy zostały ponownie zmienione dyrektywą 2026/470 (jedna data stosowania – 26.07.2029).
- [Sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju – CSRD](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-csrd/) (EU, Obowiązuje): Raportowanie wpływu na środowisko (emisje, zasoby, gospodarka o obiegu zamkniętym) w sprawozdaniu z działalności wg ESRS, z atestacją; po Omnibus I zakres ograniczono do największych jednostek.
- [Taksonomia UE (rozp. 2020/852) i uproszczenie 2026/73](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-taksonomia/) (EU, Obowiązuje): Jednostki objęte CSRD ujawniają udział obrotu, CapEx i OpEx zgodnych z taksonomią; od 2026 r. próg istotności 10% i uproszczone kryteria DNSH.
- [Europejskie standardy sprawozdawczości (ESRS)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-esrs/) (EU, Zmiany w toku): Treść ujawnień ESG (m.in. klimat, zanieczyszczenia, zasoby i gospodarka o obiegu zamkniętym). Uproszczone ESRS zastępują zał. I i II od 2027 r.; za 2026 r. – wybór wersji.
- [Omnibus I – zmiana zakresu CSRD i CSDDD (dyrektywa (UE) 2026/470)](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/eu-omnibus-i/) (EU, Stosowany od 01.01.2027): Podniesienie progów CSRD do > 1000 pracowników i > 450 mln EUR przychodów, ochrona dostawców w łańcuchu wartości (≤ 1000 pracowników), rezygnacja z atestacji dającej wystarczającą pewność.
- [Ustawa o rachunkowości – sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju](https://igmnir.org/dane/prawo/pl/pl-rachunkowosc-csrd/) (PL, Zmiany w toku): Transpozycja CSRD (rozdz. 6c). Stop-the-clock: II grupa od lat 2027, III grupa od 2028. Jednostki I grupy ≤ 1000 etatów lub ≤ 1,9 mld zł przychodów mogą nie raportować za 2025–2026.